Bùi Minh Nhật
Intern Writer
Trong nhiều thập kỷ, radar luôn là một trong những nỗi ám ảnh lớn nhất đối với máy bay quân sự. Các xung sóng vô tuyến vô hình liên tục quét bầu trời để phát hiện bất kỳ vật thể kim loại nào phản xạ lại tín hiệu. Dù các dòng máy bay tàng hình hiện đại có thể làm giảm khả năng bị phát hiện bằng cách “bẻ hướng” sóng radar, nhưng cho đến nay vẫn chưa có chiếc tiêm kích nào thực sự vô hình hoàn toàn.
Tuy nhiên, các nhà khoa học Trung Quốc đang tiếp cận vấn đề này theo một hướng hoàn toàn khác: thay vì chỉ tìm cách né radar, họ muốn tận dụng chính sóng radar để tạo ra năng lượng cho máy bay.
Theo một nghiên cứu mới, nhóm khoa học gia Trung Quốc đề xuất sử dụng các “bề mặt thông minh” trên thân máy bay, cho phép hấp thụ sóng radar và chuyển đổi chúng thành điện năng. Nếu thành công, công nghệ này có thể biến một trong những điểm yếu lớn nhất của tiêm kích thành một lợi thế chiến thuật.
Hiện tại, ý tưởng này vẫn mới dừng ở mức lý thuyết. Nhưng nếu có đột phá, nó không chỉ được ứng dụng trên tiêm kích mà còn có thể mở rộng sang vệ tinh và nhiều thiết bị quân sự khác.
Trọng tâm của thiết kế mới nằm ở một khái niệm gọi là Reconfigurable Intelligent Surface (RIS), hay bề mặt thông minh có thể tái cấu hình. Đây là một bề mặt được tạo thành từ hàng trăm hoặc hàng nghìn phần tử siêu nhỏ, có thể lập trình để điều khiển cách sóng vô tuyến tương tác với bề mặt.
Theo mô hình lý thuyết, lớp RIS này không chỉ giúp thao túng sóng radar mà còn có thể dẫn một phần năng lượng thu được vào mạch điện bên trong máy bay. Thay vì để sóng radar bị tiêu tán dưới dạng nhiệt như trước, hệ thống sẽ chuyển chúng thành điện năng và phân phối cho các thiết bị cần dùng.
Nhóm nghiên cứu gọi đây là một hệ thống liên lạc có hỗ trợ RIS, kết hợp với mạng 6G trong tương lai. Họ tin rằng 6G sẽ đóng vai trò nền tảng để điều phối việc thu, chuyển đổi và phân phối năng lượng cũng như dữ liệu giữa các hệ thống.
Với một hệ thống liên lạc hỗ trợ RIS, công nghệ này không chỉ giới hạn ở tiêm kích mà còn có thể được mở rộng sang các ứng dụng liên lạc mặt đất trên không, hoặc tích hợp vào các nền tảng quân sự khác.
RIS cũng mang lại lợi ích phụ về khả năng cảm biến, giúp tiêm kích có thêm dữ liệu về môi trường xung quanh. Dù phần lớn nghiên cứu hiện nay tập trung vào khía cạnh kỹ thuật và mạng 6G, yếu tố quân sự vẫn là trọng tâm lớn, phù hợp với định hướng phát triển công nghệ quốc phòng mà Trung Quốc đang theo đuổi.
Tất nhiên, tất cả vẫn phụ thuộc vào việc 6G có được triển khai rộng rãi hay không. 5G mới chỉ bắt đầu phổ biến từ khoảng năm 2022, còn 6G dù đã được nghiên cứu từ sớm nhưng vẫn cần nhiều năm nữa để trở thành hạ tầng thực tế. Những bước tiến mà các nhà khoa học kỳ vọng sẽ không hề dễ đạt được.(yahoo)
Tuy nhiên, các nhà khoa học Trung Quốc đang tiếp cận vấn đề này theo một hướng hoàn toàn khác: thay vì chỉ tìm cách né radar, họ muốn tận dụng chính sóng radar để tạo ra năng lượng cho máy bay.
