Meta AI khiến người dùng lo ngại khi tìm lại thông tin từ những bài đăng đã xóa

Kaya · 13:41

Một người dùng Facebook tại Mỹ bất ngờ phát hiện Meta AI có thể cung cấp những thông tin cá nhân liên quan đến gia đình mình, trong đó có cả hình ảnh mà cô cho rằng đã xóa từ nhiều năm trước. Vụ việc làm dấy lên câu hỏi: xóa một bài đăng trên mạng xã hội có thực sự đồng nghĩa với việc dữ liệu đó biến mất hoàn toàn?

Theo VnExpress, người dùng Facebook có tên Kalie Robins đã đăng một video ngắn ghi lại cảnh cô hát cùng con gái trong ô tô. Sau đó, Meta AI đưa ra câu hỏi gợi ý liên quan đến đứa trẻ xuất hiện trong video. Điều khiến Robins bất ngờ là khi tiếp tục tương tác với AI, hệ thống có thể cung cấp thêm thông tin về con gái cô, bao gồm những hình ảnh được cho là từng xuất hiện trên các tài khoản Facebook của người thân. Một trong số đó là hình ảnh mà cô cho biết đã xóa từ nhiều năm trước.

Sự việc nhanh chóng gây chú ý vì nó chạm đến một vấn đề rất nhạy cảm trong thời đại AI: người dùng nhìn thấy gì trên tài khoản của mình không nhất thiết phản ánh toàn bộ dữ liệu mà một hệ thống có thể sử dụng để trả lời câu hỏi.

Meta nói AI không lấy dữ liệu riêng tư đã bị xóa

Sau khi sự việc được phản ánh, Meta cho biết hệ thống AI chỉ có thể hiển thị những nội dung mà người dùng vẫn được phép truy cập. Công ty thừa nhận cách Meta AI đưa ra câu hỏi về đứa trẻ trong trường hợp trên là không phù hợp và cho biết đã xử lý vấn đề liên quan đến các câu hỏi gợi ý mang tính xâm phạm.

Điểm này rất quan trọng. Hiện chưa có bằng chứng công khai cho thấy Meta AI đã thực sự khôi phục một bài đăng mà Meta đã xóa hoàn toàn khỏi hệ thống rồi đưa nội dung đó cho người khác.

Nói cách khác, việc AI đưa ra một hình ảnh hoặc thông tin mà người dùng nghĩ rằng mình đã xóa không tự động chứng minh dữ liệu đó đã được phục hồi từ một bản sao bí mật. Có thể tồn tại những bản sao, nội dung được chia sẻ lại, dữ liệu mà người khác vẫn có quyền truy cập hoặc các nguồn khác mà hệ thống AI được phép sử dụng. Tuy nhiên, chính khoảng cách giữa khái niệm “tôi đã xóa” và “dữ liệu đã biến mất khỏi mọi hệ thống” mới là điều người dùng cần hiểu.

Xóa bài đăng không phải lúc nào cũng đồng nghĩa xóa mọi dấu vết

Trên Internet, một nội dung có thể tồn tại ở nhiều nơi. Một bức ảnh được đăng trên Facebook có thể đã được người khác tải xuống, chụp màn hình, chia sẻ sang tài khoản khác hoặc đăng lại ở một nơi khác. Trong trường hợp nội dung từng được công khai, việc xóa bài đăng gốc không thể tự động xóa những bản sao do người khác tạo ra.

Ngoài ra, các nền tảng trực tuyến thường có nhiều hệ thống phía sau một nội dung mà người dùng không nhìn thấy, chẳng hạn bộ nhớ đệm, bản sao phục vụ vận hành, nhật ký hệ thống hoặc dữ liệu cần được lưu giữ trong một khoảng thời gian nhất định.

Điều đó không có nghĩa các công ty có thể tùy ý giữ hoặc sử dụng mọi dữ liệu đã bị người dùng xóa. Quyền xóa dữ liệu, thời gian lưu giữ và cách dữ liệu được sử dụng phụ thuộc vào chính sách của từng dịch vụ cũng như quy định pháp luật áp dụng.

Vấn đề càng trở nên phức tạp khi AI được tích hợp sâu vào các nền tảng mạng xã hội.

AI có thể khiến dữ liệu cũ trở nên “sống lại”

Trước đây, nếu muốn tìm một bức ảnh cũ trên mạng xã hội, người dùng thường phải tự tìm kiếm trong hồ sơ, album hoặc các bài đăng.

AI làm thay đổi cách truy cập dữ liệu. Thay vì tìm từng bài viết, người dùng có thể đặt một câu hỏi tự nhiên như “Con tôi từng xuất hiện trong những bức ảnh nào?” hoặc “Tôi đã đăng gì về chuyến đi năm 2022?”. Hệ thống AI có thể tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn mà người dùng được phép truy cập.

Điều này rất tiện lợi, nhưng đồng thời làm tăng cảm giác rằng AI đang “biết quá nhiều”.

Một thông tin vốn nằm rải rác trong nhiều bài đăng có thể được AI ghép lại thành một hồ sơ dễ hiểu hơn. Một bức ảnh cũ ít người chú ý có thể được đưa trở lại cuộc trò chuyện chỉ bằng một câu hỏi. Đây là một vấn đề đáng quan tâm về quyền riêng tư theo ngữ cảnh. Người dùng có thể chấp nhận việc một thông tin tồn tại trong tài khoản của mình nhưng không mong muốn hệ thống chủ động tổng hợp, suy luận hoặc đưa thông tin đó ra trong một hoàn cảnh khác.

Người dùng cần cẩn trọng với những gì đưa lên mạng

Sự việc cũng là lời nhắc rằng không nên coi nút “Xóa” là một công cụ có thể đưa mọi thông tin trở về trạng thái chưa từng tồn tại.

Với những nội dung nhạy cảm như ảnh trẻ em, giấy tờ cá nhân, thông tin sức khỏe, địa chỉ nhà, lịch trình hoặc dữ liệu tài chính, cách an toàn nhất vẫn là hạn chế đăng ngay từ đầu. Nếu đã đăng, người dùng nên kiểm tra quyền riêng tư của bài viết, hạn chế những người có thể xem và tránh công khai những thông tin có thể được sử dụng để xác định danh tính hoặc nơi ở.

Khi sử dụng các tính năng AI tích hợp trong mạng xã hội, người dùng cũng cần nhớ rằng việc trò chuyện với AI có thể tạo ra một lớp tương tác dữ liệu mới. Meta hiện cung cấp các tùy chọn để người dùng xóa các cuộc trò chuyện và nội dung đã tạo với Meta AI; hướng dẫn của công ty cho biết người dùng có thể vào phần quản lý dữ liệu và xóa toàn bộ cuộc trò chuyện, hình ảnh hoặc phương tiện đã tạo với AI.

Điều quan trọng nhất là hiểu rõ xóa khỏi giao diện không nhất thiết đồng nghĩa với việc mọi bản sao hoặc dấu vết liên quan lập tức biến mất khỏi mọi hệ thống. Khi AI ngày càng có khả năng kết nối và tổng hợp thông tin, câu hỏi về dữ liệu cá nhân không còn chỉ là “ai có thể xem bài đăng của tôi”, mà còn là “AI có thể tìm thấy, kết nối và trình bày lại những gì về tôi”.

Đó sẽ là một trong những vấn đề riêng tư đáng chú ý nhất khi AI ngày càng được tích hợp sâu vào mạng xã hội.