Hoàng Khang
Writer
Ngành công nghiệp xương sống của thế giới công nghệ đang đứng trước một ngưỡng cửa lịch sử chưa từng có. Theo những số liệu và dự báo mới nhất được công bố vào ngày 6/2 bởi Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn (SIA), doanh thu toàn cầu của lĩnh vực này đang trên đà chinh phục cột mốc 1.000 tỷ USD ngay trong năm 2026. Động lực cho sự bùng nổ này không gì khác ngoài cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đang lan tỏa mạnh mẽ, định hình lại trật tự kinh tế và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Năm 2025 rực rỡ và đà tăng trưởng phi mã
Báo cáo của SIA – tổ chức đại diện cho 99% ngành công nghiệp bán dẫn Mỹ và 2/3 các công ty sản xuất chip bên ngoài nước Mỹ – đã vẽ nên một bức tranh tài chính đầy khởi sắc. Năm 2025 vừa khép lại với tổng doanh thu toàn ngành đạt 791,7 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 25,6% so với con số 630,5 tỷ USD của năm trước đó. Ông John Neuffer, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của SIA, khẳng định đây là mức doanh thu hàng năm cao nhất từ trước đến nay mà ngành từng đạt được.
Tuy nhiên, kỷ lục này dự kiến sẽ sớm bị phá vỡ. Ông Neuffer lạc quan dự báo rằng với đà tăng trưởng hiện tại, doanh thu toàn cầu năm 2026 sẽ chạm ngưỡng 1.000 tỷ USD. Niềm tin này hoàn toàn có cơ sở khi bán dẫn đang trở thành nền tảng cốt lõi của hầu hết các công nghệ hiện đại. Từ sự trỗi dậy của AI tạo sinh, Internet vạn vật (IoT) cho đến mạng 6G và xe tự lái, tất cả đều đang thúc đẩy một nhu cầu khổng lồ và không ngừng nghỉ đối với các dòng vi xử lý tiên tiến.
Sự dịch chuyển của dòng tiền: Chip Logic và Chip Nhớ lên ngôi
Đi sâu vào cấu trúc doanh thu, báo cáo của SIA chỉ ra sự thống trị của nhóm sản phẩm chip logic – loại chip đóng vai trò "bộ não" xử lý trong các thiết bị. Phân khúc này đạt doanh thu 301,9 tỷ USD, tăng trưởng 39,9% so với năm trước và chiếm thị phần cao nhất. Đứng ngay sau là nhóm chip nhớ với tổng doanh thu 223,1 tỷ USD, tăng 34,8%. Sự tăng trưởng vượt bậc của hai nhóm này phản ánh trực tiếp nhu cầu xây dựng các trung tâm dữ liệu AI khổng lồ trên toàn cầu.
Về mặt địa lý, khu vực Châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục khẳng định vị thế là động lực tăng trưởng chính của thế giới với mức tăng 45%. Theo sau là khu vực Châu Mỹ với 30,5%, Trung Quốc tăng 17,3% và Châu Âu tăng khiêm tốn 6,3%. Một nốt trầm duy nhất trong bản đồ tăng trưởng là Nhật Bản, khi thị trường này chứng kiến mức sụt giảm 4,7%, trở thành khu vực lớn duy nhất ghi nhận tăng trưởng âm.
Trật tự mới tại các nhà máy đúc chip
Làn sóng AI không chỉ làm tăng quy mô thị trường mà còn đảo lộn trật tự quyền lực trong chuỗi cung ứng. Theo các nguồn tin uy tín, Nvidia đã chính thức soán ngôi Apple để trở thành khách hàng lớn nhất của TSMC – nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới. Tại một sự kiện cuối tháng 1 vừa qua, CEO Nvidia Jensen Huang thừa nhận rằng TSMC đang phải nỗ lực cực độ mới có thể đáp ứng được nhu cầu chip AI đang tăng phi mã. Ông thậm chí dự báo rằng chỉ riêng nhu cầu của công ty ông cũng có thể buộc TSMC phải nhân đôi công suất trong thập kỷ tới.
Sự hấp dẫn của thị trường chip doanh nghiệp (enterprise) phục vụ AI lớn đến mức khiến một số hãng sản xuất linh kiện bắt đầu lơ là mảng người dùng cuối. Việc tập trung nguồn lực bán cho các tập đoàn công nghệ lớn đã dẫn đến tình trạng khan hiếm và đẩy giá các linh kiện như RAM, SSD tăng gấp nhiều lần, ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng phổ thông.
Việt Nam tiến sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu
Trong bối cảnh sôi động đó, Việt Nam cũng đang có những bước chuyển mình chiến lược để không đứng ngoài cuộc chơi. Sau hàng chục năm chỉ tham gia ở các công đoạn thiết kế và đóng gói - kiểm thử cho doanh nghiệp nước ngoài, Việt Nam đang dần tiến sâu hơn vào khâu chế tạo cốt lõi. Đầu năm 2026, Tập đoàn Viettel đã chính thức khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên của người Việt, dự kiến sẽ đi vào vận hành từ năm 2028. Song song với đó, Tập đoàn FPT cũng vừa giới thiệu nhà máy kiểm thử và đóng gói tiên tiến, sẵn sàng đi vào hoạt động ngay trong năm nay. Những động thái này cho thấy khát vọng của Việt Nam trong việc nâng cao vị thế trên bản đồ công nghệ bán dẫn thế giới.
