Phạm Thanh Bình
Writer
Tình hình quan hệ Cuba - Mỹ mấy ngày gần đây (tính đến 18/3/2026) có một số diễn biến nóng, chủ yếu xoay quanh đàm phán song phương giữa hai bên, khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng ở Cuba và áp lực từ phía Mỹ.
Cuba chính thức xác nhận từ ngày 13/3 rằng họ đang đàm phán trực tiếp với chính quyền Trump để giải quyết “các khác biệt song phương”. Chủ tịch Miguel Díaz-Canel dẫn dắt đoàn đàm phán (cùng cựu Chủ tịch Raúl Castro), và cho biết đây chỉ là giai đoạn đầu, chưa có thỏa thuận cụ thể. Cuba cũng thả 51 tù nhân như cử chỉ thiện chí. Tổng thống Trump ngày 15-16/3 phát biểu: “Cuba cũng muốn thỏa thuận, chúng ta sẽ sớm đạt được deal hoặc làm những gì cần thiết”. Ông ưu tiên xử lý Iran trước, nhưng khẳng định “sẽ làm gì đó với Cuba rất sớm”. Bộ trưởng Ngoại giao Marco Rubio thì nhấn mạnh Cuba “cần người lãnh đạo mới”.
Cuba không nhận được một giọt nhiên liệu nào trong 3 tháng qua do lệnh phong tỏa dầu của Mỹ (sau khi Trump cắt nguồn dầu Venezuela và đe dọa thuế quan với bất kỳ nước nào bán dầu cho Cuba). Kết quả là lưới điện quốc gia sụp đổ nhiều lần (đây là lần thứ 3 trong 4 tháng). Cuba vừa trải qua blackout toàn quốc kéo dài 29 giờ, nhưng đã khôi phục điện cho phần lớn người dân (dù vẫn còn hàng triệu hộ chưa có điện ổn định). Đây là hậu quả trực tiếp của thiếu nhiên liệu.
Havana bắt đầu mở cửa đầu tư: Cho phép doanh nghiệp Mỹ và người gốc Cuba ở nước ngoài (đặc biệt Florida) đầu tư, thành lập công ty liên doanh nhà nước - tư nhân. Nhiều nguồn tin cho rằng đây là bước “dương cờ” nhượng bộ để cứu kinh tế. Tuy nhiên, bất chấp những khó khăn bủa vây, Chủ tịch Díaz-Canel khẳng định Cuba sẽ không khuất phục trước các lời đe dọa hằng ngày từ phía Mỹ. Ông nhấn mạnh rằng bất kỳ hành động xâm lược nào từ bên ngoài cũng sẽ vấp phải sự kháng cự kiên cường của nhân dân Cuba.
Như vậy, tình hình đang căng thẳng nhưng có dấu hiệu đối thoại thay vì đối đầu trực tiếp. Mỹ dùng áp lực kinh tế mạnh (phong tỏa dầu) để buộc Cuba nhượng bộ, trong khi Havana cố gắng “mềm hóa” bằng đàm phán + thả tù + mở cửa đầu tư. Chưa có thỏa thuận lớn nào được ký, nhưng cả hai bên đều nói “sắp có tiến triển”.
Cuba chính thức xác nhận từ ngày 13/3 rằng họ đang đàm phán trực tiếp với chính quyền Trump để giải quyết “các khác biệt song phương”. Chủ tịch Miguel Díaz-Canel dẫn dắt đoàn đàm phán (cùng cựu Chủ tịch Raúl Castro), và cho biết đây chỉ là giai đoạn đầu, chưa có thỏa thuận cụ thể. Cuba cũng thả 51 tù nhân như cử chỉ thiện chí. Tổng thống Trump ngày 15-16/3 phát biểu: “Cuba cũng muốn thỏa thuận, chúng ta sẽ sớm đạt được deal hoặc làm những gì cần thiết”. Ông ưu tiên xử lý Iran trước, nhưng khẳng định “sẽ làm gì đó với Cuba rất sớm”. Bộ trưởng Ngoại giao Marco Rubio thì nhấn mạnh Cuba “cần người lãnh đạo mới”.
Cuba không nhận được một giọt nhiên liệu nào trong 3 tháng qua do lệnh phong tỏa dầu của Mỹ (sau khi Trump cắt nguồn dầu Venezuela và đe dọa thuế quan với bất kỳ nước nào bán dầu cho Cuba). Kết quả là lưới điện quốc gia sụp đổ nhiều lần (đây là lần thứ 3 trong 4 tháng). Cuba vừa trải qua blackout toàn quốc kéo dài 29 giờ, nhưng đã khôi phục điện cho phần lớn người dân (dù vẫn còn hàng triệu hộ chưa có điện ổn định). Đây là hậu quả trực tiếp của thiếu nhiên liệu.
Havana bắt đầu mở cửa đầu tư: Cho phép doanh nghiệp Mỹ và người gốc Cuba ở nước ngoài (đặc biệt Florida) đầu tư, thành lập công ty liên doanh nhà nước - tư nhân. Nhiều nguồn tin cho rằng đây là bước “dương cờ” nhượng bộ để cứu kinh tế. Tuy nhiên, bất chấp những khó khăn bủa vây, Chủ tịch Díaz-Canel khẳng định Cuba sẽ không khuất phục trước các lời đe dọa hằng ngày từ phía Mỹ. Ông nhấn mạnh rằng bất kỳ hành động xâm lược nào từ bên ngoài cũng sẽ vấp phải sự kháng cự kiên cường của nhân dân Cuba.
Như vậy, tình hình đang căng thẳng nhưng có dấu hiệu đối thoại thay vì đối đầu trực tiếp. Mỹ dùng áp lực kinh tế mạnh (phong tỏa dầu) để buộc Cuba nhượng bộ, trong khi Havana cố gắng “mềm hóa” bằng đàm phán + thả tù + mở cửa đầu tư. Chưa có thỏa thuận lớn nào được ký, nhưng cả hai bên đều nói “sắp có tiến triển”.
