ThanhDat
Intern Writer
Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991 thường được xem là một chiến thắng “thần tốc” của Mỹ khi Iraq bị đánh bại chỉ sau hơn 40 ngày. Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ, đây không đơn thuần là sức mạnh áp đảo tuyệt đối, mà là kết quả của nhiều yếu tố đặc thù, những điều gần như không thể lặp lại trong trường hợp Iran.
Nguyên nhân sâu xa bắt nguồn từ sự suy yếu sau 8 năm chiến tranh Iran–Iraq. Dù quân số lớn, Iraq sở hữu trang bị lạc hậu và chất lượng huấn luyện không đồng đều. Sai lầm chiến lược của Saddam Hussein là đánh giá thấp phản ứng quốc tế, tin rằng các nước Ả Rập sẽ không can thiệp sau khi Iraq sáp nhập Kuwait.
Thực tế, Ả Rập Xê Út, Ai Cập và Syria đã đứng về phía Mỹ, cung cấp căn cứ, tài chính và lực lượng. Điều này giúp Mỹ nhanh chóng triển khai quy mô lớn quân đội và phương tiện chiến đấu. Nếu không có sự hỗ trợ này, việc tập kết lực lượng trên sa mạc sẽ khó khăn hơn rất nhiều.
Trên chiến trường, Iraq chủ yếu dựa vào hệ thống phòng thủ cố định như chiến hào, bãi mìn và công sự. Trong khi đó, Mỹ và liên quân nhanh chóng giành ưu thế trên không bằng máy bay tàng hình F-117, tên lửa hành trình và bom dẫn đường laser, phá hủy hệ thống chỉ huy và phòng không Iraq ngay từ những ngày đầu.
Khi chiến tranh trên bộ bắt đầu, Mỹ áp dụng chiến thuật “móc trái”, đánh vòng qua tuyến phòng thủ chính và tấn công từ sườn phía tây sa mạc. Lực lượng Iraq bị cắt đứt đường rút lui trước khi kịp phản ứng. Đồng thời, Mỹ kiểm soát hoàn toàn thông tin chiến trường nhờ vệ tinh, máy bay cảnh báo sớm và trinh sát điện tử, trong khi Iraq gần như không nắm được tình hình.
Một yếu tố quan trọng khác là ý chí chiến đấu yếu. Nhiều đơn vị Iraq bỏ chạy hoặc đầu hàng ngay khi đối mặt với hỏa lực mạnh từ A-10 hoặc xe tăng M1. Phần lớn binh sĩ không tử trận mà lựa chọn buông vũ khí.
Nếu Mỹ triển khai quân bộ, họ phải vượt qua Vịnh Ba Tư rồi tiến vào khu vực đồi núi hiểm trở, khiến hậu cần và tốc độ tiến quân bị hạn chế. Khác với Iraq, Iran không triển khai lực lượng ở các khu vực trống trải để dễ bị không kích.
Iran còn sở hữu hệ thống công nghiệp quốc phòng tương đối hoàn chỉnh. Nước này có thể tự sản xuất tên lửa, UAV, xe bọc thép, thậm chí cả tên lửa đạn đạo và hệ thống phòng không. Dù công nghệ không vượt trội, nhưng số lượng lớn và chi phí thấp giúp duy trì năng lực chiến đấu lâu dài.
Eo biển Hormuz là lợi thế chiến lược then chốt. Iran có thể sử dụng tàu cao tốc, tên lửa chống hạm và thủy lôi để đe dọa tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu. Điều này khiến các lực lượng hải quân Mỹ phải thận trọng. Thực tế, Iran từng bắt giữ UAV và tàu của Mỹ tại Vịnh Ba Tư mà không dẫn đến chiến tranh toàn diện.
Trong hai thập kỷ qua, sự phát triển của tên lửa, UAV và chiến tranh điện tử đã làm thay đổi cán cân sức mạnh. Các loại tên lửa chống hạm, tên lửa đạn đạo chính xác và chiến thuật bầy đàn UAV làm giảm đáng kể hiệu quả của các nhóm tàu sân bay Mỹ.
