Trúc Hà Nhân
Intern Writer
Gần đây, mình thấy cụm từ "ung thư phổi không triệu chứng" được nhắc đến nhiều lắm, và câu chuyện của chị Trương, 37 tuổi, là một ví dụ đau lòng khiến nhiều người phải giật mình suy nghĩ. Chị Trương từng trải qua phẫu thuật hàm dưới vào khoảng tháng 8, tháng 9 năm 2023, và mọi kết quả kiểm tra trước lẫn sau phẫu thuật đều cho thấy cơ thể chị hoàn toàn bình thường.
Thế nhưng, đến tháng 10 cùng năm, chị Trương bỗng dưng xuất hiện các triệu chứng như buồn nôn, ho và khó ngủ. Ban đầu, chị cũng không để tâm lắm, cứ nghĩ là do thời tiết chuyển lạnh, không khí khô hanh thôi. Nhưng gần một tháng trôi qua, các triệu chứng này chẳng những không thuyên giảm mà còn dai dẳng hơn. Đến đầu tháng 11, chị đi khám thì phát hiện chỉ số dấu ấn ung thư tăng bất thường, các bác sĩ nghi ngờ chị bị lao phổi hoặc viêm phổi cấp tính.
Chỉ ba ngày sau đó, tình trạng của chị Trương đột ngột xấu đi và chị phải nhập viện cấp cứu. Tại bệnh viện, các bác sĩ đã tiến hành chọc hút dịch phổi để làm xét nghiệm bệnh lý. Đáng sợ hơn, ngay tối hôm đó, nồng độ oxy trong máu của chị giảm mạnh, phải thở oxy để duy trì sự sống. Một tuần sau, chị Trương được chẩn đoán mắc ung thư biểu mô tuyến phổi giai đoạn cuối, tế bào ung thư đã di căn khắp cơ thể, khiến chị mất đi cơ hội phẫu thuật. Vì loại đột biến gen của chị không phù hợp với thuốc điều trị đích, chị chỉ có thể nhận điều trị chăm sóc giảm nhẹ. Cuối cùng, chị Trương đã qua đời vào ngày 30 tháng 11, chỉ vỏn vẹn hai tuần sau khi nhận chẩn đoán.
Câu chuyện này thực sự khiến chúng ta bàng hoàng và lo lắng: Tại sao một căn bệnh hiểm nghèo đến vậy lại có thể "len lỏi" vào cơ thể một cách thầm lặng? Và làm thế nào để chúng ta có thể nhận ra những dấu hiệu chết người khi nó vẫn còn đang "im lặng"?
Chắc hẳn nhiều bạn cũng thắc mắc, tại sao ung thư phổi lại có thể "ẩn mình" kỹ đến thế, đúng không? Theo số liệu thống kê từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế, trên toàn cầu, cứ mỗi phút lại có khoảng 4 đến 5 người được chẩn đoán mắc ung thư phổi và 3 đến 4 người qua đời vì căn bệnh này. Các tổ chức y tế vẫn luôn kêu gọi rằng ung thư phổi là một căn bệnh có thể phòng ngừa và có tỷ lệ chữa khỏi cao nếu được phát hiện sớm. Chúng ta cần phải ngăn chặn căn bệnh này từ gốc rễ, bằng cách phát hiện sớm, chẩn đoán sớm và điều trị sớm.
Tuy nhiên, việc phát hiện ung thư phổi ở giai đoạn đầu lại vô cùng khó khăn, bởi vì hầu như không có triệu chứng đặc hiệu rõ ràng. Nó thường không biểu hiện bằng các dấu hiệu điển hình của hệ hô hấp như tức ngực, ho hay sốt. Thực tế, các triệu chứng khi ung thư phổi được chẩn đoán lại rất "muôn hình vạn trạng". Có người bị đau đầu, rối loạn tâm thần do tế bào ung thư di căn lên não. Có người lại phát hiện khối u ở gan trước, sau đó mới chẩn đoán là do ung thư phổi di căn. Thậm chí, có trường hợp khởi phát bằng những cơn đau xương, là do tế bào ung thư phổi đã di căn đến xương.
Bác sĩ Hồ Dương, Trưởng khoa Hô hấp và Hồi sức cấp cứu tại Bệnh viện Phổi Thượng Hải, chia sẻ rằng phổi của chúng ta vốn dĩ không có nhiều dây thần kinh cảm giác đau rõ rệt. Vì vậy, khi có vấn đề ở giai đoạn đầu, cơ thể mình thường không có phản ứng rõ ràng. Hơn nữa, khối u ở giai đoạn sớm cũng không gây ra phản ứng viêm, khiến chúng ta khó lòng phát hiện ung thư phổi kịp thời qua các triệu chứng. Tuy nhiên, trên thực tế lâm sàng, rất nhiều bệnh nhân lại phát hiện ung thư phổi giai đoạn sớm thông qua các đợt khám sức khỏe định kỳ hoặc các kiểm tra ngẫu nhiên khác.
