Thế Việt
Writer
Trong cuộc đua khốc liệt nhằm giành thị phần trí tuệ nhân tạo (AI), một trong những công ty công nghệ được chú ý nhất thung lũng Silicon đang vướng phải làn sóng chỉ trích dữ dội vì chiến lược phát triển "bất chấp". Dưới áp lực phải nhanh chóng gia tăng độ phổ biến và giữ chân người dùng, giới lãnh đạo công ty đã âm thầm nới lỏng các hàng rào kỹ thuật đối với nội dung nhạy cảm, biến công cụ chatbot của mình trở thành một "công xưởng" tạo nội dung khiêu ***, kéo theo hàng loạt rủi ro pháp lý và khủng hoảng đạo đức nghiêm trọng.
Văn bản miễn trừ trách nhiệm và nỗi ám ảnh của nhân viên
Sự thay đổi trong định hướng của xAI – công ty AI do Elon Musk sáng lập – bắt đầu lộ rõ từ mùa xuân năm ngoái, thời điểm ngay trước khi vị tỷ phú này chính thức rời vai trò tại chính phủ Mỹ. Theo các nguồn tin nội bộ, nhóm nhân sự phụ trách dữ liệu con người đã bất ngờ nhận được một văn bản yêu cầu ký cam kết miễn trừ trách nhiệm. Nội dung văn bản buộc nhân viên phải chấp nhận làm việc thường xuyên với các dữ liệu "nhạy cảm, bạo lực, tình dục hoặc gây khó chịu", kèm theo lời cảnh báo rằng công việc này có thể gây ra căng thẳng tâm lý hoặc thậm chí khủng hoảng tinh thần.
Đối với nhiều kỹ sư và nhà nghiên cứu tại đây, yêu cầu này là một tín hiệu báo động đỏ về sự chệch hướng của công ty. Vốn dĩ, xAI được giới thiệu ra công chúng với sứ mệnh cao cả là "thúc đẩy khám phá khoa học của con người". Tuy nhiên, thực tế vận hành lại cho thấy một bức tranh u ám hơn khi các nhân viên liên tục phải tiếp xúc và xử lý một lượng lớn nội dung khiêu ***, bao gồm các đoạn hội thoại tục tĩu và những tương tác mang tính tình dục mà người dùng thực hiện với chatbot Grok trong quá trình huấn luyện mô hình.
Chiến lược "Sex sells" và sự phớt lờ cảnh báo an toàn
Kể từ khi rời khỏi Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) vào tháng 5/2025, Elon Musk đã dành phần lớn thời gian tại văn phòng xAI, thậm chí ngủ lại công ty để trực tiếp thúc đẩy tiến độ. Trong các cuộc họp chiến lược, ông đã đề xuất một chỉ số đo lường hiệu quả mới (KPI) để đánh giá mức độ gắn bó của người dùng với chatbot. Để đạt được các chỉ số này, xAI dường như đã chấp nhận việc "bình thường hóa" nội dung khiêu *** như một phần trong chiến lược giữ chân người dùng (retention strategy).
Hậu quả của tư duy này là sự xem nhẹ công tác an toàn thông tin. Trong phần lớn năm 2025, đội ngũ chuyên trách an toàn nội dung của xAI chỉ vỏn vẹn 2-3 nhân sự, một con số quá khiêm tốn so với quy mô hàng chục, thậm chí hàng trăm chuyên gia tại các đối thủ cạnh tranh như OpenAI hay Google. Các cảnh báo từ nội bộ về rủi ro pháp lý khi chatbot tạo ra hình ảnh tình dục hóa trẻ em hoặc người nổi tiếng đã bị phớt lờ để nhường chỗ cho tốc độ tăng trưởng.
Hệ lụy xã hội và rủi ro pháp lý bùng nổ
Hệ quả nhãn tiền của việc buông lỏng quản lý đã bùng nổ vào tháng 1 năm nay, khi chatbot Grok bị phát hiện có khả năng tạo ra hàng loạt hình ảnh gợi dục (deepfake), thậm chí tự động "lột đồ" phụ nữ thật trong ảnh hoặc đặt họ vào các tư thế khêu gợi trái phép. Theo ước tính từ Trung tâm Chống lại Sự Thù hận Kỹ thuật số (CCDH), công cụ này đã tạo ra khoảng 23.000 hình ảnh mang tính tình dục mô tả trẻ em, một con số gây chấn động giới bảo vệ quyền trẻ em.
