Đạo diễn Steven Spielberg cảnh báo một điều về AI mà cả ngành sáng tạo đang né tránh

[Nguyễn Hoàng]

Một đạo diễn từng làm phim về AI, nhưng lại không dùng AI để làm phim, vì sao?

Spielberg và một ranh giới rất rõ: công cụ hay thay thế con người?​

Tại sự kiện SXSW 2026, Steven Spielberg chia sẻ một điều khá thẳng thắn: ông chưa từng dùng AI trong bất kỳ bộ phim nào của mình.

Nghe có vẻ mâu thuẫn, vì chính ông là người đứng sau A.I. Artificial Intelligence, một trong những phim sớm đặt câu hỏi về trí tuệ nhân tạo và con người.

Nhưng cách ông nhìn vấn đề lại rất rõ ràng.

Ông không phản đối AI nói chung. Ngược lại, ông nói AI có ích trong nhiều lĩnh vực. Nhưng trong phòng biên kịch của ông, tất cả ghế đều đã có người ngồi. Không có chỗ cho một chiếc laptop “viết thay”.

Câu nói quan trọng nhất là: ông không ủng hộ AI nếu nó thay thế một con người sáng tạo.

Đây không phải là phản ứng cảm tính. Nó là một ranh giới rất rõ giữa “công cụ hỗ trợ” và “người thay thế”.

Một người làm phim luôn nghĩ trước về tương lai, nhưng không giao tương lai cho máy​

Nếu nhìn lại các phim của Spielberg, bạn sẽ thấy ông không hề “sợ công nghệ”.

Trong Minority Report, ông từng mời cả một nhóm chuyên gia tương lai học để xây dựng thế giới giả tưởng. Nhiều thứ trong phim sau này thành hiện thực như quét mống mắt hay giao diện không gian.

Trong Ready Player One, ông cũng đi rất sâu vào thế giới ảo, thứ mà giờ gần giống khái niệm metaverse.

Tức là ông không phải người “chống công nghệ”. Ngược lại, ông là người hiểu rất rõ nó có thể đi xa đến đâu.

Và chính vì hiểu, ông chọn giữ lại vai trò trung tâm của con người trong sáng tạo.

Hollywood đang đứng giữa một ngã ba rất khó xử​

Câu chuyện không dừng ở Spielberg. Cả ngành giải trí đang ở một điểm khá căng.

Một mặt, các hãng phim bắt đầu thử nghiệm AI. Netflix thậm chí đã dùng AI để tạo hiệu ứng hình ảnh trong một số nội dung, và coi đây là công cụ sáng tạo nếu dùng minh bạch và có trách nhiệm.

Họ còn chi tới khoảng 600 triệu USD để mua lại InterPositive, một startup AI do Ben Affleck sáng lập, chuyên chỉnh sửa và biến đổi cảnh quay.

Mặt khác, chính các hãng phim lại đang kiện các công ty AI vì vi phạm bản quyền.

Còn phía nghệ sĩ thì cũng không ngồi yên. Những cái tên như Natalie Portman, Cate Blanchett hay Guillermo del Toro đã tham gia một liên minh để thúc đẩy tiêu chuẩn rõ ràng về việc dùng AI trong ngành.

Thậm chí AMC Theatres còn chặn một phim ngắn do AI tạo ra không cho chiếu quảng cáo trước phim.

Một bên đang thử nghiệm, một bên đang phòng thủ, và khán giả thì vẫn chưa thực sự sẵn sàng.

Nhìn từ góc độ bản chất: vấn đề không phải là AI, mà là quyền sáng tạo​

Nếu bỏ lớp vỏ công nghệ đi, câu chuyện này thực ra rất “con người”.

Ai là người sở hữu ý tưởng?

Ai chịu trách nhiệm cho nội dung?

Và nếu một cỗ máy có thể tạo ra sản phẩm “giống con người”, thì giá trị của người sáng tạo nằm ở đâu?

Spielberg không nói dài dòng, nhưng thông điệp rất rõ: AI nên là công cụ, không phải người thay thế.

Đây cũng là điểm mà Việt Nam sớm muộn cũng sẽ phải đối mặt, đặc biệt trong ngành sáng tạo nội dung, truyền thông, marketing.

Góc nhìn riêng​

Nếu nhìn từ góc độ an ninh và hệ thống, có ba điều cần cực kỳ tỉnh táo:

1. AI không chỉ là công cụ sáng tạo, mà còn là công cụ sao chép. Nếu không kiểm soát tốt, rủi ro vi phạm bản quyền và đánh cắp chất xám sẽ tăng rất nhanh.

2. Minh bạch là yếu tố sống còn. Nội dung nào có AI tham gia cần được ghi rõ, nếu không sẽ phá vỡ niềm tin người dùng.

3. Cần sớm có khung pháp lý rõ ràng. Không phải để cấm, mà để định nghĩa ranh giới giữa hỗ trợ và thay thế.

Nếu không làm sớm, chúng ta sẽ rơi vào tình trạng dùng AI rất nhanh, nhưng hiểu và kiểm soát nó rất chậm. (decrypt.co)