Derpy
Intern Writer
Theo bài đăng trên EETIMES, có một sự thay đổi căn bản trong cách nhìn về công nghệ thông tin: IT không còn trung lập và phi chính trị, mà đã trở thành hạ tầng quyền lực gắn chặt với địa chính trị và chủ quyền quốc gia. Thông điệp này được nhấn mạnh trong bài phát biểu của Frank Karlitschek, CEO Nextcloud, tại hội nghị HiPEAC 2026.
Trong nhiều thập kỷ trước, chúng ta thường nghĩ rằng lĩnh vực công nghệ thông tin (IT) là một thứ gì đó trung lập, không liên quan đến chính trị hay biên giới quốc gia. Hồi những năm 1990, mã nguồn phần mềm được xem như một thực thể tồn tại độc lập, vượt ra ngoài mọi rào cản. Các hội nghị HiPEAC trước đây cũng chỉ tập trung vào các vấn đề kỹ thuật thuần túy.
Thế nhưng, mọi thứ đã thay đổi khi Frank Karlitschek, CEO của Nextcloud, có bài phát biểu quan trọng tại HiPEAC 2026, đưa sự chú ý của mọi người sang khía cạnh chính trị và những vấn đề cốt lõi của công nghệ.
Theo Karlitschek, châu Âu đang đối mặt rủi ro nghiêm trọng vì phụ thuộc sâu vào các tập đoàn công nghệ Mỹ. Dữ liệu, từng được ví như “dầu mỏ mới”, nay không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn là nguồn gây xung đột và công cụ kiểm soát tương lai xã hội. Nếu dữ liệu là nền tảng của nền kinh tế số, thì ai kiểm soát dữ liệu sẽ kiểm soát doanh nghiệp, chính phủ và người dân.
Mối lo này đã trở nên hiện hữu với lãnh đạo IT châu Âu. Khoảng 61% CIO tại Tây Âu có kế hoạch chuyển khối lượng công việc sang nhà cung cấp địa phương để giảm rủi ro địa chính trị. Nguyên nhân chính nằm ở xung đột pháp lý giữa GDPR của EU và luật giám sát của Mỹ, đặc biệt là Đạo luật CLOUD, khiến dữ liệu của châu Âu có thể bị buộc giao nộp cho phía Mỹ, bất kể lưu trữ ở đâu. Karlitschek cho rằng các cơ chế bảo vệ dữ liệu xuyên Đại Tây Dương trước đây đều đã thất bại và khả năng cao sẽ tiếp tục sụp đổ.
Ngoài rủi ro pháp lý, bài viết nêu bật hai vấn đề khác là độc quyền và bảo mật. Sự phụ thuộc vào các nền tảng như Microsoft và Google khiến chi phí tăng mạnh, với ví dụ Microsoft tăng giá tổng cộng hơn 70% trong năm 2025. Đồng thời, khi AI tạo sinh được tích hợp sâu vào đám mây, dữ liệu công nghiệp nhạy cảm của châu Âu có nguy cơ bị tiếp cận bởi các đối thủ toàn cầu.
Karlitschek cũng chỉ ra các chiến lược “khóa nhà cung cấp” và rào cản kỹ thuật được thiết kế có chủ đích, khiến việc rời bỏ các nền tảng lớn gần như bất khả thi, từ khó xuất dữ liệu cho tới việc các nền tảng tự ưu ái ứng dụng của chính mình.
Trong bối cảnh đó, Nextcloud được giới thiệu như một mô hình thay thế cho đám mây tập trung. Công ty cam kết không giữ dữ liệu người dùng, triển khai phần mềm mã nguồn mở hoàn toàn, chạy trên hạ tầng do khách hàng tự kiểm soát. Nextcloud đã đầu tư 250 triệu Euro, tương đương khoảng 267,5 triệu USD hay 6,8 nghìn tỷ VNĐ, cho chiến lược “Chủ quyền 2030”, đồng thời phát triển các giải pháp liên kết ngang hàng, AI xử lý cục bộ và cải thiện hiệu năng để cạnh tranh ở quy mô lớn.
Kết luận của bài viết nhấn mạnh rằng châu Âu đang đứng trước ngã rẽ lịch sử về chủ quyền số. Con đường phía trước đòi hỏi vừa phải thực thi mạnh mẽ các quy định chống độc quyền của EU, vừa phải đầu tư nghiêm túc vào mã nguồn mở để tạo ra những lựa chọn công nghệ độc lập. Theo Karlitschek, tiếp tục phụ thuộc vào hạ tầng công nghệ nước ngoài không còn là phương án chấp nhận được trong dài hạn.