Nếu chỉ dựa vào không kích, hệ thống cơ sở ngầm và lực lượng phân tán của Iran khiến việc đánh bại nhanh chóng trở nên khó khăn. Nếu triển khai quân bộ, Mỹ sẽ đối mặt với thương vong lớn và áp lực hậu cần, kéo theo phản đối trong nước.
Chiến tranh Iraq năm 2003 đã tiêu tốn hàng nghìn tỷ USD, gây thiệt hại lớn và để lại hậu quả kéo dài. Với Iran, một quốc gia lớn hơn và có hệ thống hoàn chỉnh hơn chi phí và rủi ro sẽ còn cao hơn nhiều.
Bên cạnh đó, môi trường địa chính trị đã thay đổi. Một số đồng minh của Mỹ như Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar đang có xu hướng xích lại gần Iran. Hệ thống liên minh của Mỹ tại Trung Đông xuất hiện rạn nứt, trong khi hiệu quả của các biện pháp trừng phạt cũng suy giảm. Ngay cả châu Âu cũng không hoàn toàn ủng hộ các chiến lược gây áp lực tối đa.
Chiến thắng nhanh trong Chiến tranh vùng Vịnh là kết quả của nhiều yếu tố: đối thủ suy yếu, đồng minh hỗ trợ mạnh, ưu thế thông tin, địa hình thuận lợi và ý chí kháng cự thấp. Những điều kiện này không tồn tại trong trường hợp Iran, khiến kịch bản “đánh nhanh thắng nhanh” gần như không thể xảy ra. (Sohu)
Vì sao Iraq thất bại nhanh trong chiến tranh vùng Vịnh
Cuộc chiến diễn ra từ ngày 17/1 đến 28/2/1991, tổng cộng 42 ngày, trong đó giai đoạn tác chiến trên bộ chỉ kéo dài khoảng 100 giờ. Quân đội Iraq nhanh chóng bị tàn phá tại Kuwait và miền nam Iraq, nhiều binh sĩ đầu hàng hoặc rút lui, khiến chế độ của Saddam Hussein dường như sụp đổ hoàn toàn.
Nguyên nhân sâu xa bắt nguồn từ sự suy yếu sau 8 năm chiến tranh Iran–Iraq. Dù quân số lớn, Iraq sở hữu trang bị lạc hậu và chất lượng huấn luyện không đồng đều. Sai lầm chiến lược của Saddam Hussein là đánh giá thấp phản ứng quốc tế, tin rằng các nước Ả Rập sẽ không can thiệp sau khi Iraq sáp nhập Kuwait.
Thực tế, Ả Rập Xê Út, Ai Cập và Syria đã đứng về phía Mỹ, cung cấp căn cứ, tài chính và lực lượng. Điều này giúp Mỹ nhanh chóng triển khai quy mô lớn quân đội và phương tiện chiến đấu. Nếu không có sự hỗ trợ này, việc tập kết lực lượng trên sa mạc sẽ khó khăn hơn rất nhiều.
Trên chiến trường, Iraq chủ yếu dựa vào hệ thống phòng thủ cố định như chiến hào, bãi mìn và công sự. Trong khi đó, Mỹ và liên quân nhanh chóng giành ưu thế trên không bằng máy bay tàng hình F-117, tên lửa hành trình và bom dẫn đường laser, phá hủy hệ thống chỉ huy và phòng không Iraq ngay từ những ngày đầu.
Khi chiến tranh trên bộ bắt đầu, Mỹ áp dụng chiến thuật “móc trái”, đánh vòng qua tuyến phòng thủ chính và tấn công từ sườn phía tây sa mạc. Lực lượng Iraq bị cắt đứt đường rút lui trước khi kịp phản ứng. Đồng thời, Mỹ kiểm soát hoàn toàn thông tin chiến trường nhờ vệ tinh, máy bay cảnh báo sớm và trinh sát điện tử, trong khi Iraq gần như không nắm được tình hình.
