Thế Việt
Writer
Một cơn địa chấn thực sự đang rung chuyển Phố Wall và thung lũng Silicon. Kể từ đầu tháng 2, thị trường tài chính đã chứng kiến một đợt bán tháo ồ ạt khiến giá trị vốn hóa của hàng loạt công ty công nghệ lớn bốc hơi hơn 1.000 tỷ USD trước khi có dấu hiệu phục hồi nhẹ. Nguyên nhân của sự hoảng loạn này không đến từ suy thoái kinh tế hay chiến tranh, mà xuất phát từ một nỗi sợ hãi mang tên "AI lập trình". Sự xuất hiện dồn dập của các siêu công cụ như Anthropic Opus 4.6, OpenAI GPT-5.3-Codex hay trước đó là Microsoft GitHub Copilot X (2026) với khả năng viết code siêu tốc và chính xác đã đặt ra một câu hỏi sinh tử: Liệu ngành công nghiệp phần mềm truyền thống có đang đứng trước giờ tuyệt chủng?
Elon Musk và viễn cảnh cực đoan: "Mã nhị phân sẽ thay thế lập trình viên"
Đứng ở cực đoan nhất của cuộc tranh luận là tỷ phú Elon Musk. Trong cuộc họp toàn thể nhân viên của xAI – công ty trí tuệ nhân tạo vừa sáp nhập vào SpaceX hồi đầu tháng 2/2026 – ông đã vẽ ra một tương lai nơi nghề lập trình viên có thể biến mất nhanh hơn bất kỳ ai tưởng tượng. Musk nhận định rằng tốc độ tiến bộ của AI đang diễn ra khủng khiếp đến mức việc viết code theo cách truyền thống sẽ sớm trở nên lỗi thời.
"Mọi thứ sẽ chuyển biến, có thể ngay cuối năm nay, đến mức bạn thậm chí không cần tự viết code nữa. AI sẽ trực tiếp tạo ra mã nhị phân", Musk tuyên bố. Theo tầm nhìn của ông, con người sẽ không cần các bước trung gian hay ngôn ngữ lập trình bậc cao. Thay vào đó, người dùng chỉ cần đưa ra yêu cầu về đầu ra mong muốn, và AI sẽ tự động tối ưu hóa và tạo ra mã máy trực tiếp. Ông cũng tiết lộ kỳ vọng rằng Grok Code, công cụ của xAI, sẽ đạt trình độ tiên tiến nhất thế giới chỉ trong vòng 2-3 tháng tới, bỏ qua hoàn toàn các quy trình lập trình rườm rà hiện tại.
Sridhar Vembu: "Lời cáo chung" cho mô hình SaaS
Chia sẻ một phần sự bi quan nhưng ở góc độ kinh tế học, Sridhar Vembu, nhà sáng lập công ty phần mềm Ấn Độ Zoho, lại lo ngại cho số phận của mô hình Phần mềm dạng dịch vụ (SaaS). Theo Vembu, các công ty SaaS truyền thống vốn sống dựa vào việc thiết kế giao diện người dùng (UI) để con người tương tác. Tuy nhiên, khi các tác nhân AI (AI agents) có thể thực hiện tác vụ trực tiếp thông qua API hoặc quy trình nền, lợi thế của các gói phần mềm đắt tiền với giao diện đẹp đẽ sẽ tan biến.
Ông ví von trí tuệ nhân tạo chính là "chiếc kim chọc thủng quả bóng bay khổng lồ" của ngành SaaS, vốn đã trở nên dễ bị tổn thương do chi quá nhiều tiền cho bán hàng và tiếp thị thay vì tập trung vào kỹ thuật cốt lõi. Sự nghiêm trọng của vấn đề được thể hiện qua việc Vembu đã yêu cầu nhân viên phải xem xét đến cả khả năng công ty phá sản nếu không kịp thời thay đổi để thích nghi với kỷ nguyên mới.
Jensen Huang và Sam Altman: Sự lạc quan thận trọng và chuyển dịch mô hình
Trái ngược với những dự báo u ám, Jensen Huang, CEO của Nvidia, lại kịch liệt phản đối quan niệm về sự suy thoái của ngành phần mềm. Phát biểu tại Cisco AI Summit 2026, ông gọi việc bán tháo cổ phiếu phần mềm là "điều phi lý nhất trên đời". Quan điểm của Huang rất rõ ràng: Phần mềm là công cụ để AI sử dụng, không phải là thứ bị AI thay thế. Trí tuệ nhân tạo sẽ tận dụng các chức năng mà phần mềm cung cấp thay vì tự mình phát minh lại bánh xe. Ông dẫn chứng sự thành công của Service Now, SAP Software Solutions, Cadence hay Synopsis – những công ty đang duy trì sức hút mạnh mẽ nhờ biết cách tích hợp AI vào công cụ của mình, chứng minh khả năng cộng sinh thay vì triệt tiêu lẫn nhau.
