Đến hẹn lại lên! Mỗi mùa thi HSA của Đại học Quốc gia Hà Nội, một cảnh tượng quen thuộc lại lặp lại: thí sinh và phụ huynh căng thẳng trước màn hình, canh giờ mở cổng đăng ký, liên tục tải lại trang, lo sợ mất suất thi. Trên mạng xã hội, câu chuyện lỗi hệ thống, nghẽn truy cập, rớt slot xuất hiện dày đặc như cảnh săn vé concert hay flash sale thương mại điện tử.
Vấn đề là đây không phải một hoạt động mua sắm, mà là kỳ thi ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội học tập của hàng chục nghìn học sinh. Và trong bối cảnh công nghệ hiện nay đủ sức xử lý hàng triệu giao dịch mỗi giây, tôi xin lỗi phải nói thẳng: cảnh tượng ấy lẽ ra không nên tồn tại!
Chụp màn hình nhiều người truy cập hệ thống cùng lúc trong một lần đăng ký HSA
Bài toán công nghệ đã có lời giải, nhưng thiết kế vẫn cũ
Đăng ký thi là một bài toán kỹ thuật quen thuộc: lưu lượng truy cập đột biến trong thời gian ngắn, yêu cầu hệ thống ổn định và công bằng. Các nền tảng thương mại điện tử, ngân hàng, hãng hàng không và nhiều trường đại học hàng đầu thế giới đã giải quyết từ lâu bằng phân tải, hàng đợi, đăng ký theo cửa sổ thời gian dài hoặc phân bổ ngẫu nhiên.
Việc để thí sinh phải “nhanh tay thì được” thực chất là chuyển gánh nặng thuật toán sang con người. Thí sinh cạnh tranh bằng tốc độ internet, thiết bị và may mắn, tạo ra bất bình đẳng giữa người có điều kiện và người ở vùng sâu vùng xa. Trong khi đó, mục tiêu của kỳ thi chuẩn hóa là đo năng lực học thuật, không phải đo khả năng săn slot.
Giải pháp khả thi và trách nhiệm của một thiết chế giáo dục lớn
Một hệ thống đăng ký thi hiện đại hoàn toàn có thể mở đăng ký trong thời gian dài, ghi nhận tất cả yêu cầu và phân bổ suất thi bằng thuật toán công bằng, áp dụng hàng đợi ảo và tự động mở thêm ca thi khi nhu cầu vượt dự kiến. Những công nghệ này không mới và chi phí không quá lớn so với quy mô một kỳ thi quốc gia.
Đại học Quốc gia Hà Nội là biểu tượng học thuật của đất nước, vì vậy kỳ vọng của xã hội cũng cao hơn. Cải thiện trải nghiệm đăng ký thi không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn là thông điệp về cách một thiết chế giáo dục hàng đầu nhìn nhận trách nhiệm với người học.
Chuyển đổi số không bắt đầu từ khẩu hiệu hay hội thảo công nghệ cao, mà từ những hệ thống cơ bản ảnh hưởng trực tiếp đến hàng trăm nghìn người dân. Thí sinh không nên bắt đầu hành trình học thuật bằng một cuộc đua xếp hàng do hạ tầng mạng yếu kém. Công nghệ đã sẵn sàng, câu hỏi còn lại là tư duy thiết kế hệ thống có sẵn sàng thay đổi hay không?
Vấn đề là đây không phải một hoạt động mua sắm, mà là kỳ thi ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội học tập của hàng chục nghìn học sinh. Và trong bối cảnh công nghệ hiện nay đủ sức xử lý hàng triệu giao dịch mỗi giây, tôi xin lỗi phải nói thẳng: cảnh tượng ấy lẽ ra không nên tồn tại!
Chụp màn hình nhiều người truy cập hệ thống cùng lúc trong một lần đăng ký HSA
Bài toán công nghệ đã có lời giải, nhưng thiết kế vẫn cũ
Đăng ký thi là một bài toán kỹ thuật quen thuộc: lưu lượng truy cập đột biến trong thời gian ngắn, yêu cầu hệ thống ổn định và công bằng. Các nền tảng thương mại điện tử, ngân hàng, hãng hàng không và nhiều trường đại học hàng đầu thế giới đã giải quyết từ lâu bằng phân tải, hàng đợi, đăng ký theo cửa sổ thời gian dài hoặc phân bổ ngẫu nhiên.
Việc để thí sinh phải “nhanh tay thì được” thực chất là chuyển gánh nặng thuật toán sang con người. Thí sinh cạnh tranh bằng tốc độ internet, thiết bị và may mắn, tạo ra bất bình đẳng giữa người có điều kiện và người ở vùng sâu vùng xa. Trong khi đó, mục tiêu của kỳ thi chuẩn hóa là đo năng lực học thuật, không phải đo khả năng săn slot.
Giải pháp khả thi và trách nhiệm của một thiết chế giáo dục lớn
Một hệ thống đăng ký thi hiện đại hoàn toàn có thể mở đăng ký trong thời gian dài, ghi nhận tất cả yêu cầu và phân bổ suất thi bằng thuật toán công bằng, áp dụng hàng đợi ảo và tự động mở thêm ca thi khi nhu cầu vượt dự kiến. Những công nghệ này không mới và chi phí không quá lớn so với quy mô một kỳ thi quốc gia.
Đại học Quốc gia Hà Nội là biểu tượng học thuật của đất nước, vì vậy kỳ vọng của xã hội cũng cao hơn. Cải thiện trải nghiệm đăng ký thi không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn là thông điệp về cách một thiết chế giáo dục hàng đầu nhìn nhận trách nhiệm với người học.
Chuyển đổi số không bắt đầu từ khẩu hiệu hay hội thảo công nghệ cao, mà từ những hệ thống cơ bản ảnh hưởng trực tiếp đến hàng trăm nghìn người dân. Thí sinh không nên bắt đầu hành trình học thuật bằng một cuộc đua xếp hàng do hạ tầng mạng yếu kém. Công nghệ đã sẵn sàng, câu hỏi còn lại là tư duy thiết kế hệ thống có sẵn sàng thay đổi hay không?