Ung thư phổi thường gặp hai loại chính là ung thư biểu mô tuyến phổi và ung thư biểu mô tế bào vảy. Ung thư phổi không triệu chứng thường gặp ở ung thư biểu mô tuyến phổi. Loại này thường phát triển trên các tế bào biểu mô phế quản và phế nang, do vị trí nằm ở ngoại vi phổi nên còn được gọi là ung thư phổi ngoại vi. Một số loại ung thư biểu mô tuyến phổi có đặc điểm tăng trưởng chậm, đặc biệt là những khối u có thành phần kính mờ, nên các triệu chứng ban đầu càng không rõ ràng. Trong khi đó, ung thư biểu mô tế bào vảy thường xuất hiện ở khí quản và các phế quản lớn hơn, gần với rốn phổi, nhưng ở giai đoạn đầu cũng thường không có triệu chứng rõ rệt.
Những năm gần đây, cùng với các chiến dịch kiểm soát thuốc lá được triển khai ở nhiều nơi, tỷ lệ mắc ung thư biểu mô tế bào vảy đã giảm xuống. Tuy nhiên, tỷ lệ mắc ung thư biểu mô tuyến phổi lại tăng lên đáng kể, và phần lớn bệnh nhân mắc phải lại là phụ nữ không hút thuốc. Những bệnh nhân này thường không có triệu chứng rõ ràng, dẫn đến việc khi được chẩn đoán thì đã ở giai đoạn cuối, mất đi cơ hội điều trị.
Mặc dù "không triệu chứng" là một đặc điểm lớn của ung thư phổi giai đoạn đầu, nhưng điều đó không có nghĩa là nó hoàn toàn không để lại dấu vết nào. Khi bệnh tiến triển, hoặc khi khối u phát triển đến một vị trí cụ thể, nó sẽ luôn để lại những "dấu vết" nhỏ, tinh vi mà chúng ta thường bỏ qua. Việc nhận biết những tín hiệu không điển hình này chính là chìa khóa để chúng ta chủ động đối phó với căn bệnh.
Đầu tiên, các bạn hãy để ý đến những vấn đề nhỏ dai dẳng. Ho và khàn tiếng là những triệu chứng có thể xuất hiện ở người mắc ung thư phổi, nhưng chúng rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh vặt thông thường. Thông thường, cơn ho do cảm cúm, sốt sẽ thuyên giảm sau khoảng một tuần. Nếu cơn ho của bạn kéo dài hơn hai tuần, uống thuốc cũng không đỡ, và đặc biệt là các triệu chứng nặng hơn vào buổi sáng hoặc buổi tối, thì hãy cảnh giác nhé, rất có thể nó có liên quan đến ung thư phổi đấy. Khàn tiếng cũng tương tự, giai đoạn đầu có thể chỉ là nói chuyện khó khăn, nhưng về sau có thể mất hẳn giọng. Nếu tình trạng này kéo dài hơn hai tuần, mình khuyên các bạn nên đi khám phổi ngay lập tức.
Thứ hai, cơ thể mình có thể bị "cạn kiệt năng lượng". Dù đã nghỉ ngơi đầy đủ nhưng bạn vẫn thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, uể oải, không có tinh thần, thì có thể là do khối u đang tiêu hao một lượng lớn dinh dưỡng trong cơ thể. Ngoài cảm giác mệt mỏi thường xuyên, những người mắc ung thư thường còn có triệu chứng sụt cân nhanh chóng trong thời gian ngắn. Một khi bạn phát hiện cân nặng của mình giảm hơn 10% trong thời gian ngắn, hãy đi khám ngay nhé.
Thứ ba, đó là những cơn đau không điển hình. Bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn đầu thường không có triệu chứng đau ngực rõ ràng. Có thể biểu hiện bằng những cơn đau âm ỉ kéo dài, cảm giác tức nặng hoặc bị chèn ép cục bộ. Những triệu chứng này rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh khác. Khi bệnh tiến triển, tế bào ung thư có thể xâm lấn màng phổi, gây ra các vấn đề như tràn dịch màng phổi, dẫn đến những cơn đau lưng bất thường ở bệnh nhân.
