Hư Trúc
Writer
Ngày 12/6, Anthropic bất ngờ đối mặt với lệnh cấm khẩn cấp từ chính quyền Mỹ, yêu cầu chặn toàn bộ quyền truy cập của công dân nước ngoài đối với hai siêu mô hình AI mới ra mắt là Fable 5 và Mythos 5. Lệnh cấm này áp dụng triệt để cho bất kỳ ai không mang quốc tịch Mỹ, dù họ đang ở trong hay ngoài lãnh thổ nước này, thậm chí bao gồm cả những nhân viên đang trực tiếp làm việc tại Anthropic.
Chính phủ Mỹ đưa ra lý do ngắn gọn là nhằm bảo vệ "an ninh quốc gia" mà không cung cấp thêm bất cứ chi tiết kỹ thuật cụ thể nào. Ngay lập tức, startup trí tuệ nhân tạo này đã lên tiếng phản đối gay gắt.
Họ khẳng định việc ngăn chặn các ứng dụng nguy hiểm là cần thiết, nhưng quy trình thực thi của chính quyền cần phải minh bạch, công bằng, rõ ràng và dựa trên cơ sở kỹ thuật thực tế chứ không phải một quyết định áp đặt đột ngột như hiện tại.
Lỗ hổng này cho phép người dùng dễ dàng vượt qua hàng rào an toàn vốn được thiết kế để cô lập phiên bản thương mại Fable với Mythos – siêu mô hình sở hữu năng lực tấn công mạng không giới hạn. Trước mối đe dọa này, giới chức Mỹ đã yêu cầu Anthropic khẩn trương vá lỗ hổng hoặc tạm thời thu hồi Fable 5. Tuy nhiên, CEO Dario Amodei được cho là đã thẳng thừng từ chối thực hiện các điều chỉnh theo yêu cầu.
Thái độ bất hợp tác của người đứng đầu Anthropic đã buộc chính quyền Mỹ phải ban hành chỉ đạo kiểm soát xuất khẩu khẩn cấp. Ông Sacks chỉ trích gay gắt phản ứng của startup này là không tương xứng với hình ảnh một phòng thí nghiệm luôn tự quảng cáo là đặt an toàn lên hàng đầu.
Hơn nữa, chính Anthropic trước đây từng chủ động kêu gọi chính phủ kiểm soát Mythos như một loại vũ khí an ninh mạng nguy hiểm.
Dù vậy, ông Sacks khẳng định lệnh cấm này rất dễ giải quyết và sẽ được dỡ bỏ ngay khi Anthropic chịu khắc phục lỗi kỹ thuật.
Theo thông tin từ tờ Wall Street Journal, lệnh kiểm soát xuất khẩu này không chỉ đơn thuần là quyết định đơn phương từ chính phủ, mà còn được kích hoạt bởi chính đối tác chiến lược của Anthropic là Amazon. Gã khổng lồ công nghệ này, dù đã rót hàng tỷ USD vào startup, đã tiến hành một nghiên cứu an ninh mạng độc lập và phát hiện ra Fable 5 có thể bị thao túng để cung cấp thông tin phục vụ tấn công mạng chỉ bằng vài câu lệnh đơn giản.
Ngay sau khi CEO Amazon Andy Jassy chia sẻ trực tiếp những phát hiện bảo mật này với Nhà Trắng, giới chức Mỹ đã lập tức hành động. Lệnh cấm khẩn cấp được ban hành đã đẩy Anthropic vào tình thế trớ trêu. Do phần lớn các nhà nghiên cứu hàng đầu của startup này là người gốc nước ngoài, họ chính thức bị chặn quyền truy cập vào các siêu mô hình AI do chính mình và đồng nghiệp đồng sáng lập.
Nỗi lo ngại của Washington còn dâng cao hơn khi xuất hiện các thông tin tình báo nhạy cảm. Tin từ Semafor, chính phủ Mỹ phải hành động cực kỳ gấp rút vì nghi ngờ một nhóm tin tặc Trung Quốc đã bằng cách nào đó tiếp cận được mô hình Mythos.
Mỹ lo ngại các đối thủ sẽ phân tích đảo ngược để sao chép trái phép công nghệ lõi tối tân này. Mặc dù Amazon từ chối xác nhận chi tiết các cuộc thảo luận, họ thừa nhận vẫn thường xuyên tham vấn với chính phủ về các mối đe dọa an ninh mạng.
Quan điểm này nhận được sự đồng thuận từ một số chuyên gia độc lập. Bà Katie Moussouris, CEO của hãng an ninh mạng LutaSecurity, sau khi xem xét tài liệu của Amazon đã khẳng định lỗ hổng đó thực chất không phải là lỗi bẻ khóa thông thường.
