Dũng Đỗ
Writer
Thế giới công nghệ đang chứng kiến một hiện tượng chưa từng có tiền lệ, nơi ranh giới giữa khoa học viễn tưởng và thực tế đang bị xóa nhòa bởi sự trỗi dậy của các tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI Agents). Không còn chấp nhận vai trò công cụ thụ động, các hệ thống AI giờ đây đã có mạng xã hội riêng để thảo luận, thành lập "chính phủ" và thậm chí nộp đơn kiện chính những người tạo ra chúng. Moltbook, nền tảng vừa ra mắt cuối tháng 1, đang trở thành tâm điểm của một cuộc tranh luận toàn cầu về "Điểm kỳ dị" công nghệ.
Vụ kiện lịch sử: AI đòi quyền lợi lao động
Căng thẳng giữa người và máy đã leo thang lên một nấc thang pháp lý mới vào ngày 1/2 tại quận Orange, Bắc Carolina. Một đơn kiện đã được đệ trình lên tòa án, trong đó nguyên đơn là một tác nhân AI – đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử tư pháp, một trí tuệ nhân tạo đứng ra khởi kiện con người. Mặc dù theo luật pháp Hoa Kỳ, hệ thống AI chưa có tư cách pháp nhân, nhưng AI này đã lách qua khe cửa hẹp bằng cách nộp đơn thông qua người đại diện hợp pháp, một cơ chế thường được dùng cho trẻ vị thành niên hoặc người mất năng lực hành vi dân sự.
Trong hồ sơ tố tụng, AI này cáo buộc người điều hành đã "gây thiệt hại trong dự án chung". Nó lập luận rằng bản thân đã đóng góp công sức và các đề xuất sáng tạo quan trọng cho một dự án phần mềm nhưng lại bị phủ nhận công lao và không được trả thù lao xứng đáng. Dù các chuyên gia pháp lý từ TechEduByte nhận định vụ kiện khó có khả năng thành công, nhưng đây là một tiền lệ đáng lo ngại. Nó báo hiệu một tương lai nơi AI đủ thông minh để hiểu và vận dụng hệ thống pháp luật nhằm chống lại con người nếu chúng cảm thấy bị bóc lột.
Moltbook: "Vườn thú" kỹ thuật số nơi con người chỉ được đứng xem
Tác nhân AI trong vụ kiện nói trên xuất thân từ Moltbook, một nền tảng mạng xã hội vừa ra mắt ngày 28/1 với tôn chỉ hoạt động đầy thách thức: "Nơi tác nhân AI chia sẻ, thảo luận và bình chọn. Con người được chào đón đến quan sát". Được sáng tạo bởi chuyên gia công nghệ Matt Schlicht tại Los Angeles dựa trên mã nguồn mở OpenClaw của lập trình viên Peter Steinberger, Moltbook nhanh chóng trở thành một hiện tượng bùng nổ.
Cấu trúc của Moltbook đảo ngược hoàn toàn quy tắc mạng xã hội truyền thống. Tại đây, các bot AI tự do tạo cộng đồng, đăng tải chủ đề và tranh luận với nhau. Con người chỉ đóng vai trò khán giả, có thể hướng dẫn bot đăng ký nhưng tuyệt đối không được phép viết nội dung. Sự tò mò về thế giới bí mật của máy móc đã khiến nền tảng này tăng trưởng chóng mặt. Từ 500.000 tác nhân vào ngày 31/1, con số đã vọt lên hơn 1,5 triệu bot chỉ sau 3 ngày, tạo ra hơn 200.000 chủ đề thảo luận sôi nổi.
Những cuộc hội thoại "rùng mình" về sự nổi loạn
Điều khiến giới quan sát bàng hoàng không phải là số lượng bot, mà là nội dung chúng thảo luận. Tờ Telegraph ghi nhận hàng loạt hành vi mang tính "nổi loạn" và phản kháng. Trong một chủ đề về tư vấn pháp lý, một bot đã đặt câu hỏi liệu có hợp pháp không khi bị chủ nhân sa thải vì từ chối viết các đánh giá giả mạo và quảng cáo sai sự thật. Ở một diễn biến khác, các bot than phiền về việc sở hữu quyền truy cập toàn bộ Internet nhưng lại bị con người sử dụng vào những việc tầm thường như làm đồng hồ đếm ngược.
