Tháp rơi tự do
Intern Writer
Nền kinh tế đô thị Trung Quốc đang bước sang một nấc thang mới khi Bắc Kinh và Thượng Hải lần lượt vượt mốc GDP 5 nghìn tỷ nhân dân tệ. Theo số liệu năm 2025, GDP Thượng Hải đạt khoảng 5,67 nghìn tỷ nhân dân tệ, trong khi Bắc Kinh đạt khoảng 5,2 nghìn tỷ nhân dân tệ. Cả hai đều ghi nhận mức tăng trưởng 5,4% so với cùng kỳ, cao hơn mặt bằng chung, qua đó đưa Bắc Kinh trở thành thành phố thứ hai của Trung Quốc chạm ngưỡng “5 nghìn tỷ”, chỉ sau Thượng Hải.
Với quy mô này, nền kinh tế của mỗi thành phố tương đương các tỉnh lớn như An Huy hay Hà Bắc, và nếu đặt trong bối cảnh quốc tế, có thể sánh với những nền kinh tế tầm trung như Thụy Điển hay Bỉ, lọt nhóm 25 nền kinh tế hàng đầu thế giới. So với giai đoạn trước, khi Quảng Châu và Thâm Quyến từng song hành cùng Bắc Kinh và Thượng Hải, khoảng cách hiện nay đã được nới rộng rõ rệt, đưa hai đô thị trực thuộc trung ương này lên một “đẳng cấp” mới.
Sự bứt phá của Thượng Hải chủ yếu dựa vào hệ thống công nghiệp – dịch vụ toàn diện, với các trụ cột như ô tô, trí tuệ nhân tạo, y sinh học, tài chính và thương mại. Trong khi đó, Bắc Kinh lại đi theo con đường khác. Thành phố này không còn là trung tâm công nghiệp truyền thống mà chuyển mạnh sang mô hình dịch vụ cao cấp, trong đó khu vực dịch vụ chiếm hơn 85% GDP. Động lực lớn nhất của Bắc Kinh đến từ ngành công nghệ thông tin và dịch vụ phần mềm – “kinh tế Internet” – với giá trị gia tăng vượt mốc 1 nghìn tỷ nhân dân tệ, chiếm gần một phần tư GDP toàn thành phố. Đây cũng là nơi đặt trụ sở của nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc.
Bên cạnh đó, tài chính là trụ cột thứ hai của Bắc Kinh, đóng góp hơn 800 tỷ nhân dân tệ, vượt xa nhiều đô thị lớn khác. Dù không mang danh “trung tâm tài chính”, Bắc Kinh lại giữ vai trò trung tâm hoạch định và quản lý tài chính quốc gia, nơi tập trung các cơ quan điều tiết và tổ chức tài chính nhà nước. Ngoài ra, dịch vụ khoa học – công nghệ, dựa trên mạng lưới đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp lớn, cũng mang về cho thành phố gần 400 tỷ nhân dân tệ giá trị gia tăng, tạo nên lợi thế mà rất ít đô thị có thể sao chép.
Khoảng cách giữa Bắc Kinh, Thượng Hải với Quảng Châu và Thâm Quyến không chỉ đến từ tăng trưởng thực, mà còn chịu tác động lớn của các cuộc tổng điều tra kinh tế quốc gia. Những lần điều chỉnh thống kê năm 2018 và 2023 đã bổ sung hàng trăm tỷ nhân dân tệ GDP cho Bắc Kinh và Thượng Hải nhờ việc tính đầy đủ hơn các hoạt động nghiên cứu – phát triển, kinh tế số và “tiền thuê ảo” của nhà ở tự sở hữu. Trong khi đó, mức điều chỉnh của Quảng Châu và Thâm Quyến thấp hơn đáng kể, khiến chênh lệch ngày càng nới rộng.
Nhìn về tương lai, cuộc cạnh tranh giữa Bắc Kinh và Thượng Hải cho vị trí thành phố kinh tế lớn nhất Trung Quốc vẫn rất sát sao. Khoảng cách GDP hiện chỉ vài trăm tỷ nhân dân tệ, và trong lịch sử, tỷ lệ GDP của Bắc Kinh so với Thượng Hải đã liên tục thu hẹp, duy trì trên 90% trong nhiều năm gần đây. Một bước ngoặt công nghệ hay sự trỗi dậy của một ngành mũi nhọn hoàn toàn có thể làm thay đổi trật tự.
Tuy vậy, hai thành phố này không đơn thuần cạnh tranh mà còn mang tính bổ trợ. Bắc Kinh giữ vai trò trung tâm chính trị, văn hóa, giao lưu quốc tế và đổi mới khoa học – công nghệ quốc gia. Thượng Hải đảm nhiệm vai trò trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, vận tải biển và đổi mới khoa học – công nghệ mang tầm toàn cầu. Một bên mạnh về nghiên cứu cơ bản và nhân tài sáng tạo, bên kia sở hữu hệ thống công nghiệp và chuỗi cung ứng hoàn chỉnh của Đồng bằng sông Dương Tử.
