Các bác sĩ tiêu hóa cảnh báo: Thói quen phổ biến này có thể làm hỏng hệ vi sinh đường ruột

[Bùi Minh Nhật]

Trong suốt nhiều thế kỷ, các nhà khoa học và triết gia đã tìm cách lý giải nguyên lý nhân quả ý tưởng cho rằng mọi hành động đều dẫn đến một hệ quả nhất định. Từ thời Aristotle, con người đã nhận ra rằng những thói quen nhỏ trong cuộc sống hằng ngày có thể tích lũy và ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe về lâu dài. Khoa học hiện đại ngày nay càng củng cố quan điểm đó: những lựa chọn trong lối sống của chúng ta có thể tác động trực tiếp đến năng lượng, hệ miễn dịch, hoạt động của não bộ và đặc biệt là sức khỏe đường ruột.

Nhiều yếu tố trong chế độ ăn uống và sinh hoạt được biết là có thể làm rối loạn hệ tiêu hóa, chẳng hạn như thực phẩm chế biến sẵn, chất béo bão hòa hay các chất tạo ngọt nhân tạo. Tuy nhiên, có một yếu tố phổ biến khác thường bị bỏ qua: căng thẳng. Các chuyên gia cho rằng căng thẳng kéo dài có thể trở thành “kẻ phá hoại thầm lặng” đối với hệ tiêu hóa.

Mối liên hệ chặt chẽ giữa não và đường ruột​

Theo các bác sĩ tiêu hóa, não bộ và hệ tiêu hóa của con người có mối liên hệ rất chặt chẽ thông qua cơ chế được gọi là Gut–brain axis. Hệ thống này bao gồm mạng lưới thần kinh, hormone, hệ miễn dịch và cộng đồng vi sinh vật sống trong ruột.

Khi cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng, phản ứng “chiến đấu hoặc bỏ chạy” sẽ được kích hoạt. Điều này làm thay đổi sự cân bằng giữa quá trình căng thẳng và các chức năng bình thường của cơ thể như nghỉ ngơi và tiêu hóa. Kết quả là các tín hiệu giữa não và ruột bị xáo trộn, ảnh hưởng đến cách thức thức ăn di chuyển trong hệ tiêu hóa và cách cơ thể phản ứng với các kích thích trong ruột.

Sự mất cân bằng này có thể dẫn đến nhiều triệu chứng quen thuộc như đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy hoặc táo bón. Nhiều bệnh nhân thậm chí nhận thấy các vấn đề tiêu hóa trở nên nghiêm trọng hơn trong những giai đoạn áp lực kéo dài.

Một yếu tố quan trọng trong phản ứng căng thẳng là hormone Cortisol. Hormone này giúp cơ thể phản ứng nhanh trước các tình huống nguy hiểm bằng cách tăng năng lượng và sự tỉnh táo. Tuy nhiên, nếu mức cortisol duy trì cao trong thời gian dài, nó có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đối với hệ tiêu hóa. Nồng độ cortisol cao có thể làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, ảnh hưởng đến nhu động ruột và làm suy yếu hệ miễn dịch trong đường tiêu hóa.

Căng thẳng có thể làm thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột​

Một yếu tố quan trọng khác trong sức khỏe tiêu hóa là Gut microbiome cộng đồng gồm hàng nghìn tỷ vi khuẩn và vi sinh vật sống trong ruột. Những vi sinh vật này đóng vai trò hỗ trợ tiêu hóa, điều hòa hệ miễn dịch và sản xuất nhiều hợp chất có lợi cho cơ thể.

Tuy nhiên, hệ vi sinh đường ruột rất nhạy cảm với những thay đổi trong môi trường cơ thể. Các nghiên cứu cho thấy căng thẳng tâm lý kéo dài có thể làm thay đổi thành phần của hệ vi sinh vật, khiến một số loại vi khuẩn tăng lên trong khi những loại khác giảm đi. Ngoài ra, căng thẳng còn có thể làm giảm sự đa dạng của vi sinh vật yếu tố được xem là dấu hiệu quan trọng của một hệ tiêu hóa khỏe mạnh.

Những thay đổi này có thể xảy ra vì căng thẳng ảnh hưởng đến nhu động ruột, dịch tiêu hóa và lưu lượng máu trong hệ tiêu hóa. Tất cả những yếu tố đó đều có thể làm thay đổi môi trường sống của vi sinh vật trong ruột.

Các chuyên gia cho rằng việc kiểm soát căng thẳng là một trong những cách quan trọng để bảo vệ sức khỏe đường ruột. Những thói quen đơn giản như thiền định, yoga, tập thể dục thường xuyên, viết nhật ký hoặc ngủ đủ giấc có thể giúp giảm mức độ căng thẳng của cơ thể. Khi mức căng thẳng được kiểm soát ổn định, hệ tiêu hóa cũng có xu hướng hoạt động tốt hơn.

Như triết gia Aristotle từng nhấn mạnh, mỗi lựa chọn nhỏ trong cuộc sống đều có thể dẫn đến những hệ quả lớn. Quản lý căng thẳng không chỉ giúp cải thiện tâm trạng mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì một hệ tiêu hóa khỏe mạnh và cân bằng.(yahoo)