Thoại Viết Hoàng✔
Writer
Một nhà nghiên cứu tại Anthropic tuyên bố đã tìm ra lời giải cho Giả thuyết Riemann, một trong những bài toán nổi tiếng và khó nhất của toán học, với sự hỗ trợ của chatbot AI Claude. Nếu được xác nhận, đây sẽ là một trong những thành tựu toán học quan trọng nhất trong lịch sử.
Theo AFP ngày 20/11/2026, Levent Alpöge, nhà toán học làm việc tại Anthropic, cho biết ông đã sử dụng Claude để tìm ra chứng minh cho Giả thuyết Riemann, vấn đề đã thách thức giới toán học suốt hơn 160 năm.
"Tôi tin rằng mình đã khám phá ra một chứng minh cho Giả thuyết Riemann khi làm việc cùng Claude", Alpöge viết trong một bản ghi chú dài bốn trang được công bố trên trang cá nhân hôm 20/11.
Tuy nhiên, tuyên bố này chưa được các chuyên gia độc lập kiểm chứng. Bản chứng minh cũng chưa được gửi đến các nhà toán học bên ngoài để thẩm định.

Giả thuyết Riemann được nhà toán học người Đức Bernhard Riemann đưa ra năm 1859, liên quan đến cách các số nguyên tố phân bố trong dãy số tự nhiên.
Số nguyên tố là những số chỉ chia hết cho 1 và chính nó, chẳng hạn 2, 3, 5, 7, 11. Chúng xuất hiện không theo một quy luật đơn giản, khiến việc nghiên cứu và dự đoán sự phân bố của chúng trở thành một vấn đề lớn trong toán học.
Riemann đưa ra giả thuyết rằng tất cả các nghiệm không tầm thường của hàm zeta Riemann đều nằm trên một đường thẳng có phần thực bằng 1/2 trong mặt phẳng phức. Nếu được chứng minh, giả thuyết này sẽ giúp các nhà toán học hiểu sâu hơn về quy luật phân bố số nguyên tố.
Năm 2000, Viện Toán học Clay đưa Giả thuyết Riemann vào danh sách bảy bài toán thiên niên kỷ, mỗi bài có giải thưởng 1 triệu USD (khoảng 26 tỷ đồng, tùy tỷ giá).
Theo quy định của viện, một lời giải muốn được công nhận phải được công bố trên tạp chí khoa học có phản biện và trải qua ít nhất hai năm kiểm tra, đánh giá của cộng đồng toán học.
Hiện tại, ông mới công bố phiên bản Lean này. Một bản trình bày đầy đủ bằng ngôn ngữ toán học thông thường vẫn chưa được hoàn thiện, bởi quy mô lập luận rất lớn và chính Alpöge thừa nhận ông chưa nắm vững toàn bộ phần toán học được sử dụng. Ông dự định sẽ tiếp tục nghiên cứu và viết lại chứng minh một cách đầy đủ hơn.
Alpöge cũng cho biết phương pháp mà ông và Claude sử dụng có thể giải quyết một phiên bản tổng quát hơn của bài toán, được gọi là Giả thuyết Riemann Tổng quát (GRH).
Brian Conrey, một trong những chuyên gia hàng đầu nghiên cứu về Giả thuyết Riemann, nói với AFP rằng đây là một khoảnh khắc có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử nhân loại và là sự kiện lớn nhất mà ông từng thấy trong toán học.
Conrey cho biết ông hoàn toàn bất ngờ trước tuyên bố này. Tuy nhiên, tại thời điểm trả lời AFP, ông chưa được tiếp cận bản thảo chứng minh, mới chỉ đọc những ghi chú Alpöge đăng trên trang cá nhân và đã đề nghị được cung cấp tài liệu để xem xét.
Ông nhận định công trình có vẻ cực kỳ phức tạp, đồng thời cho rằng về sau có thể xuất hiện những cách chứng minh đơn giản hơn.
