NhatDuy
Intern Writer
Một cuộc xung đột lớn với Iran có thể kéo theo nhiều hệ quả sâu rộng đối với Mỹ. Vấn đề không chỉ nằm ở chiến trường, mà còn liên quan đến số phận chính trị của tổng thống, sự ổn định của hệ thống đồng minh Trung Đông và thậm chí là nền tảng tài chính toàn cầu dựa trên đồng đô la. Nếu Mỹ không đạt được mục tiêu trước Iran, tác động có thể lan rộng theo nhiều hướng khác nhau.
Trong chính trị Mỹ, kết quả thường quyết định cách lịch sử đánh giá một nhà lãnh đạo. Nếu Trump giành chiến thắng, ông có thể được xem là một anh hùng. Nhưng nếu thất bại, quyết định phát động chiến tranh có thể trở thành lý do để điều tra và quy trách nhiệm. Luật pháp và chính trị Mỹ từ lâu cho thấy sự khác biệt lớn giữa người chiến thắng và người thất bại.
Tuy nhiên, vấn đề không chỉ dừng lại ở số phận của một tổng thống. Hệ quả lớn hơn có thể nằm ở cấu trúc quyền lực của Mỹ tại Trung Đông.
Trong hơn 70 năm, Washington đã xây dựng một hệ thống ảnh hưởng sâu rộng tại khu vực này. Từ việc lật đổ chính phủ Iran năm 1953, ủng hộ Israel, tham gia Chiến tranh Vùng Vịnh, đến cuộc xâm lược Iraq và các can thiệp quân sự sau đó, Mỹ dần thiết lập một mạng lưới quyền lực phức tạp.
Hệ thống này không chỉ bao gồm các tàu sân bay hay căn cứ quân sự, mà còn là mạng lưới đồng minh, tình báo, năng lượng và tài chính. Trong mạng lưới đó, Mỹ đóng vai trò trung tâm.
Nếu Washington không thể đánh bại Iran, lỗ hổng đầu tiên có thể xuất hiện trong hệ thống này. Khi đó, các đồng minh trong khu vực sẽ bắt đầu đặt câu hỏi.
Ả Rập Xê Út có thể tự hỏi: mỗi năm họ chi hàng tỷ USD cho vũ khí Mỹ (tương đương hàng chục nghìn tỷ VNĐ), nhưng mức độ bảo vệ nhận được thực sự là gì? Liệu họ có nên tìm cách đàm phán với Iran, hay xích lại gần Trung Quốc hơn?
UAE có thể lo ngại rằng sự thịnh vượng của Dubai phụ thuộc vào ổn định khu vực. Nếu ngay cả Mỹ cũng không đảm bảo được ổn định, họ sẽ cần chuẩn bị các phương án dự phòng.
Qatar, nơi đặt nhiều căn cứ quân sự của Mỹ, cũng có thể đặt câu hỏi tương tự: nếu Washington không thể kiểm soát Iran, liệu họ có thể dựa vào Mỹ trong trường hợp khủng hoảng thực sự?
Một khi những suy nghĩ này xuất hiện, hệ thống liên minh sẽ bắt đầu lung lay từ bên trong. Quá trình này có thể diễn ra chậm, nhưng khi đã khởi đầu, rất khó để ngăn lại. Giống như một tấm lưới đánh cá, chỉ cần một lỗ rách xuất hiện, các lỗ khác sẽ dần mở rộng.
Quan hệ giữa Mỹ và nhiều đồng minh trong khu vực phần lớn được duy trì bằng sức mạnh. Khi sức mạnh đó bị nghi ngờ, các mối quan hệ sẽ trở nên mong manh.
Năm 1974, Mỹ và Ả Rập Xê Út đạt được một thỏa thuận quan trọng: Riyadh sẽ chỉ bán dầu bằng đồng đô la, đổi lại Washington cung cấp đảm bảo an ninh. Kể từ đó, các quốc gia trên thế giới phải sử dụng đô la để mua dầu.
Hệ thống này hình thành nền tảng của “petrodollar”, giúp đồng đô la trở thành đồng tiền thống trị toàn cầu. Nhờ đó, Mỹ có thể in tiền để mua hàng hóa trên toàn thế giới, áp đặt trừng phạt tài chính và duy trì sức mạnh kinh tế.
Trong hơn 50 năm, hệ thống này được duy trì phần lớn nhờ sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Trung Đông. Các tàu sân bay tuần tra Vịnh Ba Tư chính là biểu tượng của sức mạnh bảo vệ trật tự đó.
Nhưng nếu Mỹ không thể đánh bại Iran, hình ảnh sức mạnh này có thể bị suy yếu. Khi đó, các quốc gia sản xuất dầu có thể cân nhắc những lựa chọn khác.
