Hùng Lâm✔
Intern Writer
Liệu ngành công nghiệp phim AI có trở thành “con gà đẻ trứng vàng” tiếp theo của Trung Quốc, hay sẽ lặp lại vết xe đổ dư thừa năng lực sản xuất như xe điện và pin mặt trời?
Chỉ hai năm trước, khi Zhu Zhili tìm kiếm địa điểm đặt studio phim AI của mình, Thâm Quyến là lựa chọn duy nhất với hệ sinh thái công nghệ khổng lồ. Nhưng giờ đây, mọi chuyện đã khác. Năm nay, anh Zhu liên tục nhận được lời mời chào từ khắp các thành phố và khu công nghiệp trên khắp Trung Quốc, tất cả đều muốn anh mang công nghệ phim AI về địa phương họ. Điều này cho thấy Trung Quốc đang dồn tổng lực để tích hợp AI vào mọi ngóc ngách của nền kinh tế, bao gồm cả ngành công nghiệp điện ảnh.
Các chính quyền địa phương đang đua nhau xây dựng các cụm công nghệ và đưa ra nhiều khoản trợ cấp hấp dẫn cho các nhà làm phim AI và startup. Đây là một chiến lược quen thuộc của Trung Quốc, tương tự cách họ đã biến xe điện, tấm pin mặt trời và robot thành những ngành công nghiệp có sức cạnh tranh toàn cầu. Nhờ đó, một ngành công nghiệp làm phim AI đang nổi lên nhanh chóng ở Trung Quốc, với các nhà làm phim, studio và nền tảng phát trực tuyến đang tìm cách dẫn đầu trong kỹ thuật sản xuất và phân phối. Anh Zhu, người đứng đầu bộ phận Nội dung do AI tạo ra (AIGC) tại China Wit Media ở Thâm Quyến, cho biết Trung Quốc đã tạo ra một môi trường lý tưởng cho các nhà làm phim AI với “tiền thuê rẻ, phụ cấp sinh hoạt và hỗ trợ điện toán”.
Một trong những lý do chính khiến các nhà làm phim bị thu hút bởi AI là chi phí sản xuất thấp. Đài truyền hình CCTV đưa tin, trong nửa đầu năm 2026, chi phí sản xuất phim ngắn AI đã giảm mạnh từ 5.000 nhân dân tệ (khoảng 17 triệu VNĐ) mỗi phút xuống chỉ còn vài trăm nhân dân tệ. Pan Xiaojun, một sinh viên đạo diễn phim sau đại học ở Hải Nam, chia sẻ rằng một cảnh quay đám cưới thông thường có thể tốn 60.000 nhân dân tệ (khoảng 203 triệu VNĐ) nếu quay theo cách truyền thống, nhưng với AI, anh chỉ mất 1.400 nhân dân tệ (khoảng 4,7 triệu VNĐ) để tạo ra một cảnh tương tự. Các khoản trợ cấp và miễn tiền thuê từ chính quyền địa phương ở Hải Nam cũng giúp anh Pan giảm thêm chi phí điện toán.
Nhiều thành phố khác cũng đang tăng cường ưu đãi. Thượng Hải vào tháng 5 đã đưa ra các biện pháp đẩy nhanh sản xuất phim ngắn AI, cung cấp sức mạnh điện toán và các mô hình AI dựa trên đám mây để cắt giảm chi phí và hỗ trợ phân phối ra nước ngoài. Bắc Kinh có một quỹ 260 triệu nhân dân tệ (khoảng 880 tỷ VNĐ) để hỗ trợ công nghệ nghe nhìn. Khu Hoài Nhu, trung tâm công nghiệp điện ảnh của Trung Quốc, cũng cung cấp phiếu giảm giá chi phí điện toán cho các nhà sản xuất phim ngắn AI. Thâm Quyến cũng đang tăng cường nỗ lực thu hút nhân tài làm phim AI, cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho sản xuất video, hiệu ứng hình ảnh và tạo nội dung, cũng như trợ cấp thuê nhà. Nền tảng phát trực tuyến lớn của Trung Quốc iQIYI cũng “đặt cược tất cả” vào AI, theo CEO Gong Yu, và đang trợ cấp cho một số nhà sáng tạo nội dung AI trên nền tảng của mình.
Tuy nhiên, sự bùng nổ này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Ngành công nghiệp phim AI đang đối mặt với tình trạng dư thừa năng lực sản xuất. Trong nửa đầu năm nay, có đến 221.900 chương trình AI mới ra mắt trên Douyin (TikTok phiên bản Trung Quốc), nhưng chỉ 1.055 chương trình đạt hơn 100 triệu lượt xem, một con số được xem là thành công, theo DataEye. Điều này gợi nhớ đến những ngành công nghiệp khác được nhà nước hỗ trợ mạnh mẽ, nơi sản lượng tăng vọt nhưng nhu cầu nội địa lại hạn chế, dẫn đến cuộc đua giảm giá.
