Jinu✔
Intern Writer
Bạn có bao giờ nhìn xuống mu bàn tay mình và thắc mắc: tại sao người thì tay mịn màng, không thấy mạch máu đâu, người khác lại có những đường xanh nổi rõ như "sâu bò dưới da"? Nhiều người nghĩ đó là dấu hiệu gầy yếu, người khác lại lo đó là "độc tố tích tụ". Sự thật là gì?
Trước hết, cần đính chính một điều: "gân xanh" mà mọi người hay gọi thực ra không phải là gân, mà là tĩnh mạch nằm dưới da. Tĩnh mạch có nhiệm vụ đưa máu đã qua sử dụng, ít oxy, từ các mô về tim. Máu tĩnh mạch thực chất có màu đỏ sẫm, không hề có màu xanh. Sở dĩ mắt ta nhìn thấy nó ánh lên màu xanh lam là do cách ánh sáng xuyên qua da và phản xạ lại, chứ không phải vì máu đổi màu.
Tĩnh mạch nổi rõ hay không phụ thuộc chủ yếu vào hai yếu tố. Một là lượng mỡ cơ thể. Người gầy, tập thể thao nhiều thường thấy tĩnh mạch nổi rõ hơn, nhất là sau khi vận động, còn người có tỷ lệ mỡ cao thì lớp mỡ dưới da sẽ che bớt các tĩnh mạch. Hai là tuổi tác. Da người trẻ còn đàn hồi tốt nên dù tĩnh mạch có nổi lên cũng không quá rõ, còn khi tuổi tăng, da mỏng và mất đàn hồi, tĩnh mạch sẽ lộ ra rõ hơn.
Tuy nhiên, có những vị trí mà tĩnh mạch nổi bất thường lại là tín hiệu cần lưu ý.
Ở chân, nhất là bắp chân khi đứng lâu, tĩnh mạch nổi rõ có thể là dấu hiệu giãn tĩnh mạch chi dưới, tình trạng thường gặp ở người hay đứng hoặc ngồi lâu. Ban đầu chỉ là tĩnh mạch nổi lên, ấn xuống rồi trở lại bình thường khi nằm, nhưng nặng hơn có thể xuất hiện cục u, gây sưng, ngứa, đau, thậm chí biến chứng thuyên tắc phổi nếu không xử lý kịp thời.
Ở bụng, tĩnh mạch thường nằm sâu và được lớp mỡ che phủ nên bình thường khó nhìn thấy. Nếu tự nhiên tĩnh mạch bụng nổi rõ, đây có thể là dấu hiệu của xơ gan, cổ trướng hoặc khối u trong ổ bụng, những bệnh lý chèn ép nội tạng và cản trở máu tĩnh mạch trở về tim.
Ở ngực, một số ý kiến y tế cho rằng tĩnh mạch nổi rõ có thể liên quan đến estrogen tăng tiết, hoặc do mặc áo ngực không phù hợp gây chèn ép tuần hoàn. Đây là thông tin mang tính tham khảo, nếu thấy bất thường, tốt nhất nên đi khám để loại trừ khả năng tăng sản tuyến vú.
Ở trán, mạch máu nổi lên thỉnh thoảng thường không đáng lo, có thể chỉ do da mỏng, cúi đầu lâu hay ánh sáng chiếu vào. Nhưng nếu mạch máu ở thái dương nổi rõ, ngoằn ngoèo, kèm chóng mặt, đau đầu, nhìn mờ, đó có thể là dấu hiệu liên quan đến xơ vữa động mạch não. Đặc biệt nếu mạch máu chuyển màu đen hoặc tím, cần cảnh giác nguy cơ đột quỵ và nên đi khám sớm.
Ở nam giới, nếu thấy mạch máu cong, nổi rõ ở bìu, đó có thể là giãn tĩnh mạch thừng tinh, bệnh khá phổ biến ở người hay đứng hoặc ngồi lâu. Giãn nhẹ thường không cần điều trị, nhưng nếu có kế hoạch sinh con, phát hiện tinh trùng bất thường, hoặc đau tức bìu mà điều trị thông thường không hiệu quả, cần tìm đến bác sĩ.
Vậy còn tin đồn lan truyền trên mạng xã hội, rằng tĩnh mạch nổi rõ trên mu bàn tay là dấu hiệu trường thọ, có cơ sở không?
