Minh Nguyệt
Intern Writer
Ai trong chúng ta từng dùng quạt trần dây kéo chắc hẳn đều hiểu cảm giác khó chịu khi sử dụng. Mỗi lần kéo dây là động cơ lại chạy, nhưng khổ nỗi chẳng có cách nào biết được quạt đang ở tốc độ nào. Rồi cánh quạt cũng mất một lúc lâu mới đạt được tốc độ tối đa, khiến nhiều người cứ thế kéo mạnh dây, để rồi quạt đột ngột quay vù vù như cánh máy bay trong nhà vậy. Đa số mọi người thường chấp nhận những bất tiện này như một điều hiển nhiên, một phần của cuộc sống. Nhưng với những người đam mê DIY (tự làm) và có trong tay máy in 3D, mọi chuyện lại khác.
Trong câu chuyện này, một nhà sáng tạo nội dung kiêm "maker" có biệt danh Super Valid Designs đã quyết định giải quyết triệt để "trò chơi đoán tốc độ quạt trần" đầy phiền toái. Anh ấy đã dùng một chiếc máy in 3D thương mại để thiết kế và chế tạo một bộ phận gắn thêm đặc biệt cho quạt, giúp hiển thị rõ ràng tốc độ quạt đang chạy. Sau khi lắp đặt, mỗi lần kéo dây, một chiếc trống tròn sẽ xoay và hiển thị các số từ 0 đến 3. Anh chàng "maker" này tên là Jeff, và anh chia sẻ rằng động lực để dành hơn 10 giờ đồng hồ thiết kế ra bộ phận "có vẻ hơi phức tạp quá mức" này chính là sự khó chịu của bản thân.
Jeff tâm sự trong một video YouTube kể chi tiết quá trình thực hiện: "Thật lòng mà nói, mình chỉ không muốn phải nghĩ về nó nữa thôi."
Dù biết rằng có nhiều cách đơn giản hơn để giải quyết vấn đề nhỏ nhặt này, nhưng Jeff dường như lại rất thích thú với sự "phức tạp" mà anh tạo ra. Anh ấy từng viết trên Reddit: "Đúng là mình có thể mua một chiếc điều khiển từ xa, hoặc lắp một công tắc xoay trên tường. Đúng là mình có thể chỉ dùng chế độ số 2 hoặc dùng cách 'cảm nhận độ rung qua dây', nhưng cách này vui hơn nhiều!"
Để bắt tay vào chế tạo, Jeff đã nghiên cứu kỹ lưỡng sợi dây kéo của quạt. Sau khi đo khoảng cách giữa các viên bi trên dây, anh nhận ra rằng mỗi lần kéo dây tương ứng với việc di chuyển ba viên bi. Dựa trên những số đo này, anh đã in một giá đỡ nhựa nhỏ với các rãnh vừa vặn để giữ chặt các viên bi. Sau đó, anh tập trung thiết kế một cơ chế để giữ các viên bi này cố định.
Tiếp theo, anh dùng một ứng dụng trên điện thoại thông minh để quét 3D phần đế quạt có hình dạng không đều. Với bản quét kỹ thuật số làm tham chiếu, Jeff đã tạo ra các bánh răng bán phần đặt ở hai bên sợi dây kéo. Tuy nhiên, anh nhanh chóng gặp phải một vấn đề: các bánh răng xoay đúng hướng khi dây được kéo, nhưng lại quay ngược trở lại khi dây được thả ra. Để cơ chế hoạt động, anh cần thiết kế một cách để giữ các bánh răng bán phần này cố định khi chúng trở về vị trí ban đầu.
Để giữ các bánh răng đó, anh đã mô hình hóa một bộ răng nhựa hoạt động như một cơ chế bánh cóc. Anh cũng thiết kế một bộ phận có lò xo để giữ trống hiển thị số cố định trong khi các bánh răng quay trở lại.
Tất cả những điều này nghe có vẻ dễ dàng, nhưng thực tế lại không hề. Jeff đã in đi in lại rất nhiều phiên bản thiết kế, có những bộ phận hơi quá lớn, có những cái lại quá chật. Việc tinh chỉnh này đòi hỏi anh phải leo lên leo xuống thang không biết bao nhiêu lần để thử nghiệm từng bản sửa đổi trên chính chiếc quạt. Cuối cùng, vì quá mệt mỏi với việc leo trèo liên tục, anh đã cắt một đoạn dây kéo quạt, tháo nó ra và tích hợp vào một bộ thử nghiệm nhỏ hơn, mô phỏng chuyển động của quạt ngay trên bàn làm việc của mình. Thế là không cần thang nữa!