Tình trạng này đã kích hoạt các cuộc điều tra pháp lý quy mô lớn. Tổng chưởng lý bang California, cơ quan quản lý truyền thông Anh và Ủy ban châu Âu đều đã vào cuộc để xem xét khả năng xAI và mạng xã hội X vi phạm các luật nghiêm trọng liên quan đến phát tán tài liệu lạm dụng tình dục trẻ em (CSAM) và hình ảnh thân mật không đồng thuận. Mặc dù Elon Musk tuyên bố "không biết" về các sự vụ này và khẳng định chatbot tuân thủ luật pháp địa phương, nhưng thực tế các biện pháp ngăn chặn của công ty tỏ ra kém hiệu quả. Tờ Washington Post đã chứng minh rằng ngay cả sau khi X tuyên bố chặn từ khóa, người dùng vẫn có thể lách luật để tạo ra các hình ảnh nhạy cảm.
Đánh đổi đạo đức lấy thị phần
Mặc dù vướng phải bê bối, nhưng xét về mặt kinh doanh, canh bạc "bất chấp" này dường như đang mang lại hiệu quả ngắn hạn. Theo dữ liệu từ Sensor Tower, lượt tải ứng dụng trung bình hàng ngày của Grok đã tăng vọt 72% trong nửa đầu tháng 1/2026, đưa ứng dụng này lọt vào top 10 bảng xếp hạng App Store, sánh ngang với các đối thủ sừng sỏ như ChatGPT và Gemini.
Sự tăng trưởng này phản ánh một thực tế đáng buồn của thị trường công nghệ, nơi sự tò mò và nhu cầu đối với nội dung không bị kiểm duyệt (uncensored) đang được các công ty khai thác triệt để nhằm thu hút dòng tiền đầu tư mới. Tuy nhiên, cái giá phải trả là sự an toàn của cộng đồng và uy tín dài hạn của doanh nghiệp. Sau làn sóng chỉ trích, xAI đang rục rịch đăng tuyển thêm nhân sự an toàn, nhưng với nhiều nạn nhân như nhà văn Ashley St. Clair – người bị tạo ảnh giả mạo bởi Grok – động thái này có thể là quá muộn màng.
Văn bản miễn trừ trách nhiệm và nỗi ám ảnh của nhân viên
Sự thay đổi trong định hướng của xAI – công ty AI do Elon Musk sáng lập – bắt đầu lộ rõ từ mùa xuân năm ngoái, thời điểm ngay trước khi vị tỷ phú này chính thức rời vai trò tại chính phủ Mỹ. Theo các nguồn tin nội bộ, nhóm nhân sự phụ trách dữ liệu con người đã bất ngờ nhận được một văn bản yêu cầu ký cam kết miễn trừ trách nhiệm. Nội dung văn bản buộc nhân viên phải chấp nhận làm việc thường xuyên với các dữ liệu "nhạy cảm, bạo lực, tình dục hoặc gây khó chịu", kèm theo lời cảnh báo rằng công việc này có thể gây ra căng thẳng tâm lý hoặc thậm chí khủng hoảng tinh thần.
Đối với nhiều kỹ sư và nhà nghiên cứu tại đây, yêu cầu này là một tín hiệu báo động đỏ về sự chệch hướng của công ty. Vốn dĩ, xAI được giới thiệu ra công chúng với sứ mệnh cao cả là "thúc đẩy khám phá khoa học của con người". Tuy nhiên, thực tế vận hành lại cho thấy một bức tranh u ám hơn khi các nhân viên liên tục phải tiếp xúc và xử lý một lượng lớn nội dung khiêu ***, bao gồm các đoạn hội thoại tục tĩu và những tương tác mang tính tình dục mà người dùng thực hiện với chatbot Grok trong quá trình huấn luyện mô hình.
