Làm thế nào phim ngắn Trung Quốc chinh phục khán giả quốc tế chỉ trong một phút?

[Hoàng Nam]

Khi ngày càng nhiều khán giả nước ngoài nhận xét rằng phim truyền hình Trung Quốc mang lại cảm giác dễ chịu, khi một chiếc quạt Tô Châu, di sản văn hóa phi vật thể, chỉ xuất hiện vài giây trong một phim ngắn đã lập tức gây sốt mua sắm ở Đông Nam Á, thì một hình thức “xuất khẩu ngược” văn hóa đang âm thầm diễn ra. Từ màn hình điện thoại đến danh sách điểm đến du lịch, đôi khi chỉ cần một phút nội dung cũng đủ khiến thế giới nảy sinh thiện cảm với Trung Quốc.

Phim ngắn Trung Quốc đang được yêu thích ở nước ngoài không phải vì kể lại “câu chuyện Trung Quốc” theo cách cũ. Theo phân tích của giáo sư Si Ruo, Đại học Thanh Hoa, mấu chốt nằm ở sự điều chỉnh văn hóa tinh tế, đủ để chạm vào cảm xúc chung của giới trẻ toàn cầu. Ahmed Shaker, 29 tuổi, đến từ UAE, cho biết với nhiều bạn trẻ ở nước anh, xem phim ngắn Trung Quốc trực tuyến đã trở thành một hình thức giải trí phổ biến.

Những năm gần đây, hơn 300 phim truyền hình ngắn Trung Quốc đã xuất hiện trên các nền tảng quốc tế. Dự kiến đến năm 2025, tổng lượt tải toàn cầu đạt 1,21 tỷ, doanh thu thị trường nước ngoài khoảng 2,38 tỷ USD, tương đương hơn 60 nghìn tỷ đồng. Đến năm 2026, quy mô này có thể đạt từ 6 đến 9 tỷ USD, tức khoảng 150 đến 225 nghìn tỷ đồng. Đáng chú ý, không chỉ Đông Nam Á mà cả Bắc Mỹ cũng trở thành thị trường quan trọng, điều mà phim truyền hình dài tập truyền thống hiếm khi làm được.

Khác với cách xuất khẩu nội dung trước đây, nhiều phim ngắn hiện nay được bản địa hóa ngay từ khâu sản xuất. Câu chuyện có thể bắt nguồn từ tiểu thuyết mạng Trung Quốc, nhưng bối cảnh, nhân vật, thẩm mỹ và vấn đề xã hội lại được điều chỉnh theo văn hóa bản địa. Nhờ vậy, “khoảng cách văn hóa” được thu hẹp đáng kể. Trong bối cảnh khán giả quốc tế đã quen với việc trả tiền cho nội dung số, mô hình này vừa tạo ảnh hưởng văn hóa vừa mang lại lợi ích kinh tế rõ rệt.

Lượng khán giả trẻ đông đảo giúp phim ngắn Trung Quốc dần vượt khỏi vai trò giải trí đơn thuần, trở thành một dạng bản sắc văn hóa linh hoạt. Khi người trẻ xem thường xuyên, chia sẻ cho bạn bè, rồi tò mò tìm hiểu thêm, hiệu ứng lan tỏa không chỉ dừng ở nội dung mà còn mở rộng sang du lịch, tiêu dùng và trải nghiệm thực tế. Từ phim trường Hengdian đến các thành phố cổ, ngày càng nhiều du khách nước ngoài tìm đến những nơi họ từng thấy qua màn hình.

Sự phát triển của AIGC và các công nghệ AI càng đẩy nhanh quá trình này. AI hỗ trợ từ khâu chọn kịch bản, sản xuất phim người đóng, đến truyện tranh và hoạt hình, giúp tăng năng suất và giảm chi phí. Điều đó cho phép phim ngắn Trung Quốc mở rộng thể loại, tăng tốc độ xuất khẩu và tối đa hóa hiệu quả lan tỏa.

Thực tế, phim ngắn chỉ là một phần của bức tranh lớn hơn. Trò chơi, hoạt hình và đồ chơi Trung Quốc cũng đang ghi dấu ấn mạnh mẽ. Black Myth: Wukong không chỉ thành công thương mại mà còn khiến game thủ quốc tế tìm hiểu thần thoại Trung Quốc và lên kế hoạch du lịch. Phim hoạt hình Nết Trấn vượt mốc 10 tỷ nhân dân tệ doanh thu, khoảng 35 nghìn tỷ đồng, trở thành hiện tượng toàn cầu. Thương hiệu đồ chơi Labubu chinh phục giới sưu tập quốc tế bằng ngôn ngữ thiết kế riêng.

Theo Si Ruo, việc Trung Quốc tiếp tục mở cửa, từ xuất khẩu văn hóa đến chính sách miễn visa, đang tạo ra một vòng tuần hoàn tích cực. Người nước ngoài không chỉ xem Trung Quốc từ xa qua phim ảnh, mà còn trực tiếp đến, trải nghiệm, tiêu dùng và kể lại câu chuyện của họ. Văn hóa vì thế không còn là thứ để “giới thiệu”, mà trở thành một phần đời sống chung, lan tỏa tự nhiên và bền bỉ.