Hùng Lâm✔
Intern Writer
Một chiếc tiêm kích hiện đại trị giá hơn 100 triệu USD, mang trong mình những công nghệ tiên tiến nhất, nhưng lại thiếu đi một khả năng phòng vệ cơ bản, thậm chí còn thua kém các phiên bản cũ hơn. Chuyện tưởng như đùa này lại đang là thực tế với F-15EX Eagle II của Không quân Mỹ.
F-15EX Eagle II, phiên bản nâng cấp mới nhất của dòng F-15 huyền thoại, được trang bị nhiều công nghệ hiện đại. Tuy nhiên, nó lại thiếu hệ thống cảnh báo tên lửa (MWS), một thành phần quan trọng giúp phát hiện các mối đe dọa từ tên lửa đang bay tới, đặc biệt là loại tên lửa dẫn đường hồng ngoại (tìm kiếm nhiệt) vốn hoạt động rất âm thầm. Việc thiếu đi MWS đã trở thành một vấn đề đáng báo động, đặc biệt sau những kinh nghiệm chiến đấu gần đây trên không phận Iran.
Điều này khá khó hiểu, bởi các biến thể F-15 trước đó đều đã có MWS, và người ta vẫn luôn kỳ vọng Eagle II cũng sẽ được trang bị tính năng này. Vậy mà, những chiếc F-15EX đầu tiên lại xuất xưởng mà không có hệ thống nào như vậy, dù đã có sẵn các vị trí chờ để lắp đặt cảm biến. Sự thiếu sót này đã kéo dài nhiều năm, dù F-15EX có đầy đủ các yếu tố để tích hợp hệ thống này.
Hiện tại, Không quân Mỹ có 22 chiếc Eagle II trong biên chế và đang có kế hoạch nâng tổng số lên 267 chiếc. Nhà sản xuất Boeing đang thực hiện hợp đồng đóng 120 chiếc F-15EX, trong đó có một lô 22 chiếc với trị giá 2,38 tỷ USD (khoảng 60.500 tỷ VNĐ) vừa được công bố.
Mới đây, Trung tâm Quản lý Vòng đời Không quân (AFLCMC) đã phát đi thông báo tìm kiếm nguồn cung cấp hệ thống cảnh báo tên lửa được kiểm định về khả năng hoạt động. Hệ thống này sẽ được tích hợp nhanh chóng vào các máy bay chiến đấu F-15EX Eagle II. Mục tiêu là MWS phải cảnh báo phi hành đoàn F-15EX về sự hiện diện của tên lửa đang đe dọa máy bay, nhưng không được gây ra quá nhiều cảnh báo giả làm phiền phi công.
F-15EX được phát triển từ biến thể F-15QA dành cho Qatar, vốn là phiên bản mở rộng từ F-15SA của Ả Rập Saudi. Nhiều cải tiến của F-15EX cũng đến từ những máy bay này. Tuy nhiên, biến thể F-15 đầu tiên được trang bị MWS lại là F-15SG của Singapore. Dòng Advanced Eagle và F-15SG đều thuộc đại gia đình F-15E Strike Eagle của Boeing.
Thông báo của AFLCMC nhấn mạnh rằng MWS phải sử dụng 6 vị trí cảm biến có sẵn trên F-15EX, cùng với các cáp dữ liệu, cáp nguồn và hệ thống làm mát hiện có. Việc lắp đặt và tháo dỡ hệ thống này cần phải dễ dàng, an toàn, nhanh chóng và có thể thực hiện tại hiện trường bởi nhân viên bảo trì của Không quân Mỹ, mà không cần thay đổi cấu hình máy bay.
Các vị trí cảm biến này bao gồm hai gờ lồi giống sừng, mỗi bên thân máy bay phía trước, ngay dưới vòm buồng lái. Hai vị trí khác nằm ở cuối đuôi máy bay. Hai vị trí cuối cùng được bố trí để các cảm biến bổ sung có thể hướng thẳng lên và xuống, cung cấp khả năng bao quát 360 độ.
Thông báo tìm nguồn cung không đề cập đến một loại MWS cụ thể nào, mà mời các nhà cung cấp tiềm năng gửi đề xuất. Nó cũng nhấn mạnh rằng Không quân vẫn đang trong giai đoạn "nghiên cứu thị trường" của quy trình hợp đồng, và đây không phải là một lời mời chào thầu hay cam kết mua hệ thống.