Một yếu tố quan trọng khác là ý chí chiến đấu yếu. Nhiều đơn vị Iraq bỏ chạy hoặc đầu hàng ngay khi đối mặt với hỏa lực mạnh từ A-10 hoặc xe tăng M1. Phần lớn binh sĩ không tử trận mà lựa chọn buông vũ khí.
Vì sao Iran không phải là Iraq thứ hai
Iran khác Iraq về mọi mặt quan trọng. Quốc gia này có dân số hơn 80 triệu người, diện tích lớn gấp đôi Iraq và địa hình phức tạp gồm núi Zagros, sa mạc và cao nguyên. Địa hình này rất phù hợp cho chiến tranh du kích và bất đối xứng, gây khó khăn lớn cho lực lượng tấn công.Nếu Mỹ triển khai quân bộ, họ phải vượt qua Vịnh Ba Tư rồi tiến vào khu vực đồi núi hiểm trở, khiến hậu cần và tốc độ tiến quân bị hạn chế. Khác với Iraq, Iran không triển khai lực lượng ở các khu vực trống trải để dễ bị không kích.
Iran còn sở hữu hệ thống công nghiệp quốc phòng tương đối hoàn chỉnh. Nước này có thể tự sản xuất tên lửa, UAV, xe bọc thép, thậm chí cả tên lửa đạn đạo và hệ thống phòng không. Dù công nghệ không vượt trội, nhưng số lượng lớn và chi phí thấp giúp duy trì năng lực chiến đấu lâu dài.
Eo biển Hormuz là lợi thế chiến lược then chốt. Iran có thể sử dụng tàu cao tốc, tên lửa chống hạm và thủy lôi để đe dọa tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu. Điều này khiến các lực lượng hải quân Mỹ phải thận trọng. Thực tế, Iran từng bắt giữ UAV và tàu của Mỹ tại Vịnh Ba Tư mà không dẫn đến chiến tranh toàn diện.
Trong hai thập kỷ qua, sự phát triển của tên lửa, UAV và chiến tranh điện tử đã làm thay đổi cán cân sức mạnh. Các loại tên lửa chống hạm, tên lửa đạn đạo chính xác và chiến thuật bầy đàn UAV làm giảm đáng kể hiệu quả của các nhóm tàu sân bay Mỹ.
Nếu chỉ dựa vào không kích, hệ thống cơ sở ngầm và lực lượng phân tán của Iran khiến việc đánh bại nhanh chóng trở nên khó khăn. Nếu triển khai quân bộ, Mỹ sẽ đối mặt với thương vong lớn và áp lực hậu cần, kéo theo phản đối trong nước.
Chiến tranh Iraq năm 2003 đã tiêu tốn hàng nghìn tỷ USD, gây thiệt hại lớn và để lại hậu quả kéo dài. Với Iran, một quốc gia lớn hơn và có hệ thống hoàn chỉnh hơn chi phí và rủi ro sẽ còn cao hơn nhiều.
Bên cạnh đó, môi trường địa chính trị đã thay đổi. Một số đồng minh của Mỹ như Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar đang có xu hướng xích lại gần Iran. Hệ thống liên minh của Mỹ tại Trung Đông xuất hiện rạn nứt, trong khi hiệu quả của các biện pháp trừng phạt cũng suy giảm. Ngay cả châu Âu cũng không hoàn toàn ủng hộ các chiến lược gây áp lực tối đa.
Chiến thắng nhanh trong Chiến tranh vùng Vịnh là kết quả của nhiều yếu tố: đối thủ suy yếu, đồng minh hỗ trợ mạnh, ưu thế thông tin, địa hình thuận lợi và ý chí kháng cự thấp. Những điều kiện này không tồn tại trong trường hợp Iran, khiến kịch bản “đánh nhanh thắng nhanh” gần như không thể xảy ra. (Sohu)