Ngày nay, rất nhiều người đã có thói quen khám sức khỏe định kỳ. Nếu lỡ có đi khám sức khỏe mà trong tờ kết quả có xuất hiện ba "từ khóa" này, thì mình khuyên các bạn nên đi khám chuyên khoa ngay nha!
Đầu tiên là các nốt phổi có kích thước từ 8 milimét trở lên hoặc có dấu hiệu tăng kích thước liên tục. Nốt phổi là một vấn đề khá phổ biến ở nhiều người hiện đại. Tuy nhiên, nếu nốt phổi tiếp tục lớn lên, và sau 3 đến 6 tháng tái khám mà kích thước nốt tăng thêm từ 2 milimét trở lên, thì chúng ta cần hết sức cảnh giác vì rất có thể đó là nốt ác tính. Tương tự, nếu phát hiện nốt phổi có đường kính từ 8 milimét trở lên, cũng có khả năng là ác tính, với tỷ lệ từ 5 đến 10%.
Thứ hai là nốt kính mờ hoặc mật độ kính mờ. Nốt kính mờ thuần túy thường có mức độ ác tính thấp hơn. Nhưng nếu là nốt kính mờ hỗn hợp, mức độ ác tính sẽ tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần kết hợp với kích thước của nốt để đánh giá. Ngay cả khi là nốt kính mờ thuần túy, nếu thể tích từ 10 milimét trở lên, mức độ ác tính cũng rất cao.
Cuối cùng là các dấu hiệu như hình thù thùy, dấu hiệu tua gai hoặc dấu hiệu lõm màng phổi. Hình thùy có nghĩa là bờ của nốt không nhẵn, do khối u phát triển không đều theo các hướng. Một khi phát hiện nốt có hình thùy rõ ràng, mức độ ác tính sẽ tăng lên đáng kể. Dấu hiệu tua gai là khi bờ của nốt có dạng đường mảnh hoặc hình bàn chải, phân bố tỏa tròn. Điều này là do mô khối u xâm lấn các mô xung quanh hoặc do xơ hóa do phản ứng viêm quanh khối u, và thường là dấu hiệu của khối u ác tính. Dấu hiệu lõm màng phổi là khi có hình ảnh tam giác hoặc hình rèm rõ ràng giữa nốt và màng phổi, thường xuất hiện ở bệnh nhân ung thư phổi.
Ung thư phổi là một căn bệnh rất phổ biến hiện nay, vì vậy chúng ta nhất định phải hết sức chú ý. Hãy quan tâm nhiều hơn đến những biểu hiện của cơ thể mình hàng ngày, và nếu phát hiện bất kỳ điều gì bất thường, hãy đi khám bác sĩ ngay lập tức nhé.
Thế nhưng, đến tháng 10 cùng năm, chị Trương bỗng dưng xuất hiện các triệu chứng như buồn nôn, ho và khó ngủ. Ban đầu, chị cũng không để tâm lắm, cứ nghĩ là do thời tiết chuyển lạnh, không khí khô hanh thôi. Nhưng gần một tháng trôi qua, các triệu chứng này chẳng những không thuyên giảm mà còn dai dẳng hơn. Đến đầu tháng 11, chị đi khám thì phát hiện chỉ số dấu ấn ung thư tăng bất thường, các bác sĩ nghi ngờ chị bị lao phổi hoặc viêm phổi cấp tính.
Chỉ ba ngày sau đó, tình trạng của chị Trương đột ngột xấu đi và chị phải nhập viện cấp cứu. Tại bệnh viện, các bác sĩ đã tiến hành chọc hút dịch phổi để làm xét nghiệm bệnh lý. Đáng sợ hơn, ngay tối hôm đó, nồng độ oxy trong máu của chị giảm mạnh, phải thở oxy để duy trì sự sống. Một tuần sau, chị Trương được chẩn đoán mắc ung thư biểu mô tuyến phổi giai đoạn cuối, tế bào ung thư đã di căn khắp cơ thể, khiến chị mất đi cơ hội phẫu thuật. Vì loại đột biến gen của chị không phù hợp với thuốc điều trị đích, chị chỉ có thể nhận điều trị chăm sóc giảm nhẹ. Cuối cùng, chị Trương đã qua đời vào ngày 30 tháng 11, chỉ vỏn vẹn hai tuần sau khi nhận chẩn đoán.
Câu chuyện này thực sự khiến chúng ta bàng hoàng và lo lắng: Tại sao một căn bệnh hiểm nghèo đến vậy lại có thể "len lỏi" vào cơ thể một cách thầm lặng? Và làm thế nào để chúng ta có thể nhận ra những dấu hiệu chết người khi nó vẫn còn đang "im lặng"?