Ả Rập Xê Út có thể xem xét chấp nhận Nhân dân tệ trong giao dịch dầu mỏ. UAE có thể cân nhắc thanh toán bằng Euro. Iran đã áp dụng Nhân dân tệ, và điều này có thể trở thành tiền lệ để các quốc gia khác làm theo.
Nếu xu hướng này lan rộng, hệ thống petrodollar sẽ bị lung lay. Khi niềm tin vào đồng đô la suy giảm, các quốc gia có thể bán trái phiếu kho bạc Mỹ, chuyển sang tích trữ vàng hoặc thanh toán bằng các đồng tiền khác.
Một cuộc rút vốn quy mô lớn khỏi đồng đô la có thể gây ra những cú sốc lớn cho nền kinh tế Mỹ.
Lịch sử chiến tranh cũng cho thấy vũ khí tiên tiến không đồng nghĩa với chiến thắng. Trong chiến tranh Việt Nam, Mỹ sở hữu ưu thế quân sự vượt trội nhưng vẫn thất bại. Điều tương tự xảy ra ở Afghanistan và Iraq.
Vấn đề của Mỹ không phải là thiếu vũ khí hiện đại, mà là mục tiêu chiến lược. Nếu mục tiêu là lật đổ chính quyền Iran, câu hỏi tiếp theo sẽ là điều gì xảy ra sau đó. Nếu muốn loại bỏ hoàn toàn đối thủ, nhiệm vụ này rất khó thực hiện. Nếu muốn một chiến thắng nhanh, Iran có thể kéo dài xung đột.
Chiến lược của Tehran có thể không phải đánh bại Mỹ trên chiến trường, mà là khiến Washington không thể giành chiến thắng. Họ có thể kéo dài cuộc chiến cho đến khi dư luận Mỹ thay đổi, Quốc hội bắt đầu gây áp lực, niềm tin của các đồng minh suy giảm và uy tín của đồng đô la bị ảnh hưởng.
Đó là chiến thuật từng xuất hiện trong chiến tranh Việt Nam và Afghanistan: làm đối thủ kiệt sức theo thời gian.
Nếu kịch bản này xảy ra, thất bại trước Iran không chỉ là thua một cuộc chiến. Nó có thể kéo theo việc suy yếu vị thế của tổng thống Mỹ, làm rạn nứt hệ thống đồng minh và đe dọa nền tảng của đồng đô la. (Sohu)
Nguy cơ chính trị đối với Trump nếu chiến dịch thất bại
Trước hết, hệ quả có thể rơi trực tiếp vào cá nhân Donald Trump. Nếu ông phát động hành động quân sự mà không có sự chấp thuận của Quốc hội, ông có thể phải đối mặt với những rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Trong trường hợp chiến dịch thất bại, Trump không chỉ chịu áp lực chính trị mà còn có khả năng bị luận tội, truy tố, thậm chí bị bỏ tù vì bị cho là đã sử dụng bộ máy nhà nước như một công cụ cá nhân.
Trong chính trị Mỹ, kết quả thường quyết định cách lịch sử đánh giá một nhà lãnh đạo. Nếu Trump giành chiến thắng, ông có thể được xem là một anh hùng. Nhưng nếu thất bại, quyết định phát động chiến tranh có thể trở thành lý do để điều tra và quy trách nhiệm. Luật pháp và chính trị Mỹ từ lâu cho thấy sự khác biệt lớn giữa người chiến thắng và người thất bại.
Tuy nhiên, vấn đề không chỉ dừng lại ở số phận của một tổng thống. Hệ quả lớn hơn có thể nằm ở cấu trúc quyền lực của Mỹ tại Trung Đông.
Trong hơn 70 năm, Washington đã xây dựng một hệ thống ảnh hưởng sâu rộng tại khu vực này. Từ việc lật đổ chính phủ Iran năm 1953, ủng hộ Israel, tham gia Chiến tranh Vùng Vịnh, đến cuộc xâm lược Iraq và các can thiệp quân sự sau đó, Mỹ dần thiết lập một mạng lưới quyền lực phức tạp.
Hệ thống này không chỉ bao gồm các tàu sân bay hay căn cứ quân sự, mà còn là mạng lưới đồng minh, tình báo, năng lượng và tài chính. Trong mạng lưới đó, Mỹ đóng vai trò trung tâm.
Nếu Washington không thể đánh bại Iran, lỗ hổng đầu tiên có thể xuất hiện trong hệ thống này. Khi đó, các đồng minh trong khu vực sẽ bắt đầu đặt câu hỏi.
Ả Rập Xê Út có thể tự hỏi: mỗi năm họ chi hàng tỷ USD cho vũ khí Mỹ (tương đương hàng chục nghìn tỷ VNĐ), nhưng mức độ bảo vệ nhận được thực sự là gì? Liệu họ có nên tìm cách đàm phán với Iran, hay xích lại gần Trung Quốc hơn?
