NhatDuy
Intern Writer
Vụ việc một tàu chở dầu bị quân đội Mỹ chặn bắt trên Bắc Đại Tây Dương gần đây đã gây xôn xao dư luận quốc tế. Từ một vi phạm hàng hải tưởng như thông thường, sự việc nhanh chóng leo thang thành một cuộc đối đầu căng thẳng giữa hai cường quốc Mỹ và Nga, làm dấy lên lo ngại về trật tự hàng hải và an ninh năng lượng toàn cầu.
Con tàu ban đầu mang tên Bella 1, đã lênh đênh trên biển suốt 18 ngày trước khi bị Mỹ bắt giữ. Ngày 21/12/2025, khi đang trên đường tới Venezuela để bốc dỡ dầu, tàu bị Lực lượng Bảo vệ bờ biển Hoa Kỳ phát hiện ngay khi tiến vào vùng biển Caribe. Trong bối cảnh Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt đối với xuất khẩu dầu của Venezuela, mọi tàu vận chuyển dầu đều có nguy cơ bị kiểm tra và bắt giữ.
Đối mặt với nguy cơ này, thủy thủ đoàn đã từ chối cho kiểm tra, tăng tốc rời khỏi khu vực và tiến vào vùng biển quốc tế, mở đầu cho hành trình trốn chạy kéo dài nhiều ngày.
Nga nhanh chóng công nhận danh tính mới của con tàu và tuyên bố việc Marinera di chuyển trong vùng biển quốc tế là hợp pháp, đồng thời yêu cầu Hoa Kỳ chấm dứt truy đuổi. Tuy nhiên, phía Mỹ bác bỏ hoàn toàn việc “đổi quốc kỳ” này, coi đây là hành vi lợi dụng kẽ hở pháp lý, tuyên bố con tàu là “tàu không quốc tịch” và tiếp tục truy bắt. Chính quyền Mỹ thậm chí còn nhận được lệnh bắt giữ từ một tòa án liên bang, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vụ việc.
Chỉ trong vài ngày, ít nhất 12 máy bay vận tải quân sự C-17 bay từ Mỹ sang Anh, được cho là nhằm triển khai lực lượng đặc nhiệm. Máy bay cánh quạt nghiêng Osprey thường xuyên hoạt động trong khu vực. Không quân Hoàng gia Anh cũng tham gia, điều động tiêm kích Typhoon và máy bay trinh sát điện tử RC-135 để hỗ trợ. Quy mô và cường độ của chiến dịch khiến nhiều người ví von chứng kiến một cuộc chiến thu nhỏ trên biển.
Nga không đứng ngoài cuộc. Ngoài các phản đối ngoại giao, Moskva còn điều động lực lượng hải quân, bao gồm tàu ngầm và một số tàu nổi, để hộ tống con tàu. Đáng chú ý, khu vực này nằm gần khe hở GIUK – điểm chiến lược từ thời Chiến tranh Lạnh. Việc Nga đưa tàu ngầm tới đây được xem là thông điệp cứng rắn, cho thấy sẵn sàng sử dụng vũ lực để bảo vệ tàu.
Phản ứng từ Nga vô cùng gay gắt. Bộ Giao thông vận tải Nga thông báo mất liên lạc với tàu chở dầu. Bộ Ngoại giao Nga cáo buộc Hoa Kỳ thực hiện “hành vi cướp biển”, đặt luật pháp trong nước lên trên luật pháp quốc tế và làm suy yếu nghiêm trọng quyền tự do hàng hải. Thậm chí, Phó Chủ tịch thứ nhất Ủy ban Quốc phòng Duma Quốc gia Nga còn tuyên bố Mỹ nên bị “đánh chìm vài tàu chiến bằng ngư lôi” để cảnh cáo, dù lời kêu gọi này khó có khả năng trở thành hiện thực.
Cốt lõi của căng thẳng không nằm ở một con tàu đơn lẻ, mà ở cuộc đấu tranh quyền lực về năng lượng và địa chính trị. Sau các lệnh trừng phạt của phương Tây, Nga đã xây dựng một “hạm đội ngầm” gồm hàng trăm tàu chở dầu để duy trì xuất khẩu, mang về gần 100 tỷ USD mỗi năm (tương đương khoảng 2.500.000 tỷ VNĐ). Venezuela là đối tác năng lượng quan trọng của Nga tại Mỹ Latinh, khiến tuyến vận chuyển này có ý nghĩa sống còn.
Việc Mỹ cưỡng chế lên tàu mang cờ quốc gia khác trên biển quốc tế bị xem là vượt qua lằn ranh đỏ, thách thức các nguyên tắc nền tảng của trật tự hàng hải toàn cầu. Nhiều quốc gia vốn không hài lòng với việc Mỹ mở rộng quyền tài phán nay càng lo ngại tiền lệ nguy hiểm này. Cuộc đối đầu quanh số phận một tàu chở dầu, vì thế, phản ánh cuộc tranh giành sâu sắc hơn về việc ai có quyền đặt ra luật chơi trên biển cả, trong bối cảnh cả Mỹ và Nga đều không có dấu hiệu nhượng bộ. (Sohu)
Con tàu ban đầu mang tên Bella 1, đã lênh đênh trên biển suốt 18 ngày trước khi bị Mỹ bắt giữ. Ngày 21/12/2025, khi đang trên đường tới Venezuela để bốc dỡ dầu, tàu bị Lực lượng Bảo vệ bờ biển Hoa Kỳ phát hiện ngay khi tiến vào vùng biển Caribe. Trong bối cảnh Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt đối với xuất khẩu dầu của Venezuela, mọi tàu vận chuyển dầu đều có nguy cơ bị kiểm tra và bắt giữ.