F-15SA sử dụng hệ thống cảnh báo tên lửa chung AN/AAR-57 (CMWS), và hệ thống này cũng được cho là có mặt trên F-15QA. Ngoài các biến thể F-15, các phiên bản của AN/AAR-57, mà BAE Systems hiện là nhà thầu chính, đang được triển khai trên nhiều loại máy bay cánh cố định và trực thăng khác, bao gồm cả các loại đang phục vụ trong quân đội Mỹ, như các phi đội trực thăng AH-64, UH-60 và CH-47 của Lục quân Mỹ.
Tất cả các phiên bản của CMWS đều bao gồm nhiều cảm biến tên lửa quang điện tử (EOMS), số lượng khác nhau tùy theo nền tảng, được liên kết với một bộ điều khiển điện tử trung tâm (ECU). Hệ thống này cũng được thiết kế để tích hợp vào các bộ phòng thủ lớn hơn.
Mặc dù AN/AAR-57 là một hệ thống đã được chứng minh với nhiều năm tích hợp thành công trên F-15 và các nền tảng khác, nhưng nó chỉ là một trong số các lựa chọn trên thị trường hiện nay. Không quân có thể chọn một con đường khác, có thể là một hệ thống mới cung cấp thêm chức năng.
Việc bổ sung bất kỳ MWS nào cũng sẽ mang lại cho F-15EX một khả năng phòng thủ giá trị, nếu không muốn nói là ngày càng quan trọng. Eagle II đã có một bộ phòng vệ cực kỳ mạnh mẽ, bao gồm Hệ thống Sống sót Cảnh báo Thụ động/Chủ động Eagle (EPAWSS). Tuy nhiên, EPAWSS chủ yếu tập trung vào việc phòng thủ chống lại các mối đe dọa dựa trên radar, vốn phát ra tín hiệu có thể được phát hiện và gây nhiễu. Trong khi đó, tên lửa đối không dẫn đường hồng ngoại lại tự động tìm mục tiêu một cách thụ động.
Các MWS thường sử dụng cảm biến hồng ngoại thụ động để phát hiện luồng nhiệt của tên lửa phóng và dấu hiệu nhiệt của các mối đe dọa khi chúng tiếp cận. BAE Systems cho biết các phiên bản hiện tại của AN/AAR-57 đủ nhạy để phát hiện tên lửa chống tăng của bộ binh được phóng, cũng như hỏa lực từ vũ khí nhỏ trên mặt đất, trong những điều kiện phù hợp. Mặc dù MWS không phải là một biện pháp đối phó chủ động, nhưng cảnh báo sớm mà nó cung cấp mang lại thời gian quý báu để triển khai pháo sáng hoặc sử dụng các khả năng phòng thủ khác, hoặc đơn giản là thực hiện hành động né tránh.
Tháng trước, trang TWZ đã đề cập đến vấn đề này sau khi tờ The New York Times đưa tin chi tiết mới về vụ bắn hạ một chiếc F-15E Strike Eagle trên không phận Iran vào tháng 4. Một tên lửa đất đối không tìm nhiệt vác vai (MANPADS) được cho là thủ phạm, dù điều này vẫn chưa được xác nhận. Chiếc Strike Eagle này cũng thiếu MWS. Câu chuyện của The New York Times nói rằng bộ phòng thủ của F-15E chỉ cung cấp cho phi hành đoàn nửa giây cảnh báo. Tuy nhiên, trên thực tế, nó sẽ không cung cấp bất kỳ cảnh báo nào vì Strike Eagle cũng thiếu MWS.
Ngay cả trước khi cuộc xung đột hiện tại với Iran bùng nổ, TWZ đã đặt câu hỏi về việc F-15EX thiếu khả năng này, trong bối cảnh tập trung chung vào việc tăng cường khả năng sống sót để đối phó với hệ sinh thái đe dọa ngày càng mở rộng trên toàn cầu. EPAWSS đã phản ánh thực tế đó và có thể trở nên mạnh mẽ hơn khi kết hợp với MWS. Vào tháng 5, chúng tôi đã liên hệ với Không quân về bất kỳ kế hoạch nào để tích hợp MWS vào F-15EX dựa trên những quan sát từ cuộc xung đột đang diễn ra với Iran. Dù vậy, lực lượng này cho biết họ không có thông tin chi tiết nào để chia sẻ. Hiện vẫn chưa rõ liệu Không quân có kế hoạch bổ sung MWS cho phi đội Strike Eagle hay không, điều này sẽ đòi hỏi công việc tích hợp đáng kể hơn.
