Các nhà thiên văn học đã phát hiện ra một vật thể băng giá lớn nằm ngoài sao Diêm Vương, có thể được xếp vào loại hành tinh lùn, từ đó có khả năng bổ sung thêm một thành viên mới vào nhóm các hành tinh được chính thức công nhận trong hệ mặt trời.
Phát hiện này được công bố hôm thứ Năm bởi Đài quan sát Vera C. Rubin do Mỹ tài trợ tại Chile, nơi đặt máy ảnh kỹ thuật số 3,2 gigapixel lớn nhất thế giới, được chế tạo đặc biệt dành cho thiên văn học.
Các nhà nghiên cứu ước tính rằng vật thể này, tạm thời được đặt tên là 2026 ED138, có đường kính từ 600 đến 1.500 km và có thể là một trong những ứng cử viên hành tinh lùn lớn nhất từng được tìm thấy. Hiện tại, nó nằm cách Mặt Trời xa hơn Trái Đất khoảng 46 lần. Để so sánh, khoảng cách trung bình của Sao Diêm Vương gấp khoảng 40 lần khoảng cách đến Trái Đất.
Vật thể này có lẽ đã không được phát hiện cho đến nay vì nó xuất hiện trên nền dày đặc hàng triệu ngôi sao gần mặt phẳng của Dải Ngân hà. Tuy nhiên, những hình ảnh được chụp nhiều lần và phần mềm theo dõi của Rubin giờ đây đã cho phép các nhà khoa học xác định được chuyển động của nó.
Nếu được xác nhận, ED138 sẽ gia nhập nhóm năm hành tinh lùn được Liên minh Thiên văn Quốc tế công nhận, bao gồm Eris, Haumea, Makemake, Ceres và Pluto, vốn được coi là hành tinh thứ chín của hệ mặt trời cho đến khi được phân loại lại vào năm 2006. Các hành tinh lùn quay quanh Mặt trời và có đủ lực hấp dẫn để trở nên gần như hình tròn, nhưng chúng chia sẻ vùng quỹ đạo với các thiên thể khác.
ED138 có thể đủ lớn để đáp ứng yêu cầu về độ tròn, nhưng các nhà thiên văn học vẫn cần thêm nghiên cứu và các phép đo chính xác hơn trước khi xác định tình trạng của nó.
“Điều quan trọng nhất chúng ta cần làm là xác định kích thước vật lý của 2026 ED138,” nhà phát hiện Matt Holman, một nhà vật lý thiên văn tại Trung tâm Vật lý Thiên văn, Harvard và Smithsonian, nói với Reuters. Ông giải thích rằng kích thước của ED138 hiện được ước tính dựa trên ánh sáng mặt trời mà nó phản chiếu. Tuy nhiên, một vật thể nhỏ, sáng bóng có thể trông sáng tương đương với một vật thể lớn, tối màu, Holman cho biết.
Để xác định kích thước thực sự của vật thể, các nhà nghiên cứu có thể sử dụng kính viễn vọng ALMA của Chile, có khả năng phát hiện bức xạ do chính ED138 phát ra, giúp đo đạc chính xác hơn.
Hành tinh lùn cuối cùng được Liên minh Thiên văn Quốc tế chính thức công nhận là Haumea vào năm 2008. Kể từ đó, một số ứng cử viên khác đã xuất hiện, bao gồm 2017 OF201, được công bố phát hiện vào tháng 5 năm 2025, nhưng chưa có hành tinh nào được chính thức thêm vào danh sách.
Phát hiện này được công bố hôm thứ Năm bởi Đài quan sát Vera C. Rubin do Mỹ tài trợ tại Chile, nơi đặt máy ảnh kỹ thuật số 3,2 gigapixel lớn nhất thế giới, được chế tạo đặc biệt dành cho thiên văn học.
Các nhà nghiên cứu ước tính rằng vật thể này, tạm thời được đặt tên là 2026 ED138, có đường kính từ 600 đến 1.500 km và có thể là một trong những ứng cử viên hành tinh lùn lớn nhất từng được tìm thấy. Hiện tại, nó nằm cách Mặt Trời xa hơn Trái Đất khoảng 46 lần. Để so sánh, khoảng cách trung bình của Sao Diêm Vương gấp khoảng 40 lần khoảng cách đến Trái Đất.
Vật thể này có lẽ đã không được phát hiện cho đến nay vì nó xuất hiện trên nền dày đặc hàng triệu ngôi sao gần mặt phẳng của Dải Ngân hà. Tuy nhiên, những hình ảnh được chụp nhiều lần và phần mềm theo dõi của Rubin giờ đây đã cho phép các nhà khoa học xác định được chuyển động của nó.
Nếu được xác nhận, ED138 sẽ gia nhập nhóm năm hành tinh lùn được Liên minh Thiên văn Quốc tế công nhận, bao gồm Eris, Haumea, Makemake, Ceres và Pluto, vốn được coi là hành tinh thứ chín của hệ mặt trời cho đến khi được phân loại lại vào năm 2006. Các hành tinh lùn quay quanh Mặt trời và có đủ lực hấp dẫn để trở nên gần như hình tròn, nhưng chúng chia sẻ vùng quỹ đạo với các thiên thể khác.
ED138 có thể đủ lớn để đáp ứng yêu cầu về độ tròn, nhưng các nhà thiên văn học vẫn cần thêm nghiên cứu và các phép đo chính xác hơn trước khi xác định tình trạng của nó.
“Điều quan trọng nhất chúng ta cần làm là xác định kích thước vật lý của 2026 ED138,” nhà phát hiện Matt Holman, một nhà vật lý thiên văn tại Trung tâm Vật lý Thiên văn, Harvard và Smithsonian, nói với Reuters. Ông giải thích rằng kích thước của ED138 hiện được ước tính dựa trên ánh sáng mặt trời mà nó phản chiếu. Tuy nhiên, một vật thể nhỏ, sáng bóng có thể trông sáng tương đương với một vật thể lớn, tối màu, Holman cho biết.
Để xác định kích thước thực sự của vật thể, các nhà nghiên cứu có thể sử dụng kính viễn vọng ALMA của Chile, có khả năng phát hiện bức xạ do chính ED138 phát ra, giúp đo đạc chính xác hơn.
Hành tinh lùn cuối cùng được Liên minh Thiên văn Quốc tế chính thức công nhận là Haumea vào năm 2008. Kể từ đó, một số ứng cử viên khác đã xuất hiện, bao gồm 2017 OF201, được công bố phát hiện vào tháng 5 năm 2025, nhưng chưa có hành tinh nào được chính thức thêm vào danh sách.