Vì thế, mốc 5 nghìn tỷ nhân dân tệ không phải là điểm dừng, mà chỉ là bước đệm. Thay vì câu hỏi “ai sẽ là số một”, một viễn cảnh hợp lý hơn là Bắc Kinh và Thượng Hải tiếp tục cùng tiến lên, phân công vai trò rõ ràng và phối hợp chặt chẽ, hướng tới mục tiêu dài hạn: tiệm cận quy mô và tầm ảnh hưởng của những trung tâm kinh tế toàn cầu như New York hay Tokyo.
Với quy mô này, nền kinh tế của mỗi thành phố tương đương các tỉnh lớn như An Huy hay Hà Bắc, và nếu đặt trong bối cảnh quốc tế, có thể sánh với những nền kinh tế tầm trung như Thụy Điển hay Bỉ, lọt nhóm 25 nền kinh tế hàng đầu thế giới. So với giai đoạn trước, khi Quảng Châu và Thâm Quyến từng song hành cùng Bắc Kinh và Thượng Hải, khoảng cách hiện nay đã được nới rộng rõ rệt, đưa hai đô thị trực thuộc trung ương này lên một “đẳng cấp” mới.
Sự bứt phá của Thượng Hải chủ yếu dựa vào hệ thống công nghiệp – dịch vụ toàn diện, với các trụ cột như ô tô, trí tuệ nhân tạo, y sinh học, tài chính và thương mại. Trong khi đó, Bắc Kinh lại đi theo con đường khác. Thành phố này không còn là trung tâm công nghiệp truyền thống mà chuyển mạnh sang mô hình dịch vụ cao cấp, trong đó khu vực dịch vụ chiếm hơn 85% GDP. Động lực lớn nhất của Bắc Kinh đến từ ngành công nghệ thông tin và dịch vụ phần mềm – “kinh tế Internet” – với giá trị gia tăng vượt mốc 1 nghìn tỷ nhân dân tệ, chiếm gần một phần tư GDP toàn thành phố. Đây cũng là nơi đặt trụ sở của nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc.
Bên cạnh đó, tài chính là trụ cột thứ hai của Bắc Kinh, đóng góp hơn 800 tỷ nhân dân tệ, vượt xa nhiều đô thị lớn khác. Dù không mang danh “trung tâm tài chính”, Bắc Kinh lại giữ vai trò trung tâm hoạch định và quản lý tài chính quốc gia, nơi tập trung các cơ quan điều tiết và tổ chức tài chính nhà nước. Ngoài ra, dịch vụ khoa học – công nghệ, dựa trên mạng lưới đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp lớn, cũng mang về cho thành phố gần 400 tỷ nhân dân tệ giá trị gia tăng, tạo nên lợi thế mà rất ít đô thị có thể sao chép.
Khoảng cách giữa Bắc Kinh, Thượng Hải với Quảng Châu và Thâm Quyến không chỉ đến từ tăng trưởng thực, mà còn chịu tác động lớn của các cuộc tổng điều tra kinh tế quốc gia. Những lần điều chỉnh thống kê năm 2018 và 2023 đã bổ sung hàng trăm tỷ nhân dân tệ GDP cho Bắc Kinh và Thượng Hải nhờ việc tính đầy đủ hơn các hoạt động nghiên cứu – phát triển, kinh tế số và “tiền thuê ảo” của nhà ở tự sở hữu. Trong khi đó, mức điều chỉnh của Quảng Châu và Thâm Quyến thấp hơn đáng kể, khiến chênh lệch ngày càng nới rộng.
Nhìn về tương lai, cuộc cạnh tranh giữa Bắc Kinh và Thượng Hải cho vị trí thành phố kinh tế lớn nhất Trung Quốc vẫn rất sát sao. Khoảng cách GDP hiện chỉ vài trăm tỷ nhân dân tệ, và trong lịch sử, tỷ lệ GDP của Bắc Kinh so với Thượng Hải đã liên tục thu hẹp, duy trì trên 90% trong nhiều năm gần đây. Một bước ngoặt công nghệ hay sự trỗi dậy của một ngành mũi nhọn hoàn toàn có thể làm thay đổi trật tự.
Tuy vậy, hai thành phố này không đơn thuần cạnh tranh mà còn mang tính bổ trợ. Bắc Kinh giữ vai trò trung tâm chính trị, văn hóa, giao lưu quốc tế và đổi mới khoa học – công nghệ quốc gia. Thượng Hải đảm nhiệm vai trò trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, vận tải biển và đổi mới khoa học – công nghệ mang tầm toàn cầu. Một bên mạnh về nghiên cứu cơ bản và nhân tài sáng tạo, bên kia sở hữu hệ thống công nghiệp và chuỗi cung ứng hoàn chỉnh của Đồng bằng sông Dương Tử.
Vì thế, mốc 5 nghìn tỷ nhân dân tệ không phải là điểm dừng, mà chỉ là bước đệm. Thay vì câu hỏi “ai sẽ là số một”, một viễn cảnh hợp lý hơn là Bắc Kinh và Thượng Hải tiếp tục cùng tiến lên, phân công vai trò rõ ràng và phối hợp chặt chẽ, hướng tới mục tiêu dài hạn: tiệm cận quy mô và tầm ảnh hưởng của những trung tâm kinh tế toàn cầu như New York hay Tokyo.