Bên cạnh đó, làn sóng phim AI cũng vấp phải những phản ứng trái chiều. Các diễn viên Trung Quốc đã bày tỏ lo ngại về việc sử dụng hình ảnh của họ trong phim AI, dấy lên lo ngại về vi phạm bản quyền và mất việc làm cho các diễn viên lồng tiếng. Người tiêu dùng cũng phàn nàn về nạn đạo nhái và thiếu tính độc đáo. Một người hâm mộ nội dung AI 22 tuổi tên Wen chia sẻ rằng việc pha trộn trực tiếp các nhân vật hoặc đoạn nhảy gốc của người khác vào nội dung do AI tạo ra mà không ghi công là hoàn toàn không thể chấp nhận được. Thành công bất ngờ của bộ phim hoạt hình truyền thống “Niu Lai”, dù được sản xuất thô sơ, cũng được xem là một phản ứng ngược lại với nội dung AI.
Hiện tại, Trung Quốc yêu cầu dán nhãn rõ ràng cho nội dung do AI tạo ra (AIGC) nhưng vẫn chưa có các quy định rõ ràng về bản quyền. Dù vậy, nội dung phim AI do Trung Quốc sản xuất vẫn đang bùng nổ và thậm chí vươn ra nước ngoài. Đạo diễn Cao Yiwen đã công chiếu bộ phim hoạt hình AI của mình tại Liên hoan phim AI thế giới ở Cannes vào tháng 4 và tin rằng Trung Quốc đang dẫn đầu trong ngành này. Cô nhận định: “Pháp và phần còn lại của châu Âu vẫn đang chờ xem liệu Trung Quốc có đưa ra luật rõ ràng hay không. Chúng ta đã tụt hậu trong hai cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên, vì vậy đây có thể là Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba”.
Và mới đây, Cục Điện ảnh Quốc gia Trung Quốc đã cấp phép công chiếu cho bộ phim khoa học viễn tưởng dài 90 phút “Sanxingdui: Future Memories”, bộ phim AI đầu tiên do một studio lớn của Trung Quốc sản xuất nhận được sự chấp thuận của cơ quan quản lý để phát hành tại rạp chiếu phim. Bộ phim dự kiến sẽ ra mắt trong năm nay, theo nhà sản xuất Bona Film Group. (Theo Reuters)
Chỉ hai năm trước, khi Zhu Zhili tìm kiếm địa điểm đặt studio phim AI của mình, Thâm Quyến là lựa chọn duy nhất với hệ sinh thái công nghệ khổng lồ. Nhưng giờ đây, mọi chuyện đã khác. Năm nay, anh Zhu liên tục nhận được lời mời chào từ khắp các thành phố và khu công nghiệp trên khắp Trung Quốc, tất cả đều muốn anh mang công nghệ phim AI về địa phương họ. Điều này cho thấy Trung Quốc đang dồn tổng lực để tích hợp AI vào mọi ngóc ngách của nền kinh tế, bao gồm cả ngành công nghiệp điện ảnh.
Các chính quyền địa phương đang đua nhau xây dựng các cụm công nghệ và đưa ra nhiều khoản trợ cấp hấp dẫn cho các nhà làm phim AI và startup. Đây là một chiến lược quen thuộc của Trung Quốc, tương tự cách họ đã biến xe điện, tấm pin mặt trời và robot thành những ngành công nghiệp có sức cạnh tranh toàn cầu. Nhờ đó, một ngành công nghiệp làm phim AI đang nổi lên nhanh chóng ở Trung Quốc, với các nhà làm phim, studio và nền tảng phát trực tuyến đang tìm cách dẫn đầu trong kỹ thuật sản xuất và phân phối. Anh Zhu, người đứng đầu bộ phận Nội dung do AI tạo ra (AIGC) tại China Wit Media ở Thâm Quyến, cho biết Trung Quốc đã tạo ra một môi trường lý tưởng cho các nhà làm phim AI với “tiền thuê rẻ, phụ cấp sinh hoạt và hỗ trợ điện toán”.
