Mỗi lần cầm điện thoại lên chỉ định xem tin nhắn vài phút, cuối cùng lại trôi qua hàng chục phút, thậm chí cả tiếng đồng hồ mà không biết mình vừa xem những gì. Đọc một bài viết dài cũng dễ mất kiên nhẫn hơn trước, còn làm việc thì chỉ cần điện thoại sáng màn hình là lại muốn cầm lên kiểm tra.
Một nghiên cứu được thực hiện trên hàng chục nghìn thanh thiếu niên cho thấy, việc sử dụng mạng xã hội với tần suất cao có liên quan đến sự gia tăng các biểu hiện giống rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), như khó duy trì sự tập trung, dễ bị phân tâm hoặc hành động bốc đồng. Điều này không có nghĩa mạng xã hội là nguyên nhân trực tiếp gây ADHD, nhưng cho thấy giữa hai yếu tố có mối liên hệ đáng chú ý. Đây là kết quả của một nghiên cứu theo dõi hơn 11.000 thanh thiếu niên trong vòng 5 năm, vừa được công bố trên tạp chí khoa học JAMA Network Open.
Điều mình thấy thú vị là nghiên cứu không nói rằng mạng xã hội "gây bệnh". Các nhà khoa học nhấn mạnh đây là mối liên hệ, chưa đủ để khẳng định quan hệ nhân quả. Nghĩa là việc dùng mạng xã hội nhiều có thể góp phần làm tăng các biểu hiện mất tập trung hoặc cũng có thể những người vốn khó tập trung sẽ có xu hướng sử dụng mạng xã hội nhiều hơn.
Một nghiên cứu được thực hiện trên hàng chục nghìn thanh thiếu niên cho thấy, việc sử dụng mạng xã hội với tần suất cao có liên quan đến sự gia tăng các biểu hiện giống rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), như khó duy trì sự tập trung, dễ bị phân tâm hoặc hành động bốc đồng. Điều này không có nghĩa mạng xã hội là nguyên nhân trực tiếp gây ADHD, nhưng cho thấy giữa hai yếu tố có mối liên hệ đáng chú ý. Đây là kết quả của một nghiên cứu theo dõi hơn 11.000 thanh thiếu niên trong vòng 5 năm, vừa được công bố trên tạp chí khoa học JAMA Network Open.
Điều mình thấy thú vị là nghiên cứu không nói rằng mạng xã hội "gây bệnh". Các nhà khoa học nhấn mạnh đây là mối liên hệ, chưa đủ để khẳng định quan hệ nhân quả. Nghĩa là việc dùng mạng xã hội nhiều có thể góp phần làm tăng các biểu hiện mất tập trung hoặc cũng có thể những người vốn khó tập trung sẽ có xu hướng sử dụng mạng xã hội nhiều hơn.
Ảnh: Internet
Đây vẫn là câu hỏi cần thêm nhiều nghiên cứu để trả lời. Hầu hết các nền tảng hiện nay đều được thiết kế để giữ người dùng ở lại càng lâu càng tốt: Video ngắn nối tiếp video ngắn, thông báo xuất hiện liên tục, chỉ cần vuốt một lần là lại có nội dung mới, não bộ gần như luôn được kích thích bằng những phần thưởng nhỏ, nhanh và liên tục... Sau một thời gian, việc ngồi tập trung đọc một tài liệu dài, học một kỹ năng mới hay làm một công việc cần nhiều sự chú ý sẽ trở nên khó khăn hơn. Không phải vì chúng ta kém đi mà vì não đã quen với việc liên tục chuyển đổi sự chú ý.
Dù mức độ ảnh hưởng chưa được đánh giá hết và có thể chỉ xuất hiện trong một số giai đoạn nhất định, các nhà nghiên cứu khuyến nghị bác sĩ nên xem xét thói quen sử dụng mạng xã hội khi đánh giá sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên. Và hiện nay nghiên cứu cũngchỉ cho thấy mối liên hệ giữa việc sử dụng mạng xã hội có vấn đề và triệu chứng ADHD, chưa đủ để khẳng định mạng xã hội là nguyên nhân trực tiếp gây ra rối loạn này, hay chứng rối loạn này chỉ có thể xảy ra trên 1 vùng lứa tuổi, thậm chí thói quen sử dụng và sinh hoạt này cũng có nguy cơ ảnh hưởng lên cả người trưởng thành (cần nhiều nghiên cứu hơn mới có thể khẳng định) hoặc 1 số lứa tuổi khác...
Đọc xong nghiên cứu này, việc bạn cần rút ra không phải là xóa hết Facebook, TikTok hay Instagram. Mạng xã hội vẫn mang lại rất nhiều giá trị nếu biết sử dụng đúng cách, quan trọng hơn vẫn phải là cách chúng ta sử dụng và áp dụng vào cuộc sống.
Có lẽ trong thời đại số, khả năng tập trung cũng là một kỹ năng an toàn. Tin tặc luôn tìm cách khiến chúng ta hành động thật nhanh: bấm ngay, chia sẻ ngay, chuyển tiền ngay hoặc đăng nhập ngay. Trong khi đó, chỉ cần chậm lại vài giây để đọc kỹ nội dung, kiểm tra địa chỉ website hay xác minh người gửi, rất nhiều cuộc tấn công lừa đảo đã có thể bị ngăn chặn. Đôi khi, lớp phòng thủ hiệu quả nhất không phải một phần mềm bảo mật đắt tiền, mà là một người dùng đủ bình tĩnh và đủ tập trung trước khi đưa ra bất kỳ thao tác nào trên Internet.
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview
Sửa lần cuối:
