Jinu✔
Intern Writer
Tiếng chim hót líu lo đã là giai điệu quen thuộc, nhưng có bao giờ bạn tự hỏi, loài chim nào mới thực sự là "ông hoàng" hay "bà hoàng" của âm thanh trong thế giới tự nhiên chưa? Mới đây, danh sách những loài chim có tiếng kêu lớn nhất hành tinh vừa chào đón hai thành viên mới: chim chuông họng trần (Bare-throated bellbird) và chim seriema chân đỏ (Red-legged seriema), đẩy giới khoa học vào hành trình khám phá sâu hơn về cách tiến hóa định hình khả năng giao tiếp của chúng.
Bare-throated bellbird
Chuyện là, nhà sinh vật học Jeff Podos và cựu sinh viên của ông, João C.T. Menezes, từ Đại học Massachusetts Amherst, đã dành nhiều năm để giải mã bí ẩn về âm lượng trong tiếng kêu của các loài chim. Năm 2019, Podos từng gây chấn động khi phát hiện chim chuông trắng Amazon (Procnias albus) giữ kỷ lục Guinness là loài chim có tiếng kêu to nhất thế giới, với âm lượng lên tới khoảng 125 decibel, to hơn cả tiếng cưa máy đang hoạt động.
Trong nghiên cứu mới nhất, được công bố trên tạp chí Evolution, hai nhà khoa học này đã tìm kiếm những đặc điểm cơ thể nào của chim có thể dự đoán được độ lớn tiếng kêu, và mối liên hệ giữa âm lượng đó với môi trường sống, cũng như cách tổ chức xã hội của chúng. Menezes chia sẻ, việc đo đạc âm lượng tiếng chim trong phòng thí nghiệm thì khá dễ, nhưng làm sao để thực hiện điều đó ngoài tự nhiên lại là một thách thức lớn, bởi dữ liệu về âm lượng tiếng chim ngoài đời thực gần như rất ít ỏi.
Độ lớn của âm thanh còn phụ thuộc vào khoảng cách. Một tiếng còi chói tai khi ở gần có thể trở nên rất nhỏ khi cách xa hàng trăm mét. Để khắc phục, một phương pháp truyền thống là bắt chim về phòng thí nghiệm để đo đạc, nhưng cách này không hiệu quả, đặc biệt khi cần so sánh số lượng lớn các loài chim khác nhau.
Red-legged seriema
Podos và Menezes đã phải "xắn tay áo" ra thực địa, đo đạc âm lượng của 123 loài chim khác nhau từ Amherst (Mỹ) đến khắp Brazil. Bí quyết của họ là sử dụng máy đo khoảng cách (rangefinder), một công cụ quen thuộc trong môn golf, kết hợp với máy đo âm thanh cầm tay độ phân giải cao. Nhờ vậy, họ đã thu thập được dữ liệu đáng tin cậy về âm lượng của 123 loài chim, trong đó có tới 113 loài chưa từng được ghi nhận trước đây. Podos hào hứng nói, đây là nghiên cứu cơ bản, nền tảng mà chưa ai làm được ở quy mô này, mở ra vô vàn câu hỏi thú vị để tiếp tục khám phá.
Kết quả thật bất ngờ khi họ tìm thấy sự chênh lệch âm lượng lên đến 58 decibel giữa các loài chim. Chim ruồi, chẳng hạn, chỉ tạo ra âm thanh khoảng 64 decibel, tương đương một cuộc trò chuyện bình thường của con người. Trong khi đó, chim chuông họng trần và chim seriema chân đỏ lại vượt ngưỡng 120 decibel, to hơn cả tiếng cưa máy hay máy khoan bê tông.
Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng, những loài chim có tiếng kêu lớn nhất thường có kích thước cơ thể lớn hơn, với cơ bắp phát triển, có thể giúp chúng nén khí tốt hơn để tạo ra âm lượng bùng nổ, và có cả phần mỏ mở rộng hơn. Điều này khá tương đồng với cách các nhạc cụ có loa rộng như kèn trumpet khuếch đại âm thanh vậy.
Tuy nhiên, dữ liệu thu thập được lại chưa thể đưa ra dự đoán rõ ràng về mục đích sinh thái và tiến hóa của âm lượng. Ban đầu, nhóm nghiên cứu từng giả thuyết rằng những loài chim có tiếng kêu lớn nhất sẽ có ba đặc điểm: bay yếu, sống trong rừng rậm và đa thê. Họ cho rằng những loài chim bay yếu sẽ dùng âm lượng để bù đắp cho sự hạn chế di chuyển, thu hút bạn tình bằng tiếng kêu lớn hơn.
Menezes thừa nhận, "Chúng ta giờ đã biết được một phần 'cái cách' chúng làm, như cơ thể lớn hơn và mỏ rộng hơn, nhưng 'cái tại sao' thì vẫn là một ẩn số. Có lẽ chúng ta cần nhiều dữ liệu hơn từ nhiều loài chim hơn nữa để làm rõ những gì đang diễn ra ở khía cạnh sinh thái và tiến hóa". Podos chia sẻ thêm, ông rất mong được quay lại thực địa với máy đo khoảng cách golf và máy đo âm thanh trên tay. “Yogi Berra từng nói ‘bạn có thể quan sát được rất nhiều bằng cách nhìn’, và thế giới này có biết bao điều đẹp đẽ để chiêm ngưỡng. Bạn không thể làm công việc này trong phòng thí nghiệm, hay chỉ bằng cách ‘cào’ dữ liệu trên internet. Bạn phải bước ra thế giới, chú tâm lắng nghe và quan sát, và bất cứ điều gì ở thực địa mà giúp bạn quan sát tỉ mỉ hơn đều thật thú vị – nó đưa chúng ta trở về với cội nguồn của khoa học”.