Chắc hẳn nhiều bạn cũng thắc mắc, tại sao ung thư phổi lại có thể "ẩn mình" kỹ đến thế, đúng không? Theo số liệu thống kê từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế, trên toàn cầu, cứ mỗi phút lại có khoảng 4 đến 5 người được chẩn đoán mắc ung thư phổi và 3 đến 4 người qua đời vì căn bệnh này. Các tổ chức y tế vẫn luôn kêu gọi rằng ung thư phổi là một căn bệnh có thể phòng ngừa và có tỷ lệ chữa khỏi cao nếu được phát hiện sớm. Chúng ta cần phải ngăn chặn căn bệnh này từ gốc rễ, bằng cách phát hiện sớm, chẩn đoán sớm và điều trị sớm.
Tuy nhiên, việc phát hiện ung thư phổi ở giai đoạn đầu lại vô cùng khó khăn, bởi vì hầu như không có triệu chứng đặc hiệu rõ ràng. Nó thường không biểu hiện bằng các dấu hiệu điển hình của hệ hô hấp như tức ngực, ho hay sốt. Thực tế, các triệu chứng khi ung thư phổi được chẩn đoán lại rất "muôn hình vạn trạng". Có người bị đau đầu, rối loạn tâm thần do tế bào ung thư di căn lên não. Có người lại phát hiện khối u ở gan trước, sau đó mới chẩn đoán là do ung thư phổi di căn. Thậm chí, có trường hợp khởi phát bằng những cơn đau xương, là do tế bào ung thư phổi đã di căn đến xương.
Bác sĩ Hồ Dương, Trưởng khoa Hô hấp và Hồi sức cấp cứu tại Bệnh viện Phổi Thượng Hải, chia sẻ rằng phổi của chúng ta vốn dĩ không có nhiều dây thần kinh cảm giác đau rõ rệt. Vì vậy, khi có vấn đề ở giai đoạn đầu, cơ thể mình thường không có phản ứng rõ ràng. Hơn nữa, khối u ở giai đoạn sớm cũng không gây ra phản ứng viêm, khiến chúng ta khó lòng phát hiện ung thư phổi kịp thời qua các triệu chứng. Tuy nhiên, trên thực tế lâm sàng, rất nhiều bệnh nhân lại phát hiện ung thư phổi giai đoạn sớm thông qua các đợt khám sức khỏe định kỳ hoặc các kiểm tra ngẫu nhiên khác.
Ung thư phổi thường gặp hai loại chính là ung thư biểu mô tuyến phổi và ung thư biểu mô tế bào vảy. Ung thư phổi không triệu chứng thường gặp ở ung thư biểu mô tuyến phổi. Loại này thường phát triển trên các tế bào biểu mô phế quản và phế nang, do vị trí nằm ở ngoại vi phổi nên còn được gọi là ung thư phổi ngoại vi. Một số loại ung thư biểu mô tuyến phổi có đặc điểm tăng trưởng chậm, đặc biệt là những khối u có thành phần kính mờ, nên các triệu chứng ban đầu càng không rõ ràng. Trong khi đó, ung thư biểu mô tế bào vảy thường xuất hiện ở khí quản và các phế quản lớn hơn, gần với rốn phổi, nhưng ở giai đoạn đầu cũng thường không có triệu chứng rõ rệt.
Những năm gần đây, cùng với các chiến dịch kiểm soát thuốc lá được triển khai ở nhiều nơi, tỷ lệ mắc ung thư biểu mô tế bào vảy đã giảm xuống. Tuy nhiên, tỷ lệ mắc ung thư biểu mô tuyến phổi lại tăng lên đáng kể, và phần lớn bệnh nhân mắc phải lại là phụ nữ không hút thuốc. Những bệnh nhân này thường không có triệu chứng rõ ràng, dẫn đến việc khi được chẩn đoán thì đã ở giai đoạn cuối, mất đi cơ hội điều trị.
Mặc dù "không triệu chứng" là một đặc điểm lớn của ung thư phổi giai đoạn đầu, nhưng điều đó không có nghĩa là nó hoàn toàn không để lại dấu vết nào. Khi bệnh tiến triển, hoặc khi khối u phát triển đến một vị trí cụ thể, nó sẽ luôn để lại những "dấu vết" nhỏ, tinh vi mà chúng ta thường bỏ qua. Việc nhận biết những tín hiệu không điển hình này chính là chìa khóa để chúng ta chủ động đối phó với căn bệnh.