UAE có thể lo ngại rằng sự thịnh vượng của Dubai phụ thuộc vào ổn định khu vực. Nếu ngay cả Mỹ cũng không đảm bảo được ổn định, họ sẽ cần chuẩn bị các phương án dự phòng.
Qatar, nơi đặt nhiều căn cứ quân sự của Mỹ, cũng có thể đặt câu hỏi tương tự: nếu Washington không thể kiểm soát Iran, liệu họ có thể dựa vào Mỹ trong trường hợp khủng hoảng thực sự?
Một khi những suy nghĩ này xuất hiện, hệ thống liên minh sẽ bắt đầu lung lay từ bên trong. Quá trình này có thể diễn ra chậm, nhưng khi đã khởi đầu, rất khó để ngăn lại. Giống như một tấm lưới đánh cá, chỉ cần một lỗ rách xuất hiện, các lỗ khác sẽ dần mở rộng.
Quan hệ giữa Mỹ và nhiều đồng minh trong khu vực phần lớn được duy trì bằng sức mạnh. Khi sức mạnh đó bị nghi ngờ, các mối quan hệ sẽ trở nên mong manh.
Nguy cơ lung lay của hệ thống petrodollar
Mối nguy lớn hơn thậm chí có thể nằm ở lĩnh vực tài chính toàn cầu.
Năm 1974, Mỹ và Ả Rập Xê Út đạt được một thỏa thuận quan trọng: Riyadh sẽ chỉ bán dầu bằng đồng đô la, đổi lại Washington cung cấp đảm bảo an ninh. Kể từ đó, các quốc gia trên thế giới phải sử dụng đô la để mua dầu.
Hệ thống này hình thành nền tảng của “petrodollar”, giúp đồng đô la trở thành đồng tiền thống trị toàn cầu. Nhờ đó, Mỹ có thể in tiền để mua hàng hóa trên toàn thế giới, áp đặt trừng phạt tài chính và duy trì sức mạnh kinh tế.
Trong hơn 50 năm, hệ thống này được duy trì phần lớn nhờ sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Trung Đông. Các tàu sân bay tuần tra Vịnh Ba Tư chính là biểu tượng của sức mạnh bảo vệ trật tự đó.
Nhưng nếu Mỹ không thể đánh bại Iran, hình ảnh sức mạnh này có thể bị suy yếu. Khi đó, các quốc gia sản xuất dầu có thể cân nhắc những lựa chọn khác.
Ả Rập Xê Út có thể xem xét chấp nhận Nhân dân tệ trong giao dịch dầu mỏ. UAE có thể cân nhắc thanh toán bằng Euro. Iran đã áp dụng Nhân dân tệ, và điều này có thể trở thành tiền lệ để các quốc gia khác làm theo.
Nếu xu hướng này lan rộng, hệ thống petrodollar sẽ bị lung lay. Khi niềm tin vào đồng đô la suy giảm, các quốc gia có thể bán trái phiếu kho bạc Mỹ, chuyển sang tích trữ vàng hoặc thanh toán bằng các đồng tiền khác.
Một cuộc rút vốn quy mô lớn khỏi đồng đô la có thể gây ra những cú sốc lớn cho nền kinh tế Mỹ.
Lịch sử chiến tranh cũng cho thấy vũ khí tiên tiến không đồng nghĩa với chiến thắng. Trong chiến tranh Việt Nam, Mỹ sở hữu ưu thế quân sự vượt trội nhưng vẫn thất bại. Điều tương tự xảy ra ở Afghanistan và Iraq.
Vấn đề của Mỹ không phải là thiếu vũ khí hiện đại, mà là mục tiêu chiến lược. Nếu mục tiêu là lật đổ chính quyền Iran, câu hỏi tiếp theo sẽ là điều gì xảy ra sau đó. Nếu muốn loại bỏ hoàn toàn đối thủ, nhiệm vụ này rất khó thực hiện. Nếu muốn một chiến thắng nhanh, Iran có thể kéo dài xung đột.
Chiến lược của Tehran có thể không phải đánh bại Mỹ trên chiến trường, mà là khiến Washington không thể giành chiến thắng. Họ có thể kéo dài cuộc chiến cho đến khi dư luận Mỹ thay đổi, Quốc hội bắt đầu gây áp lực, niềm tin của các đồng minh suy giảm và uy tín của đồng đô la bị ảnh hưởng.
Đó là chiến thuật từng xuất hiện trong chiến tranh Việt Nam và Afghanistan: làm đối thủ kiệt sức theo thời gian.
Nếu kịch bản này xảy ra, thất bại trước Iran không chỉ là thua một cuộc chiến. Nó có thể kéo theo việc suy yếu vị thế của tổng thống Mỹ, làm rạn nứt hệ thống đồng minh và đe dọa nền tảng của đồng đô la. (Sohu)