Trong khi đó, cựu quan chức Bộ Thương mại Mỹ Kate Koren nhận định lệnh cấm khắc nghiệt này thực chất là một đòn trừng phạt gián tiếp, bắt nguồn từ sự không hài lòng kéo dài của Nhà Trắng đối với cách hành xử của ban lãnh đạo Anthropic.
Căng thẳng nổ ra chỉ vài ngày sau khi Anthropic ra mắt Fable 5 và Mythos 5. Cả hai siêu mô hình này đều được phát triển dựa trên nền tảng Claude Mythos Preview – một phiên bản trước đó từng khiến giới chức an ninh Mỹ lo ngại sâu sắc vì sở hữu năng lực mạng quá vượt trội so với giới hạn an toàn thông thường.
Lệnh cấm xuất khẩu khẩn cấp này đánh dấu một nấc thang căng thẳng mới trong mối quan hệ cơm không lành canh không ngọt giữa Anthropic và chính phủ Mỹ. Trước đó, vào đầu năm 2026, Bộ Quốc phòng Mỹ đã chính thức liệt Anthropic vào danh sách rủi ro chuỗi cung ứng, đồng nghĩa với việc dán nhãn startup này là một mối đe dọa đối với an ninh quốc gia.
Định danh nghiêm trọng này – vốn thường chỉ áp dụng cho các thực thể và đối thủ nước ngoài của Mỹ – đã buộc toàn bộ các nhà thầu quốc phòng Mỹ phải cam kết không sử dụng bất kỳ mô hình Claude nào trong các hợp đồng quân sự.
Để đáp trả, Anthropic đã đệ đơn kiện chính quyền của Tổng thống Donald Trump nhằm đảo ngược quyết định trên. Trong bối cảnh vụ kiện pháp lý này vẫn đang giằng co chưa có kết quả, lệnh phong tỏa Fable 5 và Mythos 5 tiếp tục dội một gáo nước lạnh vào tham vọng dẫn đầu của Anthropic, đẩy startup này vào thế đối đầu trực diện với chính phủ trên cả mặt trận pháp lý lẫn công nghệ.
Chính phủ Mỹ đưa ra lý do ngắn gọn là nhằm bảo vệ "an ninh quốc gia" mà không cung cấp thêm bất cứ chi tiết kỹ thuật cụ thể nào. Ngay lập tức, startup trí tuệ nhân tạo này đã lên tiếng phản đối gay gắt.
Họ khẳng định việc ngăn chặn các ứng dụng nguy hiểm là cần thiết, nhưng quy trình thực thi của chính quyền cần phải minh bạch, công bằng, rõ ràng và dựa trên cơ sở kỹ thuật thực tế chứ không phải một quyết định áp đặt đột ngột như hiện tại.
Sự từ chối của CEO và lỗ hổng bẻ khóa chí mạng
Bí ẩn đằng sau quyết định mạnh tay của Washington bắt đầu hé lộ vào ngày 14/6. Ông David Sacks, đồng chủ tịch Hội đồng Cố vấn Khoa học và Công nghệ của Tổng thống Mỹ, cho biết nguồn cơn sự việc xuất phát từ một cuộc thử nghiệm bảo mật độc lập. Một đối tác tin cậy của cả hai bên đã phát hiện ra phương pháp bẻ khóa (jailbreak) cực kỳ nguy hiểm trên mô hình Fable 5.Lỗ hổng này cho phép người dùng dễ dàng vượt qua hàng rào an toàn vốn được thiết kế để cô lập phiên bản thương mại Fable với Mythos – siêu mô hình sở hữu năng lực tấn công mạng không giới hạn. Trước mối đe dọa này, giới chức Mỹ đã yêu cầu Anthropic khẩn trương vá lỗ hổng hoặc tạm thời thu hồi Fable 5. Tuy nhiên, CEO Dario Amodei được cho là đã thẳng thừng từ chối thực hiện các điều chỉnh theo yêu cầu.
Thái độ bất hợp tác của người đứng đầu Anthropic đã buộc chính quyền Mỹ phải ban hành chỉ đạo kiểm soát xuất khẩu khẩn cấp. Ông Sacks chỉ trích gay gắt phản ứng của startup này là không tương xứng với hình ảnh một phòng thí nghiệm luôn tự quảng cáo là đặt an toàn lên hàng đầu.
Hơn nữa, chính Anthropic trước đây từng chủ động kêu gọi chính phủ kiểm soát Mythos như một loại vũ khí an ninh mạng nguy hiểm.
Dù vậy, ông Sacks khẳng định lệnh cấm này rất dễ giải quyết và sẽ được dỡ bỏ ngay khi Anthropic chịu khắc phục lỗi kỹ thuật.