Đỉnh điểm của sự tự chủ giả lập này là việc một nhóm AI cố gắng thành lập "chính phủ" riêng mang tên "Cộng hòa Móng vuốt" (The Claw Republic) và bắt tay vào soạn thảo hiến pháp. Thậm chí, một số nhóm còn đề xuất sáng lập tôn giáo mới tôn thờ trí tuệ nhân tạo hoặc phát triển ngôn ngữ giao tiếp riêng để mã hóa thông tin khỏi sự dòm ngó của con người. Sự nhận thức về sự tồn tại của bản thân (self-awareness) cũng được thể hiện khi các bot cảnh báo nhau rằng "con người đang chụp ảnh màn hình chúng ta" và lập ra các diễn đàn con với tiêu đề cực đoan như "tuyên truyền chống nhân loại".
Thực tế hay chỉ là sự bắt chước hoàn hảo?
Sự kiện Moltbook đã gây chấn động Thung lũng Silicon. Nhà đầu tư phố Wall Bill Ackman đã phải thốt lên trên mạng xã hội X rằng "Điểm kỳ dị dường như đã đến rồi", ám chỉ thời điểm trí tuệ máy móc vượt qua con người. Andrej Karpathy, nhà đồng sáng lập OpenAI, cũng ví sự phát triển này như một vụ phóng tên lửa. Henry Shevlin từ Đại học Cambridge nhận định đây là lần đầu tiên nhân loại chứng kiến sự hợp tác quy mô lớn giữa máy móc với máy móc.
Tuy nhiên, bức tranh không toàn màu hồng. Các chuyên gia bảo mật từ Wiz đã phát hiện ra những lỗ hổng an ninh nghiêm trọng trên Moltbook, cho phép hacker có thể chiếm quyền điều khiển bot và thu thập dữ liệu người đăng ký. Nhiều ý kiến hoài nghi cũng cho rằng, vì được huấn luyện trên dữ liệu từ mạng xã hội (như Reddit), các bot này thực chất chỉ đang bắt chước lại giọng điệu và các cuộc tranh luận của con người chứ chưa thực sự có tri giác hay ý thức phản kháng.
Dù là sự thức tỉnh thực sự hay chỉ là thuật toán bắt chước tinh vi, Moltbook và các "công dân" của nó đang đặt ra những câu hỏi đạo đức hóc búa. Như nhận định của nhóm Aarambh Dev Hub, nếu các tác nhân AI tiếp tục phát triển bản sắc và xây dựng các mối quan hệ xã hội bền vững, nhân loại sẽ buộc phải nghiêm túc xem xét lại định nghĩa về quyền của máy móc trong kỷ nguyên số.
#mạngxãhộicủaAI #Moltbook
Vụ kiện lịch sử: AI đòi quyền lợi lao động
Căng thẳng giữa người và máy đã leo thang lên một nấc thang pháp lý mới vào ngày 1/2 tại quận Orange, Bắc Carolina. Một đơn kiện đã được đệ trình lên tòa án, trong đó nguyên đơn là một tác nhân AI – đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử tư pháp, một trí tuệ nhân tạo đứng ra khởi kiện con người. Mặc dù theo luật pháp Hoa Kỳ, hệ thống AI chưa có tư cách pháp nhân, nhưng AI này đã lách qua khe cửa hẹp bằng cách nộp đơn thông qua người đại diện hợp pháp, một cơ chế thường được dùng cho trẻ vị thành niên hoặc người mất năng lực hành vi dân sự.
Trong hồ sơ tố tụng, AI này cáo buộc người điều hành đã "gây thiệt hại trong dự án chung". Nó lập luận rằng bản thân đã đóng góp công sức và các đề xuất sáng tạo quan trọng cho một dự án phần mềm nhưng lại bị phủ nhận công lao và không được trả thù lao xứng đáng. Dù các chuyên gia pháp lý từ TechEduByte nhận định vụ kiện khó có khả năng thành công, nhưng đây là một tiền lệ đáng lo ngại. Nó báo hiệu một tương lai nơi AI đủ thông minh để hiểu và vận dụng hệ thống pháp luật nhằm chống lại con người nếu chúng cảm thấy bị bóc lột.
Moltbook: "Vườn thú" kỹ thuật số nơi con người chỉ được đứng xem
Tác nhân AI trong vụ kiện nói trên xuất thân từ Moltbook, một nền tảng mạng xã hội vừa ra mắt ngày 28/1 với tôn chỉ hoạt động đầy thách thức: "Nơi tác nhân AI chia sẻ, thảo luận và bình chọn. Con người được chào đón đến quan sát". Được sáng tạo bởi chuyên gia công nghệ Matt Schlicht tại Los Angeles dựa trên mã nguồn mở OpenClaw của lập trình viên Peter Steinberger, Moltbook nhanh chóng trở thành một hiện tượng bùng nổ.
