Mr Bens
Intern Writer
Cuối tháng 6/2026, trong một cuộc phỏng vấn hiếm hoi tại nhà máy, Denis Stieleman, nhà thiết kế chính kiêm đồng sáng lập startup quốc phòng Ukraine Fire Point, tuyên bố: "Chúng tôi có mọi thứ cần thiết để đưa FP-9 đến Moscow, ngoại trừ động cơ. Chúng tôi sẽ thử nghiệm động cơ trong tháng này và dự kiến bắt đầu các chuyến bay thử nghiệm sớm. Sau khi các chuyến bay thử nghiệm xác nhận mọi thứ hoạt động bình thường, chuyến bay tiếp theo sẽ đến Moscow."
FP-9 là tên lửa đạn đạo tầm ngắn có tầm bắn 855 km, mang đầu đạn nặng 800 kg, đạt tốc độ vượt Mach 7 và có sai số khoảng 20 m. Khoảng cách từ biên giới phía đông bắc Ukraine đến Moscow vào khoảng 800 km, đồng nghĩa loại tên lửa này đủ khả năng vươn tới thủ đô Nga. Nếu các cuộc thử nghiệm thành công, FP-9 sẽ trở thành tên lửa đạn đạo đầu tiên do Ukraine tự phát triển có thể tấn công mục tiêu ở Moscow.
Điều khiến dự án này trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở bản thân tên lửa mà còn ở đội ngũ phát triển. Fire Point được thành lập vào năm 2022 bởi các kỹ sư, kiến trúc sư và nhà thiết kế trò chơi vốn chưa từng làm việc trong lĩnh vực quốc phòng. Chỉ sau hơn ba năm, công ty đã sản xuất hơn một nửa số UAV tấn công tầm xa của Ukraine, phát triển tên lửa hành trình Flamingo có tầm bắn 3.000 km và đang hoàn thiện FP-9.
Thông thường, các chương trình phát triển tên lửa đạn đạo đều do các tập đoàn quốc phòng nhà nước đảm nhiệm, cần hàng chục năm nghiên cứu cùng nguồn vốn lên tới hàng tỷ USD. Trong khi đó, Fire Point chỉ mất chưa đầy bốn năm để đưa FP-9 từ ý tưởng đến giai đoạn gần hoàn thiện. Trước đó, tên lửa đạn đạo tầm ngắn FP-7 đã thực hiện chuyến bay thử đầu tiên vào tháng 2/2026, còn động cơ nhiên liệu rắn của FP-9 hiện đang trong quá trình thử nghiệm.
Đổi lại, tốc độ phát triển nhanh khiến Fire Point phải đối mặt với nhiều khó khăn. Denis Stieleman cho biết Ukraine gần như bắt đầu từ con số 0 trong lĩnh vực nhiên liệu rắn, không có bản thiết kế từ thời Liên Xô cũng như tài liệu kỹ thuật đầy đủ. Việc phát triển FP-9 vì thế bị chậm hơn một năm do bộ tài liệu kỹ thuật tên lửa thời Liên Xô không được hoàn thiện như kỳ vọng.
Dù vậy, trong bối cảnh chiến tranh, tốc độ lại là một lợi thế chiến lược. Những hệ thống có thể nhanh chóng hoàn thiện và đưa vào thực chiến thường mang lại giá trị lớn hơn những dự án cần nhiều năm để đạt trạng thái tối ưu.
Hiện nay, UAV của Fire Point đảm nhận khoảng 60% các nhiệm vụ tấn công của Ukraine vào lãnh thổ Nga. FP-9 được thiết kế với tầm bắn 855 km, tốc độ hơn Mach 7 và đầu đạn nặng 800 kg nhằm đối phó trực tiếp với hệ thống phòng không nhiều lớp quanh Moscow. Theo Fire Point, tên lửa hành trình và UAV ngày càng khó xuyên thủng mạng lưới phòng không của Nga, trong khi tên lửa đạn đạo có thời gian bay dưới ba phút, khiến các hệ thống S-400 và S-500 chỉ còn rất ít thời gian để đánh chặn.
Thách thức lớn nhất của FP-9 nằm ở động cơ nhiên liệu rắn. Việc chế tạo loại động cơ này đòi hỏi các cơ sở chuyên dụng có khả năng trộn và đúc lượng lớn nhiên liệu đẩy. Trước khi Fire Point xuất hiện, Ukraine chưa sở hữu năng lực công nghiệp này. Theo Stieleman, công ty đã mất hơn một năm để xây dựng và thử nghiệm cơ sở sản xuất.