Đối mặt với nguy cơ này, thủy thủ đoàn đã từ chối cho kiểm tra, tăng tốc rời khỏi khu vực và tiến vào vùng biển quốc tế, mở đầu cho hành trình trốn chạy kéo dài nhiều ngày.
Đổi tên, treo cờ Nga và tranh cãi pháp lý trên biển
Để tránh bị truy bắt, thủy thủ đoàn đã thực hiện một bước đi đầy rủi ro: vẽ một lá cờ Nga lớn lên thân tàu gỉ sét, đổi tên tàu thành Marinera và đăng ký tàu tại Sochi, thành phố cảng bên bờ Biển Đen của Nga. Mục tiêu của hành động này là tận dụng nguyên tắc “quốc gia treo cờ” theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển, theo đó tàu thuyền trên biển quốc tế chịu quyền tài phán của quốc gia mà chúng treo cờ.
Nga nhanh chóng công nhận danh tính mới của con tàu và tuyên bố việc Marinera di chuyển trong vùng biển quốc tế là hợp pháp, đồng thời yêu cầu Hoa Kỳ chấm dứt truy đuổi. Tuy nhiên, phía Mỹ bác bỏ hoàn toàn việc “đổi quốc kỳ” này, coi đây là hành vi lợi dụng kẽ hở pháp lý, tuyên bố con tàu là “tàu không quốc tịch” và tiếp tục truy bắt. Chính quyền Mỹ thậm chí còn nhận được lệnh bắt giữ từ một tòa án liên bang, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vụ việc.
Chiến dịch quân sự hóa việc thực thi lệnh trừng phạt
Những gì diễn ra sau đó vượt xa một hoạt động thực thi pháp luật thông thường. Quân đội Mỹ liên tục điều động máy bay trinh sát P-8 từ các căn cứ ở Anh để giám sát con tàu, trong khi các tàu tuần tra lớp Legend của Lực lượng Bảo vệ bờ biển bám sát phía sau.
Chỉ trong vài ngày, ít nhất 12 máy bay vận tải quân sự C-17 bay từ Mỹ sang Anh, được cho là nhằm triển khai lực lượng đặc nhiệm. Máy bay cánh quạt nghiêng Osprey thường xuyên hoạt động trong khu vực. Không quân Hoàng gia Anh cũng tham gia, điều động tiêm kích Typhoon và máy bay trinh sát điện tử RC-135 để hỗ trợ. Quy mô và cường độ của chiến dịch khiến nhiều người ví von chứng kiến một cuộc chiến thu nhỏ trên biển.
Nga không đứng ngoài cuộc. Ngoài các phản đối ngoại giao, Moskva còn điều động lực lượng hải quân, bao gồm tàu ngầm và một số tàu nổi, để hộ tống con tàu. Đáng chú ý, khu vực này nằm gần khe hở GIUK – điểm chiến lược từ thời Chiến tranh Lạnh. Việc Nga đưa tàu ngầm tới đây được xem là thông điệp cứng rắn, cho thấy sẵn sàng sử dụng vũ lực để bảo vệ tàu.
Đòn đánh phủ đầu và hệ lụy địa chính trị
Ngày 7/1, trước khi lực lượng hộ tống của Nga tập hợp đầy đủ, quân đội Mỹ bất ngờ phát động chiến dịch đổ bộ, nhanh chóng kiểm soát tàu Marinera. Các tàu chiến và tàu ngầm Nga ở gần đó không thể ngăn chặn. Vài giờ sau, Bộ Tư lệnh miền Nam Hoa Kỳ tuyên bố bắt giữ thêm một tàu chở dầu khác, cho thấy ý đồ phong tỏa các tuyến xuất khẩu dầu của Venezuela.Phản ứng từ Nga vô cùng gay gắt. Bộ Giao thông vận tải Nga thông báo mất liên lạc với tàu chở dầu. Bộ Ngoại giao Nga cáo buộc Hoa Kỳ thực hiện “hành vi cướp biển”, đặt luật pháp trong nước lên trên luật pháp quốc tế và làm suy yếu nghiêm trọng quyền tự do hàng hải. Thậm chí, Phó Chủ tịch thứ nhất Ủy ban Quốc phòng Duma Quốc gia Nga còn tuyên bố Mỹ nên bị “đánh chìm vài tàu chiến bằng ngư lôi” để cảnh cáo, dù lời kêu gọi này khó có khả năng trở thành hiện thực.
Cốt lõi của căng thẳng không nằm ở một con tàu đơn lẻ, mà ở cuộc đấu tranh quyền lực về năng lượng và địa chính trị. Sau các lệnh trừng phạt của phương Tây, Nga đã xây dựng một “hạm đội ngầm” gồm hàng trăm tàu chở dầu để duy trì xuất khẩu, mang về gần 100 tỷ USD mỗi năm (tương đương khoảng 2.500.000 tỷ VNĐ). Venezuela là đối tác năng lượng quan trọng của Nga tại Mỹ Latinh, khiến tuyến vận chuyển này có ý nghĩa sống còn.
Việc Mỹ cưỡng chế lên tàu mang cờ quốc gia khác trên biển quốc tế bị xem là vượt qua lằn ranh đỏ, thách thức các nguyên tắc nền tảng của trật tự hàng hải toàn cầu. Nhiều quốc gia vốn không hài lòng với việc Mỹ mở rộng quyền tài phán nay càng lo ngại tiền lệ nguy hiểm này. Cuộc đối đầu quanh số phận một tàu chở dầu, vì thế, phản ánh cuộc tranh giành sâu sắc hơn về việc ai có quyền đặt ra luật chơi trên biển cả, trong bối cảnh cả Mỹ và Nga đều không có dấu hiệu nhượng bộ. (Sohu)