Đứng ở vị trí trung lập hơn, CEO OpenAI Sam Altman thừa nhận thị trường sẽ trải qua những biến động lớn. "Chắc chắn lĩnh vực này chưa chết, nhưng mọi thứ đã khác rồi", ông chia sẻ với TBPN. Altman cho rằng cách thức tạo ra và sử dụng phần mềm sẽ thay đổi căn bản, nhưng yếu tố trải nghiệm người dùng nhất quán vẫn là thứ mà AI chưa thể làm thay được con người. Ông cũng cảnh báo rằng xu hướng bán tháo trên thị trường chứng khoán có thể sẽ còn tiếp diễn khi các nhà đầu tư vẫn đang loay hoay tìm hiểu xem gió sẽ thổi về chiều nào.
Góc nhìn lịch sử và sự bình tĩnh cần thiết
Steven Sinofsky, cựu lãnh đạo cốt cán của Microsoft Windows, coi những lời đồn đoán về sự diệt vong của ngành phần mềm là "vô nghĩa" và "vô lý". Ông so sánh giai đoạn này với những chu kỳ chuyển đổi từng xảy ra trong ngành bán lẻ hay truyền thông. Theo ông, AI đang thay đổi cách lập trình viên làm việc chứ không xóa bỏ họ. Sẽ có những công ty thất bại nếu chậm chân, nhưng đây chính là "giai đoạn thú vị nhất từ trước đến nay" đối với kinh doanh công nghệ, nơi cơ hội bứt phá dành cho những ai chuẩn bị kỹ càng.
Đồng quan điểm, Rene Haas, CEO của ARM, cho rằng mối đe dọa của AI đang bị thổi phồng quá mức. Ông nhận định thị trường chỉ đang rơi vào một sự hỗn loạn nhỏ trong ngắn hạn. "Việc triển khai AI còn lâu mới khai thác hết giá trị tiềm năng của nó", Haas nói với tờ FT, nhấn mạnh rằng công nghệ này vẫn đang ở giai đoạn sơ khai khi áp dụng vào quy trình doanh nghiệp và chưa thể tạo ra tác động hủy diệt sâu rộng ngay lập tức như nhiều người lo sợ.
Như vậy, bức tranh về tương lai ngành phần mềm hiện lên với nhiều gam màu đối lập. Trong khi Elon Musk nhìn thấy một cuộc cách mạng xóa bỏ mã nguồn truyền thống, thì Jensen Huang và các lãnh đạo khác lại nhìn thấy cơ hội tiến hóa. Chỉ có thời gian mới trả lời được liệu AI sẽ là "kẻ hủy diệt" hay "người trợ lý" vĩ đại nhất của các lập trình viên.
Elon Musk và viễn cảnh cực đoan: "Mã nhị phân sẽ thay thế lập trình viên"
Đứng ở cực đoan nhất của cuộc tranh luận là tỷ phú Elon Musk. Trong cuộc họp toàn thể nhân viên của xAI – công ty trí tuệ nhân tạo vừa sáp nhập vào SpaceX hồi đầu tháng 2/2026 – ông đã vẽ ra một tương lai nơi nghề lập trình viên có thể biến mất nhanh hơn bất kỳ ai tưởng tượng. Musk nhận định rằng tốc độ tiến bộ của AI đang diễn ra khủng khiếp đến mức việc viết code theo cách truyền thống sẽ sớm trở nên lỗi thời.
"Mọi thứ sẽ chuyển biến, có thể ngay cuối năm nay, đến mức bạn thậm chí không cần tự viết code nữa. AI sẽ trực tiếp tạo ra mã nhị phân", Musk tuyên bố. Theo tầm nhìn của ông, con người sẽ không cần các bước trung gian hay ngôn ngữ lập trình bậc cao. Thay vào đó, người dùng chỉ cần đưa ra yêu cầu về đầu ra mong muốn, và AI sẽ tự động tối ưu hóa và tạo ra mã máy trực tiếp. Ông cũng tiết lộ kỳ vọng rằng Grok Code, công cụ của xAI, sẽ đạt trình độ tiên tiến nhất thế giới chỉ trong vòng 2-3 tháng tới, bỏ qua hoàn toàn các quy trình lập trình rườm rà hiện tại.