Đáng chú ý, nhiên liệu rắn của FP-9 sẽ không được sản xuất tại Ukraine. Fire Point dự kiến xây dựng nhà máy sản xuất nhiên liệu tên lửa rắn tại Đan Mạch, hoàn thành vào cuối năm 2025 và đưa vào hoạt động trong năm 2026. Chính phủ Đan Mạch đã dành khoảng 78,5 triệu USD (khoảng 2.041 tỷ VNĐ) để hỗ trợ dự án về tài chính và chính sách, đồng thời tạm đình chỉ hơn 20 luật và quy định nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng.
Chuỗi cung ứng của FP-9 vì vậy đã mở rộng ra ngoài Ukraine. Vỏ động cơ và các bộ phận dẫn hướng được lắp ráp tại Ukraine, nhiên liệu rắn được sản xuất ở Đan Mạch, còn radar và hệ thống dẫn hướng quang điện tử do các nhà cung cấp châu Âu như Hensolt của Đức đảm nhiệm.
Tại triển lãm quốc phòng Eurosatory vào tháng 6/2026, Stieleman cho biết Fire Point đã ký biên bản ghi nhớ với Hensolt để cùng phát triển hệ thống đánh chặn tên lửa giá rẻ Frea. Ngoài việc cung cấp các thành phần dẫn hướng cho FP-9, Hensolt còn cung cấp radar TRML-4D cho hệ thống này.
Mô hình "thiết kế tại Ukraine, sản xuất tại châu Âu và tích hợp xuyên quốc gia" giúp Fire Point nhanh chóng khắc phục những hạn chế của ngành công nghiệp trong nước và rút ngắn quá trình nghiên cứu, phát triển. Tuy nhiên, điều này cũng khiến dự án phụ thuộc lớn vào chuỗi cung ứng quốc tế. Chỉ cần một mắt xích trong chuỗi cung ứng gặp sự cố, kế hoạch sản xuất hàng loạt FP-9 sẽ bị ảnh hưởng.
Stieleman cũng cho rằng Ukraine không còn chỉ là quốc gia tiếp nhận viện trợ mà đang hướng tới vai trò trở thành nhà cung cấp các giải pháp an ninh cho châu Âu và thế giới.
Bên cạnh FP-9 phục vụ mục đích tấn công các mục tiêu chiến lược như Moscow và St. Petersburg, Fire Point còn phát triển hệ thống đánh chặn Frea sử dụng tên lửa FP-7.X kết hợp radar do Đức sản xuất. Hệ thống này được định vị là giải pháp thay thế Patriot với chi phí thấp hơn, hướng tới các quốc gia vừa và nhỏ tại Đông Âu và Trung Đông.
Theo Stieleman, tên lửa đạn đạo không phải lúc nào cũng có ưu thế về chi phí. Ông cho biết một tên lửa đạn đạo tầm ngắn khoảng 300 km có giá thành cao gấp khoảng 15 lần tên lửa hành trình. Tuy nhiên, Fire Point vẫn lựa chọn phát triển FP-9 vì cho rằng khả năng tên lửa hành trình và UAV xuyên thủng hệ thống phòng không nhiều lớp quanh Moscow ngày càng giảm, trong khi quỹ đạo đạn đạo với tốc độ hơn Mach 7 là giải pháp hiệu quả nhất trong phạm vi khoảng 800 km.
Thay vì dựa vào các viện nghiên cứu nhà nước cùng hàng chục năm tích lũy công nghệ, đội ngũ của Fire Point gồm các kiến trúc sư, nhà thiết kế trò chơi và kỹ sư tự động hóa đã tận dụng công nghệ mô phỏng 3D và mô phỏng kết cấu để rút ngắn đáng kể thời gian thiết kế thân tên lửa cũng như tính toán quỹ đạo bay.
Các công đoạn lắp ráp và thử nghiệm cuối cùng được thực hiện tại Ukraine, trong khi việc sản xuất nhiên liệu rắn được chuyển sang các quốc gia thành viên NATO. Radar, hệ thống dẫn đường và nhiều hệ thống con khác được mua từ các nhà cung cấp châu Âu rồi tích hợp thành sản phẩm hoàn chỉnh. Chỉ trong vòng bốn năm, Fire Point đã xây dựng được danh mục sản phẩm trải dài từ UAV, tên lửa hành trình đến tên lửa đạn đạo.