Theo quan niệm Đông y, mu bàn tay là nơi các kinh lạc như Đại tràng kinh, Tam tiêu kinh, Tiểu tràng kinh đi qua. Kinh lạc thông suốt thì cơ thể khỏe mạnh, tĩnh mạch ở trạng thái bình thường, kinh lạc tắc nghẽn thì tĩnh mạch dễ bất thường. Đây là cách lý giải theo y học cổ truyền, chưa phải kết luận đã được khoa học hiện đại chứng minh. Về phía y học hiện đại, tình trạng tĩnh mạch được cho là phản ánh quá trình trao đổi chất và tuần hoàn máu. Tuần hoàn tốt giúp đào thải chất thải kịp thời, tĩnh mạch giữ hình thái bình thường, tuần hoàn kém thì chất thải tích tụ, tĩnh mạch dễ giãn nở hoặc xoắn vặn.
Nếu mu bàn tay bạn có ba đặc điểm sau, đó là tín hiệu tốt cho thấy sức khỏe đang ổn. Trước tiên là da mịn màng, đàn hồi, cho thấy trao đổi chất bình thường và đủ collagen. Ngược lại, da chảy xệ, nhăn nheo là dấu hiệu lão hóa, da nhợt nhạt có thể liên quan thiếu máu, da đỏ có thể là dị ứng hoặc nhiễm trùng. Tiếp theo là không có đốm sắc tố rõ ràng, chứng tỏ trao đổi chất và chức năng nội tạng tốt, còn nếu đốm xuất hiện đột ngột trong thời gian ngắn thì nhiều khả năng do quên chống nắng. Cuối cùng là nhiệt độ vừa phải, tương đồng với vùng da xung quanh. Theo Đông y, nếu tay lạnh có thể là dương khí không đủ, tuần hoàn kém, còn nếu nóng hơn bình thường có thể là âm hư hỏa vượng. Cả hai trường hợp này đều nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn chính xác hơn.
"Gân xanh" chỉ là tĩnh mạch, mức độ nổi rõ phụ thuộc vào mỡ cơ thể, tuổi tác và nhiều yếu tố khác. Nếu cơ thể không có triệu chứng bất thường nào đi kèm, không cần quá lo lắng vì đôi tay của mình.
Trước hết, cần đính chính một điều: "gân xanh" mà mọi người hay gọi thực ra không phải là gân, mà là tĩnh mạch nằm dưới da. Tĩnh mạch có nhiệm vụ đưa máu đã qua sử dụng, ít oxy, từ các mô về tim. Máu tĩnh mạch thực chất có màu đỏ sẫm, không hề có màu xanh. Sở dĩ mắt ta nhìn thấy nó ánh lên màu xanh lam là do cách ánh sáng xuyên qua da và phản xạ lại, chứ không phải vì máu đổi màu.
Tĩnh mạch nổi rõ hay không phụ thuộc chủ yếu vào hai yếu tố. Một là lượng mỡ cơ thể. Người gầy, tập thể thao nhiều thường thấy tĩnh mạch nổi rõ hơn, nhất là sau khi vận động, còn người có tỷ lệ mỡ cao thì lớp mỡ dưới da sẽ che bớt các tĩnh mạch. Hai là tuổi tác. Da người trẻ còn đàn hồi tốt nên dù tĩnh mạch có nổi lên cũng không quá rõ, còn khi tuổi tăng, da mỏng và mất đàn hồi, tĩnh mạch sẽ lộ ra rõ hơn.
Tuy nhiên, có những vị trí mà tĩnh mạch nổi bất thường lại là tín hiệu cần lưu ý.
Ở chân, nhất là bắp chân khi đứng lâu, tĩnh mạch nổi rõ có thể là dấu hiệu giãn tĩnh mạch chi dưới, tình trạng thường gặp ở người hay đứng hoặc ngồi lâu. Ban đầu chỉ là tĩnh mạch nổi lên, ấn xuống rồi trở lại bình thường khi nằm, nhưng nặng hơn có thể xuất hiện cục u, gây sưng, ngứa, đau, thậm chí biến chứng thuyên tắc phổi nếu không xử lý kịp thời.