Tên lửa đối không dẫn đường hồng ngoại, cũng như các hệ thống phòng không sử dụng cảm biến hồng ngoại thụ động để phát hiện và chỉ thị mục tiêu, chắc chắn không phải là những mối đe dọa chỉ giới hạn ở Iran. Ở Yemen, phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn đã tận dụng tốt những khả năng này trong nhiều năm. Houthi tuyên bố đã bắn hạ một chiếc F-15 của Ả Rập Saudi vào đầu tháng này và, theo một cách làm việc đã có từ lâu, sau đó đã công bố video được quay qua hệ thống hồng ngoại nhìn về phía trước (FLIR) trên mặt đất làm bằng chứng. Nhóm này cũng chia sẻ hình ảnh về xác của một chiếc F-15SA Advanced Eagle, nhấn mạnh những nguy hiểm ngay cả đối với máy bay được trang bị MWS.
Những mối đe dọa này không chỉ giới hạn ở khu vực Trung Đông nói chung, và ngày càng có khả năng được gặp phải trong các cuộc xung đột toàn cầu trong tương lai. Sự xuất hiện của các tên lửa đối không ngày càng có khả năng và tầm bắn xa hơn, với hệ thống dẫn đường hồng ngoại hoặc chế độ kép, là một yếu tố quan trọng trong tất cả những điều này. Việc mở rộng sử dụng hệ thống tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại thụ động (IRST) trên máy bay và cảm biến hồng ngoại trên các hệ thống phòng không trên mặt đất cũng là một phần của phương trình lớn hơn này.
Cách Không quân cuối cùng quyết định tiến hành tích hợp MWS vào phi đội F-15EX vẫn còn phải chờ xem. Tuy nhiên, việc Eagle II thiếu khả năng này ngày càng trở nên nổi bật, đặc biệt là trong bối cảnh xung đột với Iran.
F-15EX Eagle II, phiên bản nâng cấp mới nhất của dòng F-15 huyền thoại, được trang bị nhiều công nghệ hiện đại. Tuy nhiên, nó lại thiếu hệ thống cảnh báo tên lửa (MWS), một thành phần quan trọng giúp phát hiện các mối đe dọa từ tên lửa đang bay tới, đặc biệt là loại tên lửa dẫn đường hồng ngoại (tìm kiếm nhiệt) vốn hoạt động rất âm thầm. Việc thiếu đi MWS đã trở thành một vấn đề đáng báo động, đặc biệt sau những kinh nghiệm chiến đấu gần đây trên không phận Iran.
Điều này khá khó hiểu, bởi các biến thể F-15 trước đó đều đã có MWS, và người ta vẫn luôn kỳ vọng Eagle II cũng sẽ được trang bị tính năng này. Vậy mà, những chiếc F-15EX đầu tiên lại xuất xưởng mà không có hệ thống nào như vậy, dù đã có sẵn các vị trí chờ để lắp đặt cảm biến. Sự thiếu sót này đã kéo dài nhiều năm, dù F-15EX có đầy đủ các yếu tố để tích hợp hệ thống này.
Hiện tại, Không quân Mỹ có 22 chiếc Eagle II trong biên chế và đang có kế hoạch nâng tổng số lên 267 chiếc. Nhà sản xuất Boeing đang thực hiện hợp đồng đóng 120 chiếc F-15EX, trong đó có một lô 22 chiếc với trị giá 2,38 tỷ USD (khoảng 60.500 tỷ VNĐ) vừa được công bố.