Tuy nhiên, mô hình này cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Chuỗi cung ứng vật tư và linh kiện cốt lõi phụ thuộc lớn vào nhiều quốc gia châu Âu. Hoạt động sản xuất hàng loạt phải tuân thủ các quy trình phê duyệt xuyên biên giới và quy định vận chuyển. Nếu châu Âu thay đổi chính sách kiểm soát xuất khẩu đối với công nghệ tên lửa, chương trình FP-9 có thể bị đình trệ. Bên cạnh đó, việc thiếu một ngành công nghiệp vật liệu hoàn chỉnh trong nước cũng đặt ra câu hỏi về khả năng sản xuất độc lập trong dài hạn.
Hiện việc thử nghiệm động cơ FP-9 đang bước vào giai đoạn cuối. Nếu kết quả đáp ứng yêu cầu, tên lửa sẽ sớm tiến hành các chuyến bay thử và tiếp tục thử nghiệm bắn đạn thật để xác nhận tầm bắn, tốc độ cũng như độ chính xác trước khi đưa vào sử dụng.
Dù các cuộc thử nghiệm sắp tới có đáp ứng đầy đủ các thông số lý thuyết hay không, Fire Point đã góp phần thay đổi cách nhìn về ngành công nghiệp quốc phòng. Tên lửa đạn đạo không còn là lĩnh vực độc quyền của các cường quốc. Trong điều kiện thời chiến, một startup tư nhân cũng có thể phát triển vũ khí tấn công tầm xa nhờ kết hợp nguồn nhân lực đa ngành, chuỗi cung ứng đa quốc gia và quá trình đổi mới nhanh theo nhu cầu chiến trường.
Nếu FP-9 được sản xuất hàng loạt và đạt trạng thái sẵn sàng chiến đấu, mô hình "thiết kế tại các quốc gia nhỏ kết hợp sản xuất của các đồng minh NATO" có thể được nhiều quốc gia vừa và nhỏ ở Đông Âu và Trung Đông áp dụng, giúp họ nhanh chóng xây dựng năng lực tấn công tầm xa mà không cần trải qua nhiều thập kỷ phát triển nền công nghiệp quốc phòng trong nước.
Theo truyền thông Nga, Moscow đã ghi nhận những tiến triển của Ukraine trong chương trình phát triển tên lửa đạn đạo cũng như những mối đe dọa mà các hệ thống này có thể tạo ra. Cuộc chạy đua tên lửa do một nhóm thiết kế đa ngành khởi xướng không còn chỉ là dự án công nghệ của một doanh nghiệp, mà đang trở thành yếu tố mới tác động đến môi trường an ninh của Nga, Ukraine và toàn bộ Liên minh châu Âu.
FP-9 là tên lửa đạn đạo tầm ngắn có tầm bắn 855 km, mang đầu đạn nặng 800 kg, đạt tốc độ vượt Mach 7 và có sai số khoảng 20 m. Khoảng cách từ biên giới phía đông bắc Ukraine đến Moscow vào khoảng 800 km, đồng nghĩa loại tên lửa này đủ khả năng vươn tới thủ đô Nga. Nếu các cuộc thử nghiệm thành công, FP-9 sẽ trở thành tên lửa đạn đạo đầu tiên do Ukraine tự phát triển có thể tấn công mục tiêu ở Moscow.
Điều khiến dự án này trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở bản thân tên lửa mà còn ở đội ngũ phát triển. Fire Point được thành lập vào năm 2022 bởi các kỹ sư, kiến trúc sư và nhà thiết kế trò chơi vốn chưa từng làm việc trong lĩnh vực quốc phòng. Chỉ sau hơn ba năm, công ty đã sản xuất hơn một nửa số UAV tấn công tầm xa của Ukraine, phát triển tên lửa hành trình Flamingo có tầm bắn 3.000 km và đang hoàn thiện FP-9.
Startup thời chiến và con đường phát triển khác biệt
Quá trình phát triển của Fire Point gần như đi ngược hoàn toàn mô hình truyền thống của ngành công nghiệp quốc phòng.Thông thường, các chương trình phát triển tên lửa đạn đạo đều do các tập đoàn quốc phòng nhà nước đảm nhiệm, cần hàng chục năm nghiên cứu cùng nguồn vốn lên tới hàng tỷ USD. Trong khi đó, Fire Point chỉ mất chưa đầy bốn năm để đưa FP-9 từ ý tưởng đến giai đoạn gần hoàn thiện. Trước đó, tên lửa đạn đạo tầm ngắn FP-7 đã thực hiện chuyến bay thử đầu tiên vào tháng 2/2026, còn động cơ nhiên liệu rắn của FP-9 hiện đang trong quá trình thử nghiệm.
