Bùi Minh Nhật
Intern Writer
Dù y học đã đạt nhiều tiến bộ trong điều trị, ung thư vú vẫn là loại ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ trên thế giới. Một nghiên cứu mới từ Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) thuộc University of Washington cho thấy số ca mắc toàn cầu có thể tăng từ 2,3 triệu vào năm 2023 lên 3,5 triệu vào năm 2050.
Không chỉ gia tăng về số lượng, xu hướng còn cho thấy số ca chẩn đoán mới đang tăng nhanh hơn ở phụ nữ dưới 50 tuổi, đặc biệt tại Mỹ. Kể từ khoảng năm 2012, số ca ung thư vú tại Mỹ tăng trung bình 1% mỗi năm, nhưng ở nhóm dưới 50 tuổi, mức tăng lên tới 1,4% mỗi năm.
Trong khi tuổi tác và yếu tố di truyền đặc biệt là đột biến BRCA vẫn là những yếu tố nguy cơ quan trọng, nghiên cứu mới cho thấy các yếu tố lối sống như hút thuốc, ăn nhiều thịt đỏ, ít vận động và thừa cân chiếm khoảng 25% số năm sống khỏe mạnh bị mất do ung thư vú.
Từ năm 1990 đến 2023, số ca ung thư vú tại các nước thu nhập thấp tăng 147%, trong khi ở các nước giàu chỉ tăng khoảng 1,2% trong năm 2023. Đáng lo ngại hơn, tỷ lệ tử vong đã giảm 30% ở các nước giàu kể từ năm 1990 nhưng lại tăng gấp đôi ở các nước nghèo.
Vậy điều gì đang xảy ra?
Các chuyên gia cho rằng không thể quy toàn bộ nguyên nhân cho việc tăng cường tầm soát. Sự gia tăng là có thật. Tuổi tác vẫn là yếu tố nguy cơ lớn nhất phần lớn ca bệnh được chẩn đoán ở phụ nữ trên 50 tuổi. Tuy nhiên, việc phụ nữ sinh con muộn hơn hoặc không sinh con có thể góp phần làm tăng nguy cơ, vì mang thai đủ tháng và cho con bú tạo ra những thay đổi lâu dài ở mô vú, giúp giảm nguy cơ đột biến tế bào.
Dù vậy, các nhà dịch tễ học cho rằng tỷ lệ sinh giảm không thể giải thích toàn bộ xu hướng toàn cầu, bởi sự gia tăng ung thư vú cũng xuất hiện ở những quốc gia có mức sinh cao.
Thịt đỏ chứa nhiều chất béo có thể thúc đẩy sự phát triển của tế bào ung thư và thường được chế biến ở nhiệt độ cao như nướng hoặc áp chảo, tạo ra các hợp chất gây ung thư. Bên cạnh đó, chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến, viêm mạn tính và béo phì cũng làm tăng nguy cơ do gây tổn thương tế bào.
Lối sống ít vận động chỉ chiếm khoảng 2% số năm sống khỏe mạnh bị mất, nhưng đây vẫn là yếu tố dễ thay đổi. Các chuyên gia khuyến nghị: vận động nhiều hơn, giảm rượu bia, bỏ thuốc lá và duy trì cân nặng hợp lý có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ không chỉ ung thư vú mà còn nhiều bệnh mạn tính khác.
Dù không thể thay đổi gen di truyền, mỗi người có thể điều chỉnh thói quen sống. Chế độ ăn lành mạnh như Địa Trung Hải, hạn chế thịt đỏ, tăng cường rau củ, tập thể dục thường xuyên và không hút thuốc là những bước đi quan trọng.
Đáng chú ý, nguy cơ ung thư vú không chỉ bị ảnh hưởng bởi lối sống của chính bạn, mà còn bởi môi trường và thói quen của mẹ và bà bạn. Điều đó có nghĩa là lựa chọn sống khỏe hôm nay có thể mang lại lợi ích cho cả thế hệ sau.(yahoo)
Không chỉ gia tăng về số lượng, xu hướng còn cho thấy số ca chẩn đoán mới đang tăng nhanh hơn ở phụ nữ dưới 50 tuổi, đặc biệt tại Mỹ. Kể từ khoảng năm 2012, số ca ung thư vú tại Mỹ tăng trung bình 1% mỗi năm, nhưng ở nhóm dưới 50 tuổi, mức tăng lên tới 1,4% mỗi năm.