Đầu tiên, các bạn hãy để ý đến những vấn đề nhỏ dai dẳng. Ho và khàn tiếng là những triệu chứng có thể xuất hiện ở người mắc ung thư phổi, nhưng chúng rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh vặt thông thường. Thông thường, cơn ho do cảm cúm, sốt sẽ thuyên giảm sau khoảng một tuần. Nếu cơn ho của bạn kéo dài hơn hai tuần, uống thuốc cũng không đỡ, và đặc biệt là các triệu chứng nặng hơn vào buổi sáng hoặc buổi tối, thì hãy cảnh giác nhé, rất có thể nó có liên quan đến ung thư phổi đấy. Khàn tiếng cũng tương tự, giai đoạn đầu có thể chỉ là nói chuyện khó khăn, nhưng về sau có thể mất hẳn giọng. Nếu tình trạng này kéo dài hơn hai tuần, mình khuyên các bạn nên đi khám phổi ngay lập tức.
Thứ hai, cơ thể mình có thể bị "cạn kiệt năng lượng". Dù đã nghỉ ngơi đầy đủ nhưng bạn vẫn thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, uể oải, không có tinh thần, thì có thể là do khối u đang tiêu hao một lượng lớn dinh dưỡng trong cơ thể. Ngoài cảm giác mệt mỏi thường xuyên, những người mắc ung thư thường còn có triệu chứng sụt cân nhanh chóng trong thời gian ngắn. Một khi bạn phát hiện cân nặng của mình giảm hơn 10% trong thời gian ngắn, hãy đi khám ngay nhé.
Thứ ba, đó là những cơn đau không điển hình. Bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn đầu thường không có triệu chứng đau ngực rõ ràng. Có thể biểu hiện bằng những cơn đau âm ỉ kéo dài, cảm giác tức nặng hoặc bị chèn ép cục bộ. Những triệu chứng này rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh khác. Khi bệnh tiến triển, tế bào ung thư có thể xâm lấn màng phổi, gây ra các vấn đề như tràn dịch màng phổi, dẫn đến những cơn đau lưng bất thường ở bệnh nhân.
Ngày nay, rất nhiều người đã có thói quen khám sức khỏe định kỳ. Nếu lỡ có đi khám sức khỏe mà trong tờ kết quả có xuất hiện ba "từ khóa" này, thì mình khuyên các bạn nên đi khám chuyên khoa ngay nha!
Đầu tiên là các nốt phổi có kích thước từ 8 milimét trở lên hoặc có dấu hiệu tăng kích thước liên tục. Nốt phổi là một vấn đề khá phổ biến ở nhiều người hiện đại. Tuy nhiên, nếu nốt phổi tiếp tục lớn lên, và sau 3 đến 6 tháng tái khám mà kích thước nốt tăng thêm từ 2 milimét trở lên, thì chúng ta cần hết sức cảnh giác vì rất có thể đó là nốt ác tính. Tương tự, nếu phát hiện nốt phổi có đường kính từ 8 milimét trở lên, cũng có khả năng là ác tính, với tỷ lệ từ 5 đến 10%.
Thứ hai là nốt kính mờ hoặc mật độ kính mờ. Nốt kính mờ thuần túy thường có mức độ ác tính thấp hơn. Nhưng nếu là nốt kính mờ hỗn hợp, mức độ ác tính sẽ tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần kết hợp với kích thước của nốt để đánh giá. Ngay cả khi là nốt kính mờ thuần túy, nếu thể tích từ 10 milimét trở lên, mức độ ác tính cũng rất cao.
Cuối cùng là các dấu hiệu như hình thù thùy, dấu hiệu tua gai hoặc dấu hiệu lõm màng phổi. Hình thùy có nghĩa là bờ của nốt không nhẵn, do khối u phát triển không đều theo các hướng. Một khi phát hiện nốt có hình thùy rõ ràng, mức độ ác tính sẽ tăng lên đáng kể. Dấu hiệu tua gai là khi bờ của nốt có dạng đường mảnh hoặc hình bàn chải, phân bố tỏa tròn. Điều này là do mô khối u xâm lấn các mô xung quanh hoặc do xơ hóa do phản ứng viêm quanh khối u, và thường là dấu hiệu của khối u ác tính. Dấu hiệu lõm màng phổi là khi có hình ảnh tam giác hoặc hình rèm rõ ràng giữa nốt và màng phổi, thường xuất hiện ở bệnh nhân ung thư phổi.
Ung thư phổi là một căn bệnh rất phổ biến hiện nay, vì vậy chúng ta nhất định phải hết sức chú ý. Hãy quan tâm nhiều hơn đến những biểu hiện của cơ thể mình hàng ngày, và nếu phát hiện bất kỳ điều gì bất thường, hãy đi khám bác sĩ ngay lập tức nhé.