Sridhar Vembu: "Lời cáo chung" cho mô hình SaaS
Chia sẻ một phần sự bi quan nhưng ở góc độ kinh tế học, Sridhar Vembu, nhà sáng lập công ty phần mềm Ấn Độ Zoho, lại lo ngại cho số phận của mô hình Phần mềm dạng dịch vụ (SaaS). Theo Vembu, các công ty SaaS truyền thống vốn sống dựa vào việc thiết kế giao diện người dùng (UI) để con người tương tác. Tuy nhiên, khi các tác nhân AI (AI agents) có thể thực hiện tác vụ trực tiếp thông qua API hoặc quy trình nền, lợi thế của các gói phần mềm đắt tiền với giao diện đẹp đẽ sẽ tan biến.
Ông ví von trí tuệ nhân tạo chính là "chiếc kim chọc thủng quả bóng bay khổng lồ" của ngành SaaS, vốn đã trở nên dễ bị tổn thương do chi quá nhiều tiền cho bán hàng và tiếp thị thay vì tập trung vào kỹ thuật cốt lõi. Sự nghiêm trọng của vấn đề được thể hiện qua việc Vembu đã yêu cầu nhân viên phải xem xét đến cả khả năng công ty phá sản nếu không kịp thời thay đổi để thích nghi với kỷ nguyên mới.
Jensen Huang và Sam Altman: Sự lạc quan thận trọng và chuyển dịch mô hình
Trái ngược với những dự báo u ám, Jensen Huang, CEO của Nvidia, lại kịch liệt phản đối quan niệm về sự suy thoái của ngành phần mềm. Phát biểu tại Cisco AI Summit 2026, ông gọi việc bán tháo cổ phiếu phần mềm là "điều phi lý nhất trên đời". Quan điểm của Huang rất rõ ràng: Phần mềm là công cụ để AI sử dụng, không phải là thứ bị AI thay thế. Trí tuệ nhân tạo sẽ tận dụng các chức năng mà phần mềm cung cấp thay vì tự mình phát minh lại bánh xe. Ông dẫn chứng sự thành công của Service Now, SAP Software Solutions, Cadence hay Synopsis – những công ty đang duy trì sức hút mạnh mẽ nhờ biết cách tích hợp AI vào công cụ của mình, chứng minh khả năng cộng sinh thay vì triệt tiêu lẫn nhau.
Đứng ở vị trí trung lập hơn, CEO OpenAI Sam Altman thừa nhận thị trường sẽ trải qua những biến động lớn. "Chắc chắn lĩnh vực này chưa chết, nhưng mọi thứ đã khác rồi", ông chia sẻ với TBPN. Altman cho rằng cách thức tạo ra và sử dụng phần mềm sẽ thay đổi căn bản, nhưng yếu tố trải nghiệm người dùng nhất quán vẫn là thứ mà AI chưa thể làm thay được con người. Ông cũng cảnh báo rằng xu hướng bán tháo trên thị trường chứng khoán có thể sẽ còn tiếp diễn khi các nhà đầu tư vẫn đang loay hoay tìm hiểu xem gió sẽ thổi về chiều nào.
Góc nhìn lịch sử và sự bình tĩnh cần thiết
Steven Sinofsky, cựu lãnh đạo cốt cán của Microsoft Windows, coi những lời đồn đoán về sự diệt vong của ngành phần mềm là "vô nghĩa" và "vô lý". Ông so sánh giai đoạn này với những chu kỳ chuyển đổi từng xảy ra trong ngành bán lẻ hay truyền thông. Theo ông, AI đang thay đổi cách lập trình viên làm việc chứ không xóa bỏ họ. Sẽ có những công ty thất bại nếu chậm chân, nhưng đây chính là "giai đoạn thú vị nhất từ trước đến nay" đối với kinh doanh công nghệ, nơi cơ hội bứt phá dành cho những ai chuẩn bị kỹ càng.
Đồng quan điểm, Rene Haas, CEO của ARM, cho rằng mối đe dọa của AI đang bị thổi phồng quá mức. Ông nhận định thị trường chỉ đang rơi vào một sự hỗn loạn nhỏ trong ngắn hạn. "Việc triển khai AI còn lâu mới khai thác hết giá trị tiềm năng của nó", Haas nói với tờ FT, nhấn mạnh rằng công nghệ này vẫn đang ở giai đoạn sơ khai khi áp dụng vào quy trình doanh nghiệp và chưa thể tạo ra tác động hủy diệt sâu rộng ngay lập tức như nhiều người lo sợ.
Như vậy, bức tranh về tương lai ngành phần mềm hiện lên với nhiều gam màu đối lập. Trong khi Elon Musk nhìn thấy một cuộc cách mạng xóa bỏ mã nguồn truyền thống, thì Jensen Huang và các lãnh đạo khác lại nhìn thấy cơ hội tiến hóa. Chỉ có thời gian mới trả lời được liệu AI sẽ là "kẻ hủy diệt" hay "người trợ lý" vĩ đại nhất của các lập trình viên.