Trong khi tuổi tác và yếu tố di truyền đặc biệt là đột biến BRCA vẫn là những yếu tố nguy cơ quan trọng, nghiên cứu mới cho thấy các yếu tố lối sống như hút thuốc, ăn nhiều thịt đỏ, ít vận động và thừa cân chiếm khoảng 25% số năm sống khỏe mạnh bị mất do ung thư vú.
Khoảng cách giàu nghèo và những yếu tố nguy cơ tiềm ẩn
Ung thư vú không ảnh hưởng các quốc gia giống nhau. Các nước thu nhập cao như Mỹ, Anh và Canada ghi nhận nhiều ca mắc hơn, phần lớn nhờ hệ thống y tế tốt và tầm soát rộng rãi. Tuy nhiên, mức tăng lại mạnh nhất ở các quốc gia thu nhập thấp, đặc biệt tại khu vực châu Phi cận Sahara.
Từ năm 1990 đến 2023, số ca ung thư vú tại các nước thu nhập thấp tăng 147%, trong khi ở các nước giàu chỉ tăng khoảng 1,2% trong năm 2023. Đáng lo ngại hơn, tỷ lệ tử vong đã giảm 30% ở các nước giàu kể từ năm 1990 nhưng lại tăng gấp đôi ở các nước nghèo.
Vậy điều gì đang xảy ra?
Các chuyên gia cho rằng không thể quy toàn bộ nguyên nhân cho việc tăng cường tầm soát. Sự gia tăng là có thật. Tuổi tác vẫn là yếu tố nguy cơ lớn nhất phần lớn ca bệnh được chẩn đoán ở phụ nữ trên 50 tuổi. Tuy nhiên, việc phụ nữ sinh con muộn hơn hoặc không sinh con có thể góp phần làm tăng nguy cơ, vì mang thai đủ tháng và cho con bú tạo ra những thay đổi lâu dài ở mô vú, giúp giảm nguy cơ đột biến tế bào.
Dù vậy, các nhà dịch tễ học cho rằng tỷ lệ sinh giảm không thể giải thích toàn bộ xu hướng toàn cầu, bởi sự gia tăng ung thư vú cũng xuất hiện ở những quốc gia có mức sinh cao.
Lối sống hiện đại đang tác động ra sao?
Theo nghiên cứu của IHME, chế độ ăn uống là yếu tố đóng góp lớn nhất trong số các yếu tố lối sống, chiếm khoảng 10,8% số năm sống khỏe mạnh bị mất do ung thư vú trên toàn cầu. Chế độ ăn nhiều thịt đỏ đặc biệt liên quan đến nguy cơ cao hơn.Thịt đỏ chứa nhiều chất béo có thể thúc đẩy sự phát triển của tế bào ung thư và thường được chế biến ở nhiệt độ cao như nướng hoặc áp chảo, tạo ra các hợp chất gây ung thư. Bên cạnh đó, chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến, viêm mạn tính và béo phì cũng làm tăng nguy cơ do gây tổn thương tế bào.
Lối sống ít vận động chỉ chiếm khoảng 2% số năm sống khỏe mạnh bị mất, nhưng đây vẫn là yếu tố dễ thay đổi. Các chuyên gia khuyến nghị: vận động nhiều hơn, giảm rượu bia, bỏ thuốc lá và duy trì cân nặng hợp lý có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ không chỉ ung thư vú mà còn nhiều bệnh mạn tính khác.
Dù không thể thay đổi gen di truyền, mỗi người có thể điều chỉnh thói quen sống. Chế độ ăn lành mạnh như Địa Trung Hải, hạn chế thịt đỏ, tăng cường rau củ, tập thể dục thường xuyên và không hút thuốc là những bước đi quan trọng.
Đáng chú ý, nguy cơ ung thư vú không chỉ bị ảnh hưởng bởi lối sống của chính bạn, mà còn bởi môi trường và thói quen của mẹ và bà bạn. Điều đó có nghĩa là lựa chọn sống khỏe hôm nay có thể mang lại lợi ích cho cả thế hệ sau.(yahoo)