Đổi lại, tốc độ phát triển nhanh khiến Fire Point phải đối mặt với nhiều khó khăn. Denis Stieleman cho biết Ukraine gần như bắt đầu từ con số 0 trong lĩnh vực nhiên liệu rắn, không có bản thiết kế từ thời Liên Xô cũng như tài liệu kỹ thuật đầy đủ. Việc phát triển FP-9 vì thế bị chậm hơn một năm do bộ tài liệu kỹ thuật tên lửa thời Liên Xô không được hoàn thiện như kỳ vọng.
Dù vậy, trong bối cảnh chiến tranh, tốc độ lại là một lợi thế chiến lược. Những hệ thống có thể nhanh chóng hoàn thiện và đưa vào thực chiến thường mang lại giá trị lớn hơn những dự án cần nhiều năm để đạt trạng thái tối ưu.
Hiện nay, UAV của Fire Point đảm nhận khoảng 60% các nhiệm vụ tấn công của Ukraine vào lãnh thổ Nga. FP-9 được thiết kế với tầm bắn 855 km, tốc độ hơn Mach 7 và đầu đạn nặng 800 kg nhằm đối phó trực tiếp với hệ thống phòng không nhiều lớp quanh Moscow. Theo Fire Point, tên lửa hành trình và UAV ngày càng khó xuyên thủng mạng lưới phòng không của Nga, trong khi tên lửa đạn đạo có thời gian bay dưới ba phút, khiến các hệ thống S-400 và S-500 chỉ còn rất ít thời gian để đánh chặn.
Thách thức lớn nhất của FP-9 nằm ở động cơ nhiên liệu rắn. Việc chế tạo loại động cơ này đòi hỏi các cơ sở chuyên dụng có khả năng trộn và đúc lượng lớn nhiên liệu đẩy. Trước khi Fire Point xuất hiện, Ukraine chưa sở hữu năng lực công nghiệp này. Theo Stieleman, công ty đã mất hơn một năm để xây dựng và thử nghiệm cơ sở sản xuất.
Đáng chú ý, nhiên liệu rắn của FP-9 sẽ không được sản xuất tại Ukraine. Fire Point dự kiến xây dựng nhà máy sản xuất nhiên liệu tên lửa rắn tại Đan Mạch, hoàn thành vào cuối năm 2025 và đưa vào hoạt động trong năm 2026. Chính phủ Đan Mạch đã dành khoảng 78,5 triệu USD (khoảng 2.041 tỷ VNĐ) để hỗ trợ dự án về tài chính và chính sách, đồng thời tạm đình chỉ hơn 20 luật và quy định nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng.
Chuỗi cung ứng của FP-9 vì vậy đã mở rộng ra ngoài Ukraine. Vỏ động cơ và các bộ phận dẫn hướng được lắp ráp tại Ukraine, nhiên liệu rắn được sản xuất ở Đan Mạch, còn radar và hệ thống dẫn hướng quang điện tử do các nhà cung cấp châu Âu như Hensolt của Đức đảm nhiệm.
Tại triển lãm quốc phòng Eurosatory vào tháng 6/2026, Stieleman cho biết Fire Point đã ký biên bản ghi nhớ với Hensolt để cùng phát triển hệ thống đánh chặn tên lửa giá rẻ Frea. Ngoài việc cung cấp các thành phần dẫn hướng cho FP-9, Hensolt còn cung cấp radar TRML-4D cho hệ thống này.
Mô hình "thiết kế tại Ukraine, sản xuất tại châu Âu và tích hợp xuyên quốc gia" giúp Fire Point nhanh chóng khắc phục những hạn chế của ngành công nghiệp trong nước và rút ngắn quá trình nghiên cứu, phát triển. Tuy nhiên, điều này cũng khiến dự án phụ thuộc lớn vào chuỗi cung ứng quốc tế. Chỉ cần một mắt xích trong chuỗi cung ứng gặp sự cố, kế hoạch sản xuất hàng loạt FP-9 sẽ bị ảnh hưởng.
Stieleman cũng cho rằng Ukraine không còn chỉ là quốc gia tiếp nhận viện trợ mà đang hướng tới vai trò trở thành nhà cung cấp các giải pháp an ninh cho châu Âu và thế giới.
Bên cạnh FP-9 phục vụ mục đích tấn công các mục tiêu chiến lược như Moscow và St. Petersburg, Fire Point còn phát triển hệ thống đánh chặn Frea sử dụng tên lửa FP-7.X kết hợp radar do Đức sản xuất. Hệ thống này được định vị là giải pháp thay thế Patriot với chi phí thấp hơn, hướng tới các quốc gia vừa và nhỏ tại Đông Âu và Trung Đông.