Mới đây, Trung tâm Quản lý Vòng đời Không quân (AFLCMC) đã phát đi thông báo tìm kiếm nguồn cung cấp hệ thống cảnh báo tên lửa được kiểm định về khả năng hoạt động. Hệ thống này sẽ được tích hợp nhanh chóng vào các máy bay chiến đấu F-15EX Eagle II. Mục tiêu là MWS phải cảnh báo phi hành đoàn F-15EX về sự hiện diện của tên lửa đang đe dọa máy bay, nhưng không được gây ra quá nhiều cảnh báo giả làm phiền phi công.
F-15EX được phát triển từ biến thể F-15QA dành cho Qatar, vốn là phiên bản mở rộng từ F-15SA của Ả Rập Saudi. Nhiều cải tiến của F-15EX cũng đến từ những máy bay này. Tuy nhiên, biến thể F-15 đầu tiên được trang bị MWS lại là F-15SG của Singapore. Dòng Advanced Eagle và F-15SG đều thuộc đại gia đình F-15E Strike Eagle của Boeing.
Thông báo của AFLCMC nhấn mạnh rằng MWS phải sử dụng 6 vị trí cảm biến có sẵn trên F-15EX, cùng với các cáp dữ liệu, cáp nguồn và hệ thống làm mát hiện có. Việc lắp đặt và tháo dỡ hệ thống này cần phải dễ dàng, an toàn, nhanh chóng và có thể thực hiện tại hiện trường bởi nhân viên bảo trì của Không quân Mỹ, mà không cần thay đổi cấu hình máy bay.
Các vị trí cảm biến này bao gồm hai gờ lồi giống sừng, mỗi bên thân máy bay phía trước, ngay dưới vòm buồng lái. Hai vị trí khác nằm ở cuối đuôi máy bay. Hai vị trí cuối cùng được bố trí để các cảm biến bổ sung có thể hướng thẳng lên và xuống, cung cấp khả năng bao quát 360 độ.
Thông báo tìm nguồn cung không đề cập đến một loại MWS cụ thể nào, mà mời các nhà cung cấp tiềm năng gửi đề xuất. Nó cũng nhấn mạnh rằng Không quân vẫn đang trong giai đoạn "nghiên cứu thị trường" của quy trình hợp đồng, và đây không phải là một lời mời chào thầu hay cam kết mua hệ thống.
F-15SA sử dụng hệ thống cảnh báo tên lửa chung AN/AAR-57 (CMWS), và hệ thống này cũng được cho là có mặt trên F-15QA. Ngoài các biến thể F-15, các phiên bản của AN/AAR-57, mà BAE Systems hiện là nhà thầu chính, đang được triển khai trên nhiều loại máy bay cánh cố định và trực thăng khác, bao gồm cả các loại đang phục vụ trong quân đội Mỹ, như các phi đội trực thăng AH-64, UH-60 và CH-47 của Lục quân Mỹ.
Tất cả các phiên bản của CMWS đều bao gồm nhiều cảm biến tên lửa quang điện tử (EOMS), số lượng khác nhau tùy theo nền tảng, được liên kết với một bộ điều khiển điện tử trung tâm (ECU). Hệ thống này cũng được thiết kế để tích hợp vào các bộ phòng thủ lớn hơn.
Mặc dù AN/AAR-57 là một hệ thống đã được chứng minh với nhiều năm tích hợp thành công trên F-15 và các nền tảng khác, nhưng nó chỉ là một trong số các lựa chọn trên thị trường hiện nay. Không quân có thể chọn một con đường khác, có thể là một hệ thống mới cung cấp thêm chức năng.
Việc bổ sung bất kỳ MWS nào cũng sẽ mang lại cho F-15EX một khả năng phòng thủ giá trị, nếu không muốn nói là ngày càng quan trọng. Eagle II đã có một bộ phòng vệ cực kỳ mạnh mẽ, bao gồm Hệ thống Sống sót Cảnh báo Thụ động/Chủ động Eagle (EPAWSS). Tuy nhiên, EPAWSS chủ yếu tập trung vào việc phòng thủ chống lại các mối đe dọa dựa trên radar, vốn phát ra tín hiệu có thể được phát hiện và gây nhiễu. Trong khi đó, tên lửa đối không dẫn đường hồng ngoại lại tự động tìm mục tiêu một cách thụ động.