Theo một nghiên cứu mới, nhóm khoa học gia Trung Quốc đề xuất sử dụng các “bề mặt thông minh” trên thân máy bay, cho phép hấp thụ sóng radar và chuyển đổi chúng thành điện năng. Nếu thành công, công nghệ này có thể biến một trong những điểm yếu lớn nhất của tiêm kích thành một lợi thế chiến thuật.
Hiện tại, ý tưởng này vẫn mới dừng ở mức lý thuyết. Nhưng nếu có đột phá, nó không chỉ được ứng dụng trên tiêm kích mà còn có thể mở rộng sang vệ tinh và nhiều thiết bị quân sự khác.
Bề mặt thông minh RIS và khả năng thu năng lượng từ radar
Về cơ bản, radar hoạt động bằng cách phát xung sóng vô tuyến ra môi trường xung quanh. Khi các sóng này chạm vào vật thể như máy bay, chúng sẽ phản xạ ngược trở lại trạm radar, giúp xác định vị trí, tốc độ và hướng di chuyển của mục tiêu.Trọng tâm của thiết kế mới nằm ở một khái niệm gọi là Reconfigurable Intelligent Surface (RIS), hay bề mặt thông minh có thể tái cấu hình. Đây là một bề mặt được tạo thành từ hàng trăm hoặc hàng nghìn phần tử siêu nhỏ, có thể lập trình để điều khiển cách sóng vô tuyến tương tác với bề mặt.
Theo mô hình lý thuyết, lớp RIS này không chỉ giúp thao túng sóng radar mà còn có thể dẫn một phần năng lượng thu được vào mạch điện bên trong máy bay. Thay vì để sóng radar bị tiêu tán dưới dạng nhiệt như trước, hệ thống sẽ chuyển chúng thành điện năng và phân phối cho các thiết bị cần dùng.
Nhóm nghiên cứu gọi đây là một hệ thống liên lạc có hỗ trợ RIS, kết hợp với mạng 6G trong tương lai. Họ tin rằng 6G sẽ đóng vai trò nền tảng để điều phối việc thu, chuyển đổi và phân phối năng lượng cũng như dữ liệu giữa các hệ thống.
Vai trò của 6G và tiềm năng quân sự trong tương lai
Sở dĩ 6G được nhắc đến như một phần cốt lõi của công nghệ này là vì nhiều nhà khoa học tin rằng thế hệ mạng tiếp theo sẽ xóa mờ ranh giới giữa thế giới vật lý và thế giới số, đặc biệt trong kỷ nguyên “Internet vạn vật”.Với một hệ thống liên lạc hỗ trợ RIS, công nghệ này không chỉ giới hạn ở tiêm kích mà còn có thể được mở rộng sang các ứng dụng liên lạc mặt đất trên không, hoặc tích hợp vào các nền tảng quân sự khác.
RIS cũng mang lại lợi ích phụ về khả năng cảm biến, giúp tiêm kích có thêm dữ liệu về môi trường xung quanh. Dù phần lớn nghiên cứu hiện nay tập trung vào khía cạnh kỹ thuật và mạng 6G, yếu tố quân sự vẫn là trọng tâm lớn, phù hợp với định hướng phát triển công nghệ quốc phòng mà Trung Quốc đang theo đuổi.
Tất nhiên, tất cả vẫn phụ thuộc vào việc 6G có được triển khai rộng rãi hay không. 5G mới chỉ bắt đầu phổ biến từ khoảng năm 2022, còn 6G dù đã được nghiên cứu từ sớm nhưng vẫn cần nhiều năm nữa để trở thành hạ tầng thực tế. Những bước tiến mà các nhà khoa học kỳ vọng sẽ không hề dễ đạt được.(yahoo)
