Quang Trương
Pearl
Vì sao chỉ trong vài năm, hàng triệu học sinh Ấn Độ bắt đầu chế tạo robot, làm dự án AI và thậm chí tạo ra startup ngay từ khi còn học phổ thông?
Học sinh chủ yếu học theo cách ghi nhớ, chương trình nặng về thi cử, còn các hoạt động thực hành gần như rất ít. Những cơ hội để học sinh thử nghiệm, chế tạo hay làm dự án thực tế trong các lĩnh vực như điện tử, robot hay công nghệ gần như không tồn tại.
Trong khi đó, thế giới lại đang thay đổi rất nhanh. Các ngành nghề liên quan đến STEM, tức khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, được dự đoán sẽ tăng gấp đôi trong thập kỷ này. Những kỹ năng như sáng tạo, tư duy phản biện, giải quyết vấn đề hay hợp tác trở thành điều kiện quan trọng để bước vào thị trường lao động.
Chính vì vậy, năm 2016 chính phủ Ấn Độ thông qua tổ chức NITI Aayog đã khởi động Atal Innovation Mission, một chương trình nhằm