Các MWS thường sử dụng cảm biến hồng ngoại thụ động để phát hiện luồng nhiệt của tên lửa phóng và dấu hiệu nhiệt của các mối đe dọa khi chúng tiếp cận. BAE Systems cho biết các phiên bản hiện tại của AN/AAR-57 đủ nhạy để phát hiện tên lửa chống tăng của bộ binh được phóng, cũng như hỏa lực từ vũ khí nhỏ trên mặt đất, trong những điều kiện phù hợp. Mặc dù MWS không phải là một biện pháp đối phó chủ động, nhưng cảnh báo sớm mà nó cung cấp mang lại thời gian quý báu để triển khai pháo sáng hoặc sử dụng các khả năng phòng thủ khác, hoặc đơn giản là thực hiện hành động né tránh.
Tháng trước, trang TWZ đã đề cập đến vấn đề này sau khi tờ The New York Times đưa tin chi tiết mới về vụ bắn hạ một chiếc F-15E Strike Eagle trên không phận Iran vào tháng 4. Một tên lửa đất đối không tìm nhiệt vác vai (MANPADS) được cho là thủ phạm, dù điều này vẫn chưa được xác nhận. Chiếc Strike Eagle này cũng thiếu MWS. Câu chuyện của The New York Times nói rằng bộ phòng thủ của F-15E chỉ cung cấp cho phi hành đoàn nửa giây cảnh báo. Tuy nhiên, trên thực tế, nó sẽ không cung cấp bất kỳ cảnh báo nào vì Strike Eagle cũng thiếu MWS.
Ngay cả trước khi cuộc xung đột hiện tại với Iran bùng nổ, TWZ đã đặt câu hỏi về việc F-15EX thiếu khả năng này, trong bối cảnh tập trung chung vào việc tăng cường khả năng sống sót để đối phó với hệ sinh thái đe dọa ngày càng mở rộng trên toàn cầu. EPAWSS đã phản ánh thực tế đó và có thể trở nên mạnh mẽ hơn khi kết hợp với MWS. Vào tháng 5, chúng tôi đã liên hệ với Không quân về bất kỳ kế hoạch nào để tích hợp MWS vào F-15EX dựa trên những quan sát từ cuộc xung đột đang diễn ra với Iran. Dù vậy, lực lượng này cho biết họ không có thông tin chi tiết nào để chia sẻ. Hiện vẫn chưa rõ liệu Không quân có kế hoạch bổ sung MWS cho phi đội Strike Eagle hay không, điều này sẽ đòi hỏi công việc tích hợp đáng kể hơn.
Tên lửa đối không dẫn đường hồng ngoại, cũng như các hệ thống phòng không sử dụng cảm biến hồng ngoại thụ động để phát hiện và chỉ thị mục tiêu, chắc chắn không phải là những mối đe dọa chỉ giới hạn ở Iran. Ở Yemen, phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn đã tận dụng tốt những khả năng này trong nhiều năm. Houthi tuyên bố đã bắn hạ một chiếc F-15 của Ả Rập Saudi vào đầu tháng này và, theo một cách làm việc đã có từ lâu, sau đó đã công bố video được quay qua hệ thống hồng ngoại nhìn về phía trước (FLIR) trên mặt đất làm bằng chứng. Nhóm này cũng chia sẻ hình ảnh về xác của một chiếc F-15SA Advanced Eagle, nhấn mạnh những nguy hiểm ngay cả đối với máy bay được trang bị MWS.
Những mối đe dọa này không chỉ giới hạn ở khu vực Trung Đông nói chung, và ngày càng có khả năng được gặp phải trong các cuộc xung đột toàn cầu trong tương lai. Sự xuất hiện của các tên lửa đối không ngày càng có khả năng và tầm bắn xa hơn, với hệ thống dẫn đường hồng ngoại hoặc chế độ kép, là một yếu tố quan trọng trong tất cả những điều này. Việc mở rộng sử dụng hệ thống tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại thụ động (IRST) trên máy bay và cảm biến hồng ngoại trên các hệ thống phòng không trên mặt đất cũng là một phần của phương trình lớn hơn này.
Cách Không quân cuối cùng quyết định tiến hành tích hợp MWS vào phi đội F-15EX vẫn còn phải chờ xem. Tuy nhiên, việc Eagle II thiếu khả năng này ngày càng trở nên nổi bật, đặc biệt là trong bối cảnh xung đột với Iran.