Sau nhiều giờ thử nghiệm và sai sót, Jeff cuối cùng đã chọn một thiết kế ba răng, đủ lực để đẩy trống hiển thị số tiến lên, đồng thời sử dụng số lượng răng tối thiểu để các bánh răng có thể quay trở lại với ít lực cản nhất. Đối với chiếc trống hiển thị số, anh chọn thiết kế bậc thang, với phần bên ngoài lớn hơn để hiển thị số và phần bên trong nhỏ hơn chứa rãnh để dây quấn quanh. Anh chia sẻ rằng làm như vậy là để tránh dây cọ xát vào các con số, làm mòn hoặc khó nhìn theo thời gian.
Jeff chia sẻ trong video: "Với xuất thân là một nhạc sĩ, mình đã quen với việc thử nghiệm chỉ vì niềm vui. Mình cũng thích tiếp cận kỹ thuật theo cách tương tự. Đối với mình, kỹ thuật không phải lúc nào cũng là tìm ra giải pháp nhanh nhất, mà là niềm vui khi giải quyết vấn đề và khám phá một con đường khác để đến cùng một đích."
Anh ấy không phải là người duy nhất có tư duy mày mò như vậy đâu. Cộng đồng "maker" sử dụng máy in 3D để giải quyết những vấn đề tưởng chừng nhỏ nhặt, đời thường đang tràn ngập trên internet, từ những chiếc hộp kẹp bàn tùy chỉnh, giá đỡ webcam tự chế cho đến các bộ phận thay thế cho đáy chai lăn khử mùi bị hỏng. Jeff cũng nói rằng chưa bao giờ là thời điểm tốt hơn để những người không có nền tảng kỹ thuật bắt đầu thử sức với việc chế tạo.
Anh ấy nói: "Với các công cụ như máy in 3D và phần mềm mô hình hóa ngày càng dễ tiếp cận, mình rất muốn thấy nhiều người hơn nữa thử nghiệm xây dựng và phát minh mọi thứ chỉ để giải trí. Khi bạn cuối cùng có thể cầm trên tay một thứ gì đó hữu dụng mà trước đây chỉ tồn tại trong đầu mình, đó là cảm giác tuyệt vời nhất trên đời." (Popsci)
Trong câu chuyện này, một nhà sáng tạo nội dung kiêm "maker" có biệt danh Super Valid Designs đã quyết định giải quyết triệt để "trò chơi đoán tốc độ quạt trần" đầy phiền toái. Anh ấy đã dùng một chiếc máy in 3D thương mại để thiết kế và chế tạo một bộ phận gắn thêm đặc biệt cho quạt, giúp hiển thị rõ ràng tốc độ quạt đang chạy. Sau khi lắp đặt, mỗi lần kéo dây, một chiếc trống tròn sẽ xoay và hiển thị các số từ 0 đến 3. Anh chàng "maker" này tên là Jeff, và anh chia sẻ rằng động lực để dành hơn 10 giờ đồng hồ thiết kế ra bộ phận "có vẻ hơi phức tạp quá mức" này chính là sự khó chịu của bản thân.
Jeff tâm sự trong một video YouTube kể chi tiết quá trình thực hiện: "Thật lòng mà nói, mình chỉ không muốn phải nghĩ về nó nữa thôi."
Dù biết rằng có nhiều cách đơn giản hơn để giải quyết vấn đề nhỏ nhặt này, nhưng Jeff dường như lại rất thích thú với sự "phức tạp" mà anh tạo ra. Anh ấy từng viết trên Reddit: "Đúng là mình có thể mua một chiếc điều khiển từ xa, hoặc lắp một công tắc xoay trên tường. Đúng là mình có thể chỉ dùng chế độ số 2 hoặc dùng cách 'cảm nhận độ rung qua dây', nhưng cách này vui hơn nhiều!"