Năm 2025 rực rỡ và đà tăng trưởng phi mã
Báo cáo của SIA – tổ chức đại diện cho 99% ngành công nghiệp bán dẫn Mỹ và 2/3 các công ty sản xuất chip bên ngoài nước Mỹ – đã vẽ nên một bức tranh tài chính đầy khởi sắc. Năm 2025 vừa khép lại với tổng doanh thu toàn ngành đạt 791,7 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 25,6% so với con số 630,5 tỷ USD của năm trước đó. Ông John Neuffer, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của SIA, khẳng định đây là mức doanh thu hàng năm cao nhất từ trước đến nay mà ngành từng đạt được.
Tuy nhiên, kỷ lục này dự kiến sẽ sớm bị phá vỡ. Ông Neuffer lạc quan dự báo rằng với đà tăng trưởng hiện tại, doanh thu toàn cầu năm 2026 sẽ chạm ngưỡng 1.000 tỷ USD. Niềm tin này hoàn toàn có cơ sở khi bán dẫn đang trở thành nền tảng cốt lõi của hầu hết các công nghệ hiện đại. Từ sự trỗi dậy của AI tạo sinh, Internet vạn vật (IoT) cho đến mạng 6G và xe tự lái, tất cả đều đang thúc đẩy một nhu cầu khổng lồ và không ngừng nghỉ đối với các dòng vi xử lý tiên tiến.
Sự dịch chuyển của dòng tiền: Chip Logic và Chip Nhớ lên ngôi
Đi sâu vào cấu trúc doanh thu, báo cáo của SIA chỉ ra sự thống trị của nhóm sản phẩm chip logic – loại chip đóng vai trò "bộ não" xử lý trong các thiết bị. Phân khúc này đạt doanh thu 301,9 tỷ USD, tăng trưởng 39,9% so với năm trước và chiếm thị phần cao nhất. Đứng ngay sau là nhóm chip nhớ với tổng doanh thu 223,1 tỷ USD, tăng 34,8%. Sự tăng trưởng vượt bậc của hai nhóm này phản ánh trực tiếp nhu cầu xây dựng các trung tâm dữ liệu AI khổng lồ trên toàn cầu.
Về mặt địa lý, khu vực Châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục khẳng định vị thế là động lực tăng trưởng chính của thế giới với mức tăng 45%. Theo sau là khu vực Châu Mỹ với 30,5%, Trung Quốc tăng 17,3% và Châu Âu tăng khiêm tốn 6,3%. Một nốt trầm duy nhất trong bản đồ tăng trưởng là Nhật Bản, khi thị trường này chứng kiến mức sụt giảm 4,7%, trở thành khu vực lớn duy nhất ghi nhận tăng trưởng âm.
Trật tự mới tại các nhà máy đúc chip
Làn sóng AI không chỉ làm tăng quy mô thị trường mà còn đảo lộn trật tự quyền lực trong chuỗi cung ứng. Theo các nguồn tin uy tín, Nvidia đã chính thức soán ngôi Apple để trở thành khách hàng lớn nhất của TSMC – nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới. Tại một sự kiện cuối tháng 1 vừa qua, CEO Nvidia Jensen Huang thừa nhận rằng TSMC đang phải nỗ lực cực độ mới có thể đáp ứng được nhu cầu chip AI đang tăng phi mã. Ông thậm chí dự báo rằng chỉ riêng nhu cầu của công ty ông cũng có thể buộc TSMC phải nhân đôi công suất trong thập kỷ tới.
Sự hấp dẫn của thị trường chip doanh nghiệp (enterprise) phục vụ AI lớn đến mức khiến một số hãng sản xuất linh kiện bắt đầu lơ là mảng người dùng cuối. Việc tập trung nguồn lực bán cho các tập đoàn công nghệ lớn đã dẫn đến tình trạng khan hiếm và đẩy giá các linh kiện như RAM, SSD tăng gấp nhiều lần, ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng phổ thông.
Việt Nam tiến sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu
Trong bối cảnh sôi động đó, Việt Nam cũng đang có những bước chuyển mình chiến lược để không đứng ngoài cuộc chơi. Sau hàng chục năm chỉ tham gia ở các công đoạn thiết kế và đóng gói - kiểm thử cho doanh nghiệp nước ngoài, Việt Nam đang dần tiến sâu hơn vào khâu chế tạo cốt lõi. Đầu năm 2026, Tập đoàn Viettel đã chính thức khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên của người Việt, dự kiến sẽ đi vào vận hành từ năm 2028. Song song với đó, Tập đoàn FPT cũng vừa giới thiệu nhà máy kiểm thử và đóng gói tiên tiến, sẵn sàng đi vào hoạt động ngay trong năm nay. Những động thái này cho thấy khát vọng của Việt Nam trong việc nâng cao vị thế trên bản đồ công nghệ bán dẫn thế giới.