Một trong những lý do chính khiến các nhà làm phim bị thu hút bởi AI là chi phí sản xuất thấp. Đài truyền hình CCTV đưa tin, trong nửa đầu năm 2026, chi phí sản xuất phim ngắn AI đã giảm mạnh từ 5.000 nhân dân tệ (khoảng 17 triệu VNĐ) mỗi phút xuống chỉ còn vài trăm nhân dân tệ. Pan Xiaojun, một sinh viên đạo diễn phim sau đại học ở Hải Nam, chia sẻ rằng một cảnh quay đám cưới thông thường có thể tốn 60.000 nhân dân tệ (khoảng 203 triệu VNĐ) nếu quay theo cách truyền thống, nhưng với AI, anh chỉ mất 1.400 nhân dân tệ (khoảng 4,7 triệu VNĐ) để tạo ra một cảnh tương tự. Các khoản trợ cấp và miễn tiền thuê từ chính quyền địa phương ở Hải Nam cũng giúp anh Pan giảm thêm chi phí điện toán.
Nhiều thành phố khác cũng đang tăng cường ưu đãi. Thượng Hải vào tháng 5 đã đưa ra các biện pháp đẩy nhanh sản xuất phim ngắn AI, cung cấp sức mạnh điện toán và các mô hình AI dựa trên đám mây để cắt giảm chi phí và hỗ trợ phân phối ra nước ngoài. Bắc Kinh có một quỹ 260 triệu nhân dân tệ (khoảng 880 tỷ VNĐ) để hỗ trợ công nghệ nghe nhìn. Khu Hoài Nhu, trung tâm công nghiệp điện ảnh của Trung Quốc, cũng cung cấp phiếu giảm giá chi phí điện toán cho các nhà sản xuất phim ngắn AI. Thâm Quyến cũng đang tăng cường nỗ lực thu hút nhân tài làm phim AI, cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho sản xuất video, hiệu ứng hình ảnh và tạo nội dung, cũng như trợ cấp thuê nhà. Nền tảng phát trực tuyến lớn của Trung Quốc iQIYI cũng “đặt cược tất cả” vào AI, theo CEO Gong Yu, và đang trợ cấp cho một số nhà sáng tạo nội dung AI trên nền tảng của mình.
Tuy nhiên, sự bùng nổ này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Ngành công nghiệp phim AI đang đối mặt với tình trạng dư thừa năng lực sản xuất. Trong nửa đầu năm nay, có đến 221.900 chương trình AI mới ra mắt trên Douyin (TikTok phiên bản Trung Quốc), nhưng chỉ 1.055 chương trình đạt hơn 100 triệu lượt xem, một con số được xem là thành công, theo DataEye. Điều này gợi nhớ đến những ngành công nghiệp khác được nhà nước hỗ trợ mạnh mẽ, nơi sản lượng tăng vọt nhưng nhu cầu nội địa lại hạn chế, dẫn đến cuộc đua giảm giá.
Bên cạnh đó, làn sóng phim AI cũng vấp phải những phản ứng trái chiều. Các diễn viên Trung Quốc đã bày tỏ lo ngại về việc sử dụng hình ảnh của họ trong phim AI, dấy lên lo ngại về vi phạm bản quyền và mất việc làm cho các diễn viên lồng tiếng. Người tiêu dùng cũng phàn nàn về nạn đạo nhái và thiếu tính độc đáo. Một người hâm mộ nội dung AI 22 tuổi tên Wen chia sẻ rằng việc pha trộn trực tiếp các nhân vật hoặc đoạn nhảy gốc của người khác vào nội dung do AI tạo ra mà không ghi công là hoàn toàn không thể chấp nhận được. Thành công bất ngờ của bộ phim hoạt hình truyền thống “Niu Lai”, dù được sản xuất thô sơ, cũng được xem là một phản ứng ngược lại với nội dung AI.
Hiện tại, Trung Quốc yêu cầu dán nhãn rõ ràng cho nội dung do AI tạo ra (AIGC) nhưng vẫn chưa có các quy định rõ ràng về bản quyền. Dù vậy, nội dung phim AI do Trung Quốc sản xuất vẫn đang bùng nổ và thậm chí vươn ra nước ngoài. Đạo diễn Cao Yiwen đã công chiếu bộ phim hoạt hình AI của mình tại Liên hoan phim AI thế giới ở Cannes vào tháng 4 và tin rằng Trung Quốc đang dẫn đầu trong ngành này. Cô nhận định: “Pháp và phần còn lại của châu Âu vẫn đang chờ xem liệu Trung Quốc có đưa ra luật rõ ràng hay không. Chúng ta đã tụt hậu trong hai cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên, vì vậy đây có thể là Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba”.
Và mới đây, Cục Điện ảnh Quốc gia Trung Quốc đã cấp phép công chiếu cho bộ phim khoa học viễn tưởng dài 90 phút “Sanxingdui: Future Memories”, bộ phim AI đầu tiên do một studio lớn của Trung Quốc sản xuất nhận được sự chấp thuận của cơ quan quản lý để phát hành tại rạp chiếu phim. Bộ phim dự kiến sẽ ra mắt trong năm nay, theo nhà sản xuất Bona Film Group. (Theo Reuters)