Theo Stieleman, tên lửa đạn đạo không phải lúc nào cũng có ưu thế về chi phí. Ông cho biết một tên lửa đạn đạo tầm ngắn khoảng 300 km có giá thành cao gấp khoảng 15 lần tên lửa hành trình. Tuy nhiên, Fire Point vẫn lựa chọn phát triển FP-9 vì cho rằng khả năng tên lửa hành trình và UAV xuyên thủng hệ thống phòng không nhiều lớp quanh Moscow ngày càng giảm, trong khi quỹ đạo đạn đạo với tốc độ hơn Mach 7 là giải pháp hiệu quả nhất trong phạm vi khoảng 800 km.
Mô hình mới của ngành công nghiệp quốc phòng
Fire Point đang theo đuổi một hướng phát triển hoàn toàn khác so với mô hình công nghiệp quốc phòng truyền thống.Thay vì dựa vào các viện nghiên cứu nhà nước cùng hàng chục năm tích lũy công nghệ, đội ngũ của Fire Point gồm các kiến trúc sư, nhà thiết kế trò chơi và kỹ sư tự động hóa đã tận dụng công nghệ mô phỏng 3D và mô phỏng kết cấu để rút ngắn đáng kể thời gian thiết kế thân tên lửa cũng như tính toán quỹ đạo bay.
Các công đoạn lắp ráp và thử nghiệm cuối cùng được thực hiện tại Ukraine, trong khi việc sản xuất nhiên liệu rắn được chuyển sang các quốc gia thành viên NATO. Radar, hệ thống dẫn đường và nhiều hệ thống con khác được mua từ các nhà cung cấp châu Âu rồi tích hợp thành sản phẩm hoàn chỉnh. Chỉ trong vòng bốn năm, Fire Point đã xây dựng được danh mục sản phẩm trải dài từ UAV, tên lửa hành trình đến tên lửa đạn đạo.
Tuy nhiên, mô hình này cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Chuỗi cung ứng vật tư và linh kiện cốt lõi phụ thuộc lớn vào nhiều quốc gia châu Âu. Hoạt động sản xuất hàng loạt phải tuân thủ các quy trình phê duyệt xuyên biên giới và quy định vận chuyển. Nếu châu Âu thay đổi chính sách kiểm soát xuất khẩu đối với công nghệ tên lửa, chương trình FP-9 có thể bị đình trệ. Bên cạnh đó, việc thiếu một ngành công nghiệp vật liệu hoàn chỉnh trong nước cũng đặt ra câu hỏi về khả năng sản xuất độc lập trong dài hạn.
Hiện việc thử nghiệm động cơ FP-9 đang bước vào giai đoạn cuối. Nếu kết quả đáp ứng yêu cầu, tên lửa sẽ sớm tiến hành các chuyến bay thử và tiếp tục thử nghiệm bắn đạn thật để xác nhận tầm bắn, tốc độ cũng như độ chính xác trước khi đưa vào sử dụng.
Dù các cuộc thử nghiệm sắp tới có đáp ứng đầy đủ các thông số lý thuyết hay không, Fire Point đã góp phần thay đổi cách nhìn về ngành công nghiệp quốc phòng. Tên lửa đạn đạo không còn là lĩnh vực độc quyền của các cường quốc. Trong điều kiện thời chiến, một startup tư nhân cũng có thể phát triển vũ khí tấn công tầm xa nhờ kết hợp nguồn nhân lực đa ngành, chuỗi cung ứng đa quốc gia và quá trình đổi mới nhanh theo nhu cầu chiến trường.
Nếu FP-9 được sản xuất hàng loạt và đạt trạng thái sẵn sàng chiến đấu, mô hình "thiết kế tại các quốc gia nhỏ kết hợp sản xuất của các đồng minh NATO" có thể được nhiều quốc gia vừa và nhỏ ở Đông Âu và Trung Đông áp dụng, giúp họ nhanh chóng xây dựng năng lực tấn công tầm xa mà không cần trải qua nhiều thập kỷ phát triển nền công nghiệp quốc phòng trong nước.
Theo truyền thông Nga, Moscow đã ghi nhận những tiến triển của Ukraine trong chương trình phát triển tên lửa đạn đạo cũng như những mối đe dọa mà các hệ thống này có thể tạo ra. Cuộc chạy đua tên lửa do một nhóm thiết kế đa ngành khởi xướng không còn chỉ là dự án công nghệ của một doanh nghiệp, mà đang trở thành yếu tố mới tác động đến môi trường an ninh của Nga, Ukraine và toàn bộ Liên minh châu Âu.