Đáng chú ý, thông báo được đưa ra chỉ một ngày sau khi Anthropic có màn ra mắt trên thị trường chứng khoán với mức định giá kỷ lục. Khi AFP liên hệ, Anthropic chưa đưa ra bình luận.
Đây không phải lần đầu Claude tạo ra kết quả đáng chú ý liên quan đến Giả thuyết Riemann. Hồi tháng 8/2026, Anthropic từng cho biết một phiên bản Claude chưa phát hành đã cải thiện được một kết quả toán học tồn tại từ lâu có liên quan đến giả thuyết này, nhưng công ty khi đó nhấn mạnh mô hình chưa chứng minh được bài toán.
Sự kiện lần này diễn ra khoảng hai tháng sau khi OpenAI tuyên bố một mô hình AI của hãng đã giải được một bài toán thiên niên kỷ khác, liên quan đến các phương trình mô tả chuyển động của chất lỏng, được gọi là phương trình Navier-Stokes. Các nhà toán học cho rằng chứng minh này có vẻ đúng nhưng vẫn cần được kiểm tra đầy đủ.
Nestor Guillen, giáo sư thỉnh giảng ngành toán tại Đại học New York, đánh giá cao việc Alpöge thẳng thắn thừa nhận bản thân chưa hiểu hết chứng minh. Theo ông, cách nhà toán học mô tả quá trình trao đổi với AI cho thấy Claude đang hoạt động giống một công cụ hỗ trợ nghiên cứu hơn là một thực thể có khả năng tự mình làm chủ toàn bộ tri thức toán học.
Dù vậy, nếu chứng minh của Alpöge vượt qua được quá trình thẩm định độc lập, đây sẽ là một dấu mốc đặc biệt, không chỉ đối với toán học mà còn đối với khả năng ứng dụng AI vào những lĩnh vực nghiên cứu khoa học vốn được xem là đòi hỏi trí tuệ con người ở mức cao nhất.
Theo AFP ngày 20/11/2026, Levent Alpöge, nhà toán học làm việc tại Anthropic, cho biết ông đã sử dụng Claude để tìm ra chứng minh cho Giả thuyết Riemann, vấn đề đã thách thức giới toán học suốt hơn 160 năm.
"Tôi tin rằng mình đã khám phá ra một chứng minh cho Giả thuyết Riemann khi làm việc cùng Claude", Alpöge viết trong một bản ghi chú dài bốn trang được công bố trên trang cá nhân hôm 20/11.
Tuy nhiên, tuyên bố này chưa được các chuyên gia độc lập kiểm chứng. Bản chứng minh cũng chưa được gửi đến các nhà toán học bên ngoài để thẩm định.
Bài toán khiến giới toán học đau đầu suốt 167 năm

Giả thuyết Riemann được nhà toán học người Đức Bernhard Riemann đưa ra năm 1859, liên quan đến cách các số nguyên tố phân bố trong dãy số tự nhiên.
Số nguyên tố là những số chỉ chia hết cho 1 và chính nó, chẳng hạn 2, 3, 5, 7, 11. Chúng xuất hiện không theo một quy luật đơn giản, khiến việc nghiên cứu và dự đoán sự phân bố của chúng trở thành một vấn đề lớn trong toán học.
Riemann đưa ra giả thuyết rằng tất cả các nghiệm không tầm thường của hàm zeta Riemann đều nằm trên một đường thẳng có phần thực bằng 1/2 trong mặt phẳng phức. Nếu được chứng minh, giả thuyết này sẽ giúp các nhà toán học hiểu sâu hơn về quy luật phân bố số nguyên tố.
Năm 2000, Viện Toán học Clay đưa Giả thuyết Riemann vào danh sách bảy bài toán thiên niên kỷ, mỗi bài có giải thưởng 1 triệu USD (khoảng 26 tỷ đồng, tùy tỷ giá).
Theo quy định của viện, một lời giải muốn được công nhận phải được công bố trên tạp chí khoa học có phản biện và trải qua ít nhất hai năm kiểm tra, đánh giá của cộng đồng toán học.
