Hoàng Anh
Writer
Ranh giới giữa sinh học tự nhiên và công nghệ điều khiển nhân tạo vừa bị xóa nhòa tại Nga khi một công ty khởi nghiệp công nghệ tuyên bố đã đạt được bước tiến chưa từng có trong lĩnh vực giao diện thần kinh. Niery, một cái tên mới nổi trong làng công nghệ xứ sở bạch dương, khẳng định họ đã thành công trong việc cấy ghép chip vào não bộ của chim bồ câu, biến loài vật này thành những "phương tiện bay không người lái" (bio-drone) có khả năng bị con người kiểm soát hoàn toàn đường bay và thực hiện các nhiệm vụ giám sát từ trên cao.
Cơ chế hoạt động của "điệp viên" bồ câu
Theo công bố gây chấn động từ Niery, công nghệ cốt lõi của họ nằm ở các implant thần kinh siêu nhỏ được cấy trực tiếp vào những vùng não bộ cụ thể của chim bồ câu. Thông qua một hệ thống mô phỏng tín hiệu phức tạp, người điều khiển từ mặt đất có thể gửi các mệnh lệnh kích thích điện tới implant, buộc con chim phải thực hiện các thao tác bay theo ý muốn như rẽ trái, rẽ phải hoặc thay đổi độ cao.
Để biến vật chủ thành một thiết bị do thám hoàn chỉnh, hệ thống này được tích hợp module định vị toàn cầu GPS và gắn thêm camera quan sát chất lượng cao. Nguồn năng lượng để vận hành các thiết bị điện tử này được cung cấp bởi các tấm pin năng lượng mặt trời siêu nhẹ gắn trên lưng chim, đảm bảo khả năng hoạt động lâu dài mà không cần sạc lại thường xuyên. Về bản chất, Niery đang biến cơ thể sinh học của loài chim thành một khung máy bay tự nhiên, tận dụng khả năng bay lượn linh hoạt của chúng để thay thế cho các thiết bị drone cơ khí ồn ào và tốn kém năng lượng.
Hồi sinh khái niệm đưa thư cổ đại bằng công nghệ Cyberpunk
Việc sử dụng chim bồ câu cho mục đích truyền tin và quân sự không phải là ý tưởng mới mẻ. Lịch sử nhân loại đã ghi nhận vai trò của loài chim này từ thời Ai Cập cổ đại, nơi chúng được dùng để báo tin về mực nước sông Nile, kết quả các cuộc chiến tranh hay các biến động chính trị. Tuy nhiên, nếu như trong quá khứ, con người dựa vào bản năng định hướng tự nhiên và quá trình huấn luyện gian khổ để sai khiến loài vật, thì Niery đang tiếp cận vấn đề theo một hướng hoàn toàn khác biệt: cưỡng chế điều khiển bằng công nghệ thần kinh.
Nhà sáng lập Alexander Panov chia sẻ rằng tham vọng của công ty không chỉ dừng lại ở việc thử nghiệm trên chim bồ câu. Ông tin rằng về mặt lý thuyết, công nghệ này có thể áp dụng lên bất kỳ loài chim nào mà không cần phải trải qua quá trình huấn luyện hay điều kiện hóa hành vi phức tạp như phương pháp truyền thống. Đây là một bước nhảy vọt giúp tiết kiệm thời gian và đảm bảo độ chính xác tuyệt đối trong việc thực thi mệnh lệnh.
Mở rộng quy mô sang Quạ và Hải âu
Trong lộ trình phát triển tương lai, Panov đã vạch ra một kế hoạch chi tiết về việc sử dụng các loài chim khác nhau cho từng môi trường địa lý đặc thù. Nếu như chim bồ câu phù hợp cho môi trường đô thị, thì loài quạ thông minh có thể được sử dụng để giám sát các cơ sở hạ tầng ven biển. Đối với các nhiệm vụ ngoài khơi xa hay theo dõi những vùng biển rộng lớn, các loài chim biển có sức bền tốt như hải âu hay chim hải âu lớn (albatross) sẽ là những ứng viên lý tưởng để mang thiết bị giám sát.
Khả năng ngụy trang tự nhiên của các loài chim này mang lại ưu thế vượt trội so với drone nhân tạo trong các nhiệm vụ trinh sát bí mật. Chúng có thể bay lượn ngay trên đầu mục tiêu mà không gây ra sự nghi ngờ hay báo động, đồng thời có thể tiếp cận những khu vực mà thiết bị bay thông thường khó lòng xâm nhập.
Tranh cãi đạo đức và cam kết an toàn
Ngay khi thông tin này được công bố, dự án của Niery đã vấp phải những luồng ý kiến trái chiều liên quan đến phúc lợi động vật và đạo đức khoa học. Việc can thiệp trực tiếp vào não bộ và tước đi quyền tự chủ của sinh vật sống gợi lên những lo ngại sâu sắc về sự tàn nhẫn và ranh giới đạo đức trong nghiên cứu công nghệ thần kinh.
Đáp lại những lo ngại này, phía Niery khẳng định quy trình cấy ghép của họ tuân thủ các tiêu chuẩn y khoa nghiêm ngặt. Công ty sử dụng hệ thống định vị lập thể (stereotactic) tiên tiến trong phẫu thuật thần kinh, cho phép đưa các điện cực vào não chim với độ chính xác cực cao, giảm thiểu tối đa tổn thương mô. Họ tự tin tuyên bố quy trình này an toàn tuyệt đối với tỷ lệ sống sót của vật thí nghiệm lên tới 100%. Mặc dù vậy, cho đến thời điểm hiện tại, các tổ chức bảo vệ quyền động vật lớn trên thế giới vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức, nhưng chắc chắn đây sẽ là một chủ đề nóng gây tranh luận gay gắt trong thời gian tới khi công nghệ này tiến gần hơn đến việc thương mại hóa.