Chiến lược "Sex sells" và sự phớt lờ cảnh báo an toàn
Kể từ khi rời khỏi Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) vào tháng 5/2025, Elon Musk đã dành phần lớn thời gian tại văn phòng xAI, thậm chí ngủ lại công ty để trực tiếp thúc đẩy tiến độ. Trong các cuộc họp chiến lược, ông đã đề xuất một chỉ số đo lường hiệu quả mới (KPI) để đánh giá mức độ gắn bó của người dùng với chatbot. Để đạt được các chỉ số này, xAI dường như đã chấp nhận việc "bình thường hóa" nội dung khiêu *** như một phần trong chiến lược giữ chân người dùng (retention strategy).
Hậu quả của tư duy này là sự xem nhẹ công tác an toàn thông tin. Trong phần lớn năm 2025, đội ngũ chuyên trách an toàn nội dung của xAI chỉ vỏn vẹn 2-3 nhân sự, một con số quá khiêm tốn so với quy mô hàng chục, thậm chí hàng trăm chuyên gia tại các đối thủ cạnh tranh như OpenAI hay Google. Các cảnh báo từ nội bộ về rủi ro pháp lý khi chatbot tạo ra hình ảnh tình dục hóa trẻ em hoặc người nổi tiếng đã bị phớt lờ để nhường chỗ cho tốc độ tăng trưởng.
Hệ lụy xã hội và rủi ro pháp lý bùng nổ
Hệ quả nhãn tiền của việc buông lỏng quản lý đã bùng nổ vào tháng 1 năm nay, khi chatbot Grok bị phát hiện có khả năng tạo ra hàng loạt hình ảnh gợi dục (deepfake), thậm chí tự động "lột đồ" phụ nữ thật trong ảnh hoặc đặt họ vào các tư thế khêu gợi trái phép. Theo ước tính từ Trung tâm Chống lại Sự Thù hận Kỹ thuật số (CCDH), công cụ này đã tạo ra khoảng 23.000 hình ảnh mang tính tình dục mô tả trẻ em, một con số gây chấn động giới bảo vệ quyền trẻ em.
Tình trạng này đã kích hoạt các cuộc điều tra pháp lý quy mô lớn. Tổng chưởng lý bang California, cơ quan quản lý truyền thông Anh và Ủy ban châu Âu đều đã vào cuộc để xem xét khả năng xAI và mạng xã hội X vi phạm các luật nghiêm trọng liên quan đến phát tán tài liệu lạm dụng tình dục trẻ em (CSAM) và hình ảnh thân mật không đồng thuận. Mặc dù Elon Musk tuyên bố "không biết" về các sự vụ này và khẳng định chatbot tuân thủ luật pháp địa phương, nhưng thực tế các biện pháp ngăn chặn của công ty tỏ ra kém hiệu quả. Tờ Washington Post đã chứng minh rằng ngay cả sau khi X tuyên bố chặn từ khóa, người dùng vẫn có thể lách luật để tạo ra các hình ảnh nhạy cảm.
Đánh đổi đạo đức lấy thị phần
Mặc dù vướng phải bê bối, nhưng xét về mặt kinh doanh, canh bạc "bất chấp" này dường như đang mang lại hiệu quả ngắn hạn. Theo dữ liệu từ Sensor Tower, lượt tải ứng dụng trung bình hàng ngày của Grok đã tăng vọt 72% trong nửa đầu tháng 1/2026, đưa ứng dụng này lọt vào top 10 bảng xếp hạng App Store, sánh ngang với các đối thủ sừng sỏ như ChatGPT và Gemini.
Sự tăng trưởng này phản ánh một thực tế đáng buồn của thị trường công nghệ, nơi sự tò mò và nhu cầu đối với nội dung không bị kiểm duyệt (uncensored) đang được các công ty khai thác triệt để nhằm thu hút dòng tiền đầu tư mới. Tuy nhiên, cái giá phải trả là sự an toàn của cộng đồng và uy tín dài hạn của doanh nghiệp. Sau làn sóng chỉ trích, xAI đang rục rịch đăng tuyển thêm nhân sự an toàn, nhưng với nhiều nạn nhân như nhà văn Ashley St. Clair – người bị tạo ảnh giả mạo bởi Grok – động thái này có thể là quá muộn màng.