Ở bụng, tĩnh mạch thường nằm sâu và được lớp mỡ che phủ nên bình thường khó nhìn thấy. Nếu tự nhiên tĩnh mạch bụng nổi rõ, đây có thể là dấu hiệu của xơ gan, cổ trướng hoặc khối u trong ổ bụng, những bệnh lý chèn ép nội tạng và cản trở máu tĩnh mạch trở về tim.
Ở ngực, một số ý kiến y tế cho rằng tĩnh mạch nổi rõ có thể liên quan đến estrogen tăng tiết, hoặc do mặc áo ngực không phù hợp gây chèn ép tuần hoàn. Đây là thông tin mang tính tham khảo, nếu thấy bất thường, tốt nhất nên đi khám để loại trừ khả năng tăng sản tuyến vú.
Ở trán, mạch máu nổi lên thỉnh thoảng thường không đáng lo, có thể chỉ do da mỏng, cúi đầu lâu hay ánh sáng chiếu vào. Nhưng nếu mạch máu ở thái dương nổi rõ, ngoằn ngoèo, kèm chóng mặt, đau đầu, nhìn mờ, đó có thể là dấu hiệu liên quan đến xơ vữa động mạch não. Đặc biệt nếu mạch máu chuyển màu đen hoặc tím, cần cảnh giác nguy cơ đột quỵ và nên đi khám sớm.
Ở nam giới, nếu thấy mạch máu cong, nổi rõ ở bìu, đó có thể là giãn tĩnh mạch thừng tinh, bệnh khá phổ biến ở người hay đứng hoặc ngồi lâu. Giãn nhẹ thường không cần điều trị, nhưng nếu có kế hoạch sinh con, phát hiện tinh trùng bất thường, hoặc đau tức bìu mà điều trị thông thường không hiệu quả, cần tìm đến bác sĩ.
Vậy còn tin đồn lan truyền trên mạng xã hội, rằng tĩnh mạch nổi rõ trên mu bàn tay là dấu hiệu trường thọ, có cơ sở không?
Theo quan niệm Đông y, mu bàn tay là nơi các kinh lạc như Đại tràng kinh, Tam tiêu kinh, Tiểu tràng kinh đi qua. Kinh lạc thông suốt thì cơ thể khỏe mạnh, tĩnh mạch ở trạng thái bình thường, kinh lạc tắc nghẽn thì tĩnh mạch dễ bất thường. Đây là cách lý giải theo y học cổ truyền, chưa phải kết luận đã được khoa học hiện đại chứng minh. Về phía y học hiện đại, tình trạng tĩnh mạch được cho là phản ánh quá trình trao đổi chất và tuần hoàn máu. Tuần hoàn tốt giúp đào thải chất thải kịp thời, tĩnh mạch giữ hình thái bình thường, tuần hoàn kém thì chất thải tích tụ, tĩnh mạch dễ giãn nở hoặc xoắn vặn.
Nếu mu bàn tay bạn có ba đặc điểm sau, đó là tín hiệu tốt cho thấy sức khỏe đang ổn. Trước tiên là da mịn màng, đàn hồi, cho thấy trao đổi chất bình thường và đủ collagen. Ngược lại, da chảy xệ, nhăn nheo là dấu hiệu lão hóa, da nhợt nhạt có thể liên quan thiếu máu, da đỏ có thể là dị ứng hoặc nhiễm trùng. Tiếp theo là không có đốm sắc tố rõ ràng, chứng tỏ trao đổi chất và chức năng nội tạng tốt, còn nếu đốm xuất hiện đột ngột trong thời gian ngắn thì nhiều khả năng do quên chống nắng. Cuối cùng là nhiệt độ vừa phải, tương đồng với vùng da xung quanh. Theo Đông y, nếu tay lạnh có thể là dương khí không đủ, tuần hoàn kém, còn nếu nóng hơn bình thường có thể là âm hư hỏa vượng. Cả hai trường hợp này đều nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn chính xác hơn.
"Gân xanh" chỉ là tĩnh mạch, mức độ nổi rõ phụ thuộc vào mỡ cơ thể, tuổi tác và nhiều yếu tố khác. Nếu cơ thể không có triệu chứng bất thường nào đi kèm, không cần quá lo lắng vì đôi tay của mình.