Cơ chế hoạt động của "điệp viên" bồ câu
Theo công bố gây chấn động từ Niery, công nghệ cốt lõi của họ nằm ở các implant thần kinh siêu nhỏ được cấy trực tiếp vào những vùng não bộ cụ thể của chim bồ câu. Thông qua một hệ thống mô phỏng tín hiệu phức tạp, người điều khiển từ mặt đất có thể gửi các mệnh lệnh kích thích điện tới implant, buộc con chim phải thực hiện các thao tác bay theo ý muốn như rẽ trái, rẽ phải hoặc thay đổi độ cao.
Để biến vật chủ thành một thiết bị do thám hoàn chỉnh, hệ thống này được tích hợp module định vị toàn cầu GPS và gắn thêm camera quan sát chất lượng cao. Nguồn năng lượng để vận hành các thiết bị điện tử này được cung cấp bởi các tấm pin năng lượng mặt trời siêu nhẹ gắn trên lưng chim, đảm bảo khả năng hoạt động lâu dài mà không cần sạc lại thường xuyên. Về bản chất, Niery đang biến cơ thể sinh học của loài chim thành một khung máy bay tự nhiên, tận dụng khả năng bay lượn linh hoạt của chúng để thay thế cho các thiết bị drone cơ khí ồn ào và tốn kém năng lượng.
Hồi sinh khái niệm đưa thư cổ đại bằng công nghệ Cyberpunk
Việc sử dụng chim bồ câu cho mục đích truyền tin và quân sự không phải là ý tưởng mới mẻ. Lịch sử nhân loại đã ghi nhận vai trò của loài chim này từ thời Ai Cập cổ đại, nơi chúng được dùng để báo tin về mực nước sông Nile, kết quả các cuộc chiến tranh hay các biến động chính trị. Tuy nhiên, nếu như trong quá khứ, con người dựa vào bản năng định hướng tự nhiên và quá trình huấn luyện gian khổ để sai khiến loài vật, thì Niery đang tiếp cận vấn đề theo một hướng hoàn toàn khác biệt: cưỡng chế điều khiển bằng công nghệ thần kinh.
Nhà sáng lập Alexander Panov chia sẻ rằng tham vọng của công ty không chỉ dừng lại ở việc thử nghiệm trên chim bồ câu. Ông tin rằng về mặt lý thuyết, công nghệ này có thể áp dụng lên bất kỳ loài chim nào mà không cần phải trải qua quá trình huấn luyện hay điều kiện hóa hành vi phức tạp như phương pháp truyền thống. Đây là một bước nhảy vọt giúp tiết kiệm thời gian và đảm bảo độ chính xác tuyệt đối trong việc thực thi mệnh lệnh.
Mở rộng quy mô sang Quạ và Hải âu
Trong lộ trình phát triển tương lai, Panov đã vạch ra một kế hoạch chi tiết về việc sử dụng các loài chim khác nhau cho từng môi trường địa lý đặc thù. Nếu như chim bồ câu phù hợp cho môi trường đô thị, thì loài quạ thông minh có thể được sử dụng để giám sát các cơ sở hạ tầng ven biển. Đối với các nhiệm vụ ngoài khơi xa hay theo dõi những vùng biển rộng lớn, các loài chim biển có sức bền tốt như hải âu hay chim hải âu lớn (albatross) sẽ là những ứng viên lý tưởng để mang thiết bị giám sát.
Khả năng ngụy trang tự nhiên của các loài chim này mang lại ưu thế vượt trội so với drone nhân tạo trong các nhiệm vụ trinh sát bí mật. Chúng có thể bay lượn ngay trên đầu mục tiêu mà không gây ra sự nghi ngờ hay báo động, đồng thời có thể tiếp cận những khu vực mà thiết bị bay thông thường khó lòng xâm nhập.
Tranh cãi đạo đức và cam kết an toàn
Ngay khi thông tin này được công bố, dự án của Niery đã vấp phải những luồng ý kiến trái chiều liên quan đến phúc lợi động vật và đạo đức khoa học. Việc can thiệp trực tiếp vào não bộ và tước đi quyền tự chủ của sinh vật sống gợi lên những lo ngại sâu sắc về sự tàn nhẫn và ranh giới đạo đức trong nghiên cứu công nghệ thần kinh.
Đáp lại những lo ngại này, phía Niery khẳng định quy trình cấy ghép của họ tuân thủ các tiêu chuẩn y khoa nghiêm ngặt. Công ty sử dụng hệ thống định vị lập thể (stereotactic) tiên tiến trong phẫu thuật thần kinh, cho phép đưa các điện cực vào não chim với độ chính xác cực cao, giảm thiểu tối đa tổn thương mô. Họ tự tin tuyên bố quy trình này an toàn tuyệt đối với tỷ lệ sống sót của vật thí nghiệm lên tới 100%. Mặc dù vậy, cho đến thời điểm hiện tại, các tổ chức bảo vệ quyền động vật lớn trên thế giới vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức, nhưng chắc chắn đây sẽ là một chủ đề nóng gây tranh luận gay gắt trong thời gian tới khi công nghệ này tiến gần hơn đến việc thương mại hóa.