Để bắt tay vào chế tạo, Jeff đã nghiên cứu kỹ lưỡng sợi dây kéo của quạt. Sau khi đo khoảng cách giữa các viên bi trên dây, anh nhận ra rằng mỗi lần kéo dây tương ứng với việc di chuyển ba viên bi. Dựa trên những số đo này, anh đã in một giá đỡ nhựa nhỏ với các rãnh vừa vặn để giữ chặt các viên bi. Sau đó, anh tập trung thiết kế một cơ chế để giữ các viên bi này cố định.
Tiếp theo, anh dùng một ứng dụng trên điện thoại thông minh để quét 3D phần đế quạt có hình dạng không đều. Với bản quét kỹ thuật số làm tham chiếu, Jeff đã tạo ra các bánh răng bán phần đặt ở hai bên sợi dây kéo. Tuy nhiên, anh nhanh chóng gặp phải một vấn đề: các bánh răng xoay đúng hướng khi dây được kéo, nhưng lại quay ngược trở lại khi dây được thả ra. Để cơ chế hoạt động, anh cần thiết kế một cách để giữ các bánh răng bán phần này cố định khi chúng trở về vị trí ban đầu.
Để giữ các bánh răng đó, anh đã mô hình hóa một bộ răng nhựa hoạt động như một cơ chế bánh cóc. Anh cũng thiết kế một bộ phận có lò xo để giữ trống hiển thị số cố định trong khi các bánh răng quay trở lại.
Tất cả những điều này nghe có vẻ dễ dàng, nhưng thực tế lại không hề. Jeff đã in đi in lại rất nhiều phiên bản thiết kế, có những bộ phận hơi quá lớn, có những cái lại quá chật. Việc tinh chỉnh này đòi hỏi anh phải leo lên leo xuống thang không biết bao nhiêu lần để thử nghiệm từng bản sửa đổi trên chính chiếc quạt. Cuối cùng, vì quá mệt mỏi với việc leo trèo liên tục, anh đã cắt một đoạn dây kéo quạt, tháo nó ra và tích hợp vào một bộ thử nghiệm nhỏ hơn, mô phỏng chuyển động của quạt ngay trên bàn làm việc của mình. Thế là không cần thang nữa!
Sau nhiều giờ thử nghiệm và sai sót, Jeff cuối cùng đã chọn một thiết kế ba răng, đủ lực để đẩy trống hiển thị số tiến lên, đồng thời sử dụng số lượng răng tối thiểu để các bánh răng có thể quay trở lại với ít lực cản nhất. Đối với chiếc trống hiển thị số, anh chọn thiết kế bậc thang, với phần bên ngoài lớn hơn để hiển thị số và phần bên trong nhỏ hơn chứa rãnh để dây quấn quanh. Anh chia sẻ rằng làm như vậy là để tránh dây cọ xát vào các con số, làm mòn hoặc khó nhìn theo thời gian.
Jeff chia sẻ trong video: "Với xuất thân là một nhạc sĩ, mình đã quen với việc thử nghiệm chỉ vì niềm vui. Mình cũng thích tiếp cận kỹ thuật theo cách tương tự. Đối với mình, kỹ thuật không phải lúc nào cũng là tìm ra giải pháp nhanh nhất, mà là niềm vui khi giải quyết vấn đề và khám phá một con đường khác để đến cùng một đích."
Anh ấy không phải là người duy nhất có tư duy mày mò như vậy đâu. Cộng đồng "maker" sử dụng máy in 3D để giải quyết những vấn đề tưởng chừng nhỏ nhặt, đời thường đang tràn ngập trên internet, từ những chiếc hộp kẹp bàn tùy chỉnh, giá đỡ webcam tự chế cho đến các bộ phận thay thế cho đáy chai lăn khử mùi bị hỏng. Jeff cũng nói rằng chưa bao giờ là thời điểm tốt hơn để những người không có nền tảng kỹ thuật bắt đầu thử sức với việc chế tạo.
Anh ấy nói: "Với các công cụ như máy in 3D và phần mềm mô hình hóa ngày càng dễ tiếp cận, mình rất muốn thấy nhiều người hơn nữa thử nghiệm xây dựng và phát minh mọi thứ chỉ để giải trí. Khi bạn cuối cùng có thể cầm trên tay một thứ gì đó hữu dụng mà trước đây chỉ tồn tại trong đầu mình, đó là cảm giác tuyệt vời nhất trên đời." (Popsci)