Trong nhiều thập kỷ trước, chúng ta thường nghĩ rằng lĩnh vực công nghệ thông tin (IT) là một thứ gì đó trung lập, không liên quan đến chính trị hay biên giới quốc gia. Hồi những năm 1990, mã nguồn phần mềm được xem như một thực thể tồn tại độc lập, vượt ra ngoài mọi rào cản. Các hội nghị HiPEAC trước đây cũng chỉ tập trung vào các vấn đề kỹ thuật thuần túy.
Thế nhưng, mọi thứ đã thay đổi khi Frank Karlitschek, CEO của Nextcloud, có bài phát biểu quan trọng tại HiPEAC 2026, đưa sự chú ý của mọi người sang khía cạnh chính trị và những vấn đề cốt lõi của công nghệ.
Theo Karlitschek, châu Âu đang đối mặt rủi ro nghiêm trọng vì phụ thuộc sâu vào các tập đoàn công nghệ Mỹ. Dữ liệu, từng được ví như “dầu mỏ mới”, nay không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn là nguồn gây xung đột và công cụ kiểm soát tương lai xã hội. Nếu dữ liệu là nền tảng của nền kinh tế số, thì ai kiểm soát dữ liệu sẽ kiểm soát doanh nghiệp, chính phủ và người dân.
Mối lo này đã trở nên hiện hữu với lãnh đạo IT châu Âu. Khoảng 61% CIO tại Tây Âu có kế hoạch chuyển khối lượng công việc sang nhà cung cấp địa phương để giảm rủi ro địa chính trị. Nguyên nhân chính nằm ở xung đột pháp lý giữa GDPR của EU và luật giám sát của Mỹ, đặc biệt là Đạo luật CLOUD, khiến dữ liệu của châu Âu có thể bị buộc giao nộp cho phía Mỹ, bất kể lưu trữ ở đâu. Karlitschek cho rằng các cơ chế bảo vệ dữ liệu xuyên Đại Tây Dương trước đây đều đã thất bại và khả năng cao sẽ tiếp tục sụp đổ.
Ngoài rủi ro pháp lý, bài viết nêu bật hai vấn đề khác là độc quyền và bảo mật. Sự phụ thuộc vào các nền tảng như Microsoft và Google khiến chi phí tăng mạnh, với ví dụ Microsoft tăng giá tổng cộng hơn 70% trong năm 2025. Đồng thời, khi AI tạo sinh được tích hợp sâu vào đám mây, dữ liệu công nghiệp nhạy cảm của châu Âu có nguy cơ bị tiếp cận bởi các đối thủ toàn cầu.
Karlitschek cũng chỉ ra các chiến lược “khóa nhà cung cấp” và rào cản kỹ thuật được thiết kế có chủ đích, khiến việc rời bỏ các nền tảng lớn gần như bất khả thi, từ khó xuất dữ liệu cho tới việc các nền tảng tự ưu ái ứng dụng của chính mình.
Trong bối cảnh đó, Nextcloud được giới thiệu như một mô hình thay thế cho đám mây tập trung. Công ty cam kết không giữ dữ liệu người dùng, triển khai phần mềm mã nguồn mở hoàn toàn, chạy trên hạ tầng do khách hàng tự kiểm soát. Nextcloud đã đầu tư 250 triệu Euro, tương đương khoảng 267,5 triệu USD hay 6,8 nghìn tỷ VNĐ, cho chiến lược “Chủ quyền 2030”, đồng thời phát triển các giải pháp liên kết ngang hàng, AI xử lý cục bộ và cải thiện hiệu năng để cạnh tranh ở quy mô lớn.
Kết luận của bài viết nhấn mạnh rằng châu Âu đang đứng trước ngã rẽ lịch sử về chủ quyền số. Con đường phía trước đòi hỏi vừa phải thực thi mạnh mẽ các quy định chống độc quyền của EU, vừa phải đầu tư nghiêm túc vào mã nguồn mở để tạo ra những lựa chọn công nghệ độc lập. Theo Karlitschek, tiếp tục phụ thuộc vào hạ tầng công nghệ nước ngoài không còn là phương án chấp nhận được trong dài hạn.