Bare-throated bellbird
Chuyện là, nhà sinh vật học Jeff Podos và cựu sinh viên của ông, João C.T. Menezes, từ Đại học Massachusetts Amherst, đã dành nhiều năm để giải mã bí ẩn về âm lượng trong tiếng kêu của các loài chim. Năm 2019, Podos từng gây chấn động khi phát hiện chim chuông trắng Amazon (Procnias albus) giữ kỷ lục Guinness là loài chim có tiếng kêu to nhất thế giới, với âm lượng lên tới khoảng 125 decibel, to hơn cả tiếng cưa máy đang hoạt động.
Trong nghiên cứu mới nhất, được công bố trên tạp chí Evolution, hai nhà khoa học này đã tìm kiếm những đặc điểm cơ thể nào của chim có thể dự đoán được độ lớn tiếng kêu, và mối liên hệ giữa âm lượng đó với môi trường sống, cũng như cách tổ chức xã hội của chúng. Menezes chia sẻ, việc đo đạc âm lượng tiếng chim trong phòng thí nghiệm thì khá dễ, nhưng làm sao để thực hiện điều đó ngoài tự nhiên lại là một thách thức lớn, bởi dữ liệu về âm lượng tiếng chim ngoài đời thực gần như rất ít ỏi.
Độ lớn của âm thanh còn phụ thuộc vào khoảng cách. Một tiếng còi chói tai khi ở gần có thể trở nên rất nhỏ khi cách xa hàng trăm mét. Để khắc phục, một phương pháp truyền thống là bắt chim về phòng thí nghiệm để đo đạc, nhưng cách này không hiệu quả, đặc biệt khi cần so sánh số lượng lớn các loài chim khác nhau.
Red-legged seriema
Podos và Menezes đã phải "xắn tay áo" ra thực địa, đo đạc âm lượng của 123 loài chim khác nhau từ Amherst (Mỹ) đến khắp Brazil. Bí quyết của họ là sử dụng máy đo khoảng cách (rangefinder), một công cụ quen thuộc trong môn golf, kết hợp với máy đo âm thanh cầm tay độ phân giải cao. Nhờ vậy, họ đã thu thập được dữ liệu đáng tin cậy về âm lượng của 123 loài chim, trong đó có tới 113 loài chưa từng được ghi nhận trước đây. Podos hào hứng nói, đây là nghiên cứu cơ bản, nền tảng mà chưa ai làm được ở quy mô này, mở ra vô vàn câu hỏi thú vị để tiếp tục khám phá.
Kết quả thật bất ngờ khi họ tìm thấy sự chênh lệch âm lượng lên đến 58 decibel giữa các loài chim. Chim ruồi, chẳng hạn, chỉ tạo ra âm thanh khoảng 64 decibel, tương đương một cuộc trò chuyện bình thường của con người. Trong khi đó, chim chuông họng trần và chim seriema chân đỏ lại vượt ngưỡng 120 decibel, to hơn cả tiếng cưa máy hay máy khoan bê tông.
Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng, những loài chim có tiếng kêu lớn nhất thường có kích thước cơ thể lớn hơn, với cơ bắp phát triển, có thể giúp chúng nén khí tốt hơn để tạo ra âm lượng bùng nổ, và có cả phần mỏ mở rộng hơn. Điều này khá tương đồng với cách các nhạc cụ có loa rộng như kèn trumpet khuếch đại âm thanh vậy.
Tuy nhiên, dữ liệu thu thập được lại chưa thể đưa ra dự đoán rõ ràng về mục đích sinh thái và tiến hóa của âm lượng. Ban đầu, nhóm nghiên cứu từng giả thuyết rằng những loài chim có tiếng kêu lớn nhất sẽ có ba đặc điểm: bay yếu, sống trong rừng rậm và đa thê. Họ cho rằng những loài chim bay yếu sẽ dùng âm lượng để bù đắp cho sự hạn chế di chuyển, thu hút bạn tình bằng tiếng kêu lớn hơn.
Menezes thừa nhận, "Chúng ta giờ đã biết được một phần 'cái cách' chúng làm, như cơ thể lớn hơn và mỏ rộng hơn, nhưng 'cái tại sao' thì vẫn là một ẩn số. Có lẽ chúng ta cần nhiều dữ liệu hơn từ nhiều loài chim hơn nữa để làm rõ những gì đang diễn ra ở khía cạnh sinh thái và tiến hóa". Podos chia sẻ thêm, ông rất mong được quay lại thực địa với máy đo khoảng cách golf và máy đo âm thanh trên tay. “Yogi Berra từng nói ‘bạn có thể quan sát được rất nhiều bằng cách nhìn’, và thế giới này có biết bao điều đẹp đẽ để chiêm ngưỡng. Bạn không thể làm công việc này trong phòng thí nghiệm, hay chỉ bằng cách ‘cào’ dữ liệu trên internet. Bạn phải bước ra thế giới, chú tâm lắng nghe và quan sát, và bất cứ điều gì ở thực địa mà giúp bạn quan sát tỉ mỉ hơn đều thật thú vị – nó đưa chúng ta trở về với cội nguồn của khoa học”.