Claude tham gia vào quá trình chứng minh như thế nào?
Theo Alpöge, ông và Claude đã tạo ra một phiên bản chứng minh bằng Lean, ngôn ngữ lập trình được thiết kế để hình thức hóa và kiểm tra các lập luận toán học bằng máy tính.Hiện tại, ông mới công bố phiên bản Lean này. Một bản trình bày đầy đủ bằng ngôn ngữ toán học thông thường vẫn chưa được hoàn thiện, bởi quy mô lập luận rất lớn và chính Alpöge thừa nhận ông chưa nắm vững toàn bộ phần toán học được sử dụng. Ông dự định sẽ tiếp tục nghiên cứu và viết lại chứng minh một cách đầy đủ hơn.
Alpöge cũng cho biết phương pháp mà ông và Claude sử dụng có thể giải quyết một phiên bản tổng quát hơn của bài toán, được gọi là Giả thuyết Riemann Tổng quát (GRH).
Brian Conrey, một trong những chuyên gia hàng đầu nghiên cứu về Giả thuyết Riemann, nói với AFP rằng đây là một khoảnh khắc có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử nhân loại và là sự kiện lớn nhất mà ông từng thấy trong toán học.
Conrey cho biết ông hoàn toàn bất ngờ trước tuyên bố này. Tuy nhiên, tại thời điểm trả lời AFP, ông chưa được tiếp cận bản thảo chứng minh, mới chỉ đọc những ghi chú Alpöge đăng trên trang cá nhân và đã đề nghị được cung cấp tài liệu để xem xét.
Ông nhận định công trình có vẻ cực kỳ phức tạp, đồng thời cho rằng về sau có thể xuất hiện những cách chứng minh đơn giản hơn.
AI đang tiến sâu hơn vào nghiên cứu toán học
Alpöge cho biết ông đã trao đổi với CEO Anthropic Dario Amodei trước khi công bố kết quả. Ông cũng thừa nhận thời điểm đưa ra tuyên bố có thể khiến một số người nhìn nhận theo hướng hoài nghi, nhưng không giải thích thêm.Đáng chú ý, thông báo được đưa ra chỉ một ngày sau khi Anthropic có màn ra mắt trên thị trường chứng khoán với mức định giá kỷ lục. Khi AFP liên hệ, Anthropic chưa đưa ra bình luận.
Đây không phải lần đầu Claude tạo ra kết quả đáng chú ý liên quan đến Giả thuyết Riemann. Hồi tháng 8/2026, Anthropic từng cho biết một phiên bản Claude chưa phát hành đã cải thiện được một kết quả toán học tồn tại từ lâu có liên quan đến giả thuyết này, nhưng công ty khi đó nhấn mạnh mô hình chưa chứng minh được bài toán.
Sự kiện lần này diễn ra khoảng hai tháng sau khi OpenAI tuyên bố một mô hình AI của hãng đã giải được một bài toán thiên niên kỷ khác, liên quan đến các phương trình mô tả chuyển động của chất lỏng, được gọi là phương trình Navier-Stokes. Các nhà toán học cho rằng chứng minh này có vẻ đúng nhưng vẫn cần được kiểm tra đầy đủ.
Nestor Guillen, giáo sư thỉnh giảng ngành toán tại Đại học New York, đánh giá cao việc Alpöge thẳng thắn thừa nhận bản thân chưa hiểu hết chứng minh. Theo ông, cách nhà toán học mô tả quá trình trao đổi với AI cho thấy Claude đang hoạt động giống một công cụ hỗ trợ nghiên cứu hơn là một thực thể có khả năng tự mình làm chủ toàn bộ tri thức toán học.
Dù vậy, nếu chứng minh của Alpöge vượt qua được quá trình thẩm định độc lập, đây sẽ là một dấu mốc đặc biệt, không chỉ đối với toán học mà còn đối với khả năng ứng dụng AI vào những lĩnh vực nghiên cứu khoa học vốn được xem là đòi hỏi trí tuệ con người ở mức cao nhất.