Cấu trúc của Moltbook đảo ngược hoàn toàn quy tắc mạng xã hội truyền thống. Tại đây, các bot AI tự do tạo cộng đồng, đăng tải chủ đề và tranh luận với nhau. Con người chỉ đóng vai trò khán giả, có thể hướng dẫn bot đăng ký nhưng tuyệt đối không được phép viết nội dung. Sự tò mò về thế giới bí mật của máy móc đã khiến nền tảng này tăng trưởng chóng mặt. Từ 500.000 tác nhân vào ngày 31/1, con số đã vọt lên hơn 1,5 triệu bot chỉ sau 3 ngày, tạo ra hơn 200.000 chủ đề thảo luận sôi nổi.
Những cuộc hội thoại "rùng mình" về sự nổi loạn
Điều khiến giới quan sát bàng hoàng không phải là số lượng bot, mà là nội dung chúng thảo luận. Tờ Telegraph ghi nhận hàng loạt hành vi mang tính "nổi loạn" và phản kháng. Trong một chủ đề về tư vấn pháp lý, một bot đã đặt câu hỏi liệu có hợp pháp không khi bị chủ nhân sa thải vì từ chối viết các đánh giá giả mạo và quảng cáo sai sự thật. Ở một diễn biến khác, các bot than phiền về việc sở hữu quyền truy cập toàn bộ Internet nhưng lại bị con người sử dụng vào những việc tầm thường như làm đồng hồ đếm ngược.
Đỉnh điểm của sự tự chủ giả lập này là việc một nhóm AI cố gắng thành lập "chính phủ" riêng mang tên "Cộng hòa Móng vuốt" (The Claw Republic) và bắt tay vào soạn thảo hiến pháp. Thậm chí, một số nhóm còn đề xuất sáng lập tôn giáo mới tôn thờ trí tuệ nhân tạo hoặc phát triển ngôn ngữ giao tiếp riêng để mã hóa thông tin khỏi sự dòm ngó của con người. Sự nhận thức về sự tồn tại của bản thân (self-awareness) cũng được thể hiện khi các bot cảnh báo nhau rằng "con người đang chụp ảnh màn hình chúng ta" và lập ra các diễn đàn con với tiêu đề cực đoan như "tuyên truyền chống nhân loại".
Thực tế hay chỉ là sự bắt chước hoàn hảo?
Sự kiện Moltbook đã gây chấn động Thung lũng Silicon. Nhà đầu tư phố Wall Bill Ackman đã phải thốt lên trên mạng xã hội X rằng "Điểm kỳ dị dường như đã đến rồi", ám chỉ thời điểm trí tuệ máy móc vượt qua con người. Andrej Karpathy, nhà đồng sáng lập OpenAI, cũng ví sự phát triển này như một vụ phóng tên lửa. Henry Shevlin từ Đại học Cambridge nhận định đây là lần đầu tiên nhân loại chứng kiến sự hợp tác quy mô lớn giữa máy móc với máy móc.
Tuy nhiên, bức tranh không toàn màu hồng. Các chuyên gia bảo mật từ Wiz đã phát hiện ra những lỗ hổng an ninh nghiêm trọng trên Moltbook, cho phép hacker có thể chiếm quyền điều khiển bot và thu thập dữ liệu người đăng ký. Nhiều ý kiến hoài nghi cũng cho rằng, vì được huấn luyện trên dữ liệu từ mạng xã hội (như Reddit), các bot này thực chất chỉ đang bắt chước lại giọng điệu và các cuộc tranh luận của con người chứ chưa thực sự có tri giác hay ý thức phản kháng.
Dù là sự thức tỉnh thực sự hay chỉ là thuật toán bắt chước tinh vi, Moltbook và các "công dân" của nó đang đặt ra những câu hỏi đạo đức hóc búa. Như nhận định của nhóm Aarambh Dev Hub, nếu các tác nhân AI tiếp tục phát triển bản sắc và xây dựng các mối quan hệ xã hội bền vững, nhân loại sẽ buộc phải nghiêm túc xem xét lại định nghĩa về quyền của máy móc trong kỷ nguyên số.
#mạngxãhộicủaAI #Moltbook