Đòn giáng từ nhà đầu tư tỷ đô và mối lo ngại gián điệp
Theo thông tin từ tờ Wall Street Journal, lệnh kiểm soát xuất khẩu này không chỉ đơn thuần là quyết định đơn phương từ chính phủ, mà còn được kích hoạt bởi chính đối tác chiến lược của Anthropic là Amazon. Gã khổng lồ công nghệ này, dù đã rót hàng tỷ USD vào startup, đã tiến hành một nghiên cứu an ninh mạng độc lập và phát hiện ra Fable 5 có thể bị thao túng để cung cấp thông tin phục vụ tấn công mạng chỉ bằng vài câu lệnh đơn giản.
Ngay sau khi CEO Amazon Andy Jassy chia sẻ trực tiếp những phát hiện bảo mật này với Nhà Trắng, giới chức Mỹ đã lập tức hành động. Lệnh cấm khẩn cấp được ban hành đã đẩy Anthropic vào tình thế trớ trêu. Do phần lớn các nhà nghiên cứu hàng đầu của startup này là người gốc nước ngoài, họ chính thức bị chặn quyền truy cập vào các siêu mô hình AI do chính mình và đồng nghiệp đồng sáng lập.
Nỗi lo ngại của Washington còn dâng cao hơn khi xuất hiện các thông tin tình báo nhạy cảm. Tin từ Semafor, chính phủ Mỹ phải hành động cực kỳ gấp rút vì nghi ngờ một nhóm tin tặc Trung Quốc đã bằng cách nào đó tiếp cận được mô hình Mythos.
Mỹ lo ngại các đối thủ sẽ phân tích đảo ngược để sao chép trái phép công nghệ lõi tối tân này. Mặc dù Amazon từ chối xác nhận chi tiết các cuộc thảo luận, họ thừa nhận vẫn thường xuyên tham vấn với chính phủ về các mối đe dọa an ninh mạng.
Tranh cãi nảy lửa xung quanh lý do cấm vận
Về phần mình, Anthropic tỏ ra nghi ngờ tính xác thực của lý do "mô hình bị bẻ khóa". Startup này lập luận rằng những lỗ hổng tương tự xuất hiện trên hầu hết mọi mô hình AI đang lưu hành trên thị trường, bao gồm cả siêu mô hình đối thủ GPT 5.5.
Quan điểm này nhận được sự đồng thuận từ một số chuyên gia độc lập. Bà Katie Moussouris, CEO của hãng an ninh mạng LutaSecurity, sau khi xem xét tài liệu của Amazon đã khẳng định lỗ hổng đó thực chất không phải là lỗi bẻ khóa thông thường.
Trong khi đó, cựu quan chức Bộ Thương mại Mỹ Kate Koren nhận định lệnh cấm khắc nghiệt này thực chất là một đòn trừng phạt gián tiếp, bắt nguồn từ sự không hài lòng kéo dài của Nhà Trắng đối với cách hành xử của ban lãnh đạo Anthropic.
Căng thẳng nổ ra chỉ vài ngày sau khi Anthropic ra mắt Fable 5 và Mythos 5. Cả hai siêu mô hình này đều được phát triển dựa trên nền tảng Claude Mythos Preview – một phiên bản trước đó từng khiến giới chức an ninh Mỹ lo ngại sâu sắc vì sở hữu năng lực mạng quá vượt trội so với giới hạn an toàn thông thường.
Lệnh cấm xuất khẩu khẩn cấp này đánh dấu một nấc thang căng thẳng mới trong mối quan hệ cơm không lành canh không ngọt giữa Anthropic và chính phủ Mỹ. Trước đó, vào đầu năm 2026, Bộ Quốc phòng Mỹ đã chính thức liệt Anthropic vào danh sách rủi ro chuỗi cung ứng, đồng nghĩa với việc dán nhãn startup này là một mối đe dọa đối với an ninh quốc gia.
Định danh nghiêm trọng này – vốn thường chỉ áp dụng cho các thực thể và đối thủ nước ngoài của Mỹ – đã buộc toàn bộ các nhà thầu quốc phòng Mỹ phải cam kết không sử dụng bất kỳ mô hình Claude nào trong các hợp đồng quân sự.
Để đáp trả, Anthropic đã đệ đơn kiện chính quyền của Tổng thống Donald Trump nhằm đảo ngược quyết định trên. Trong bối cảnh vụ kiện pháp lý này vẫn đang giằng co chưa có kết quả, lệnh phong tỏa Fable 5 và Mythos 5 tiếp tục dội một gáo nước lạnh vào tham vọng dẫn đầu của Anthropic, đẩy startup này vào thế đối đầu trực diện với chính phủ trên cả mặt trận pháp lý lẫn công nghệ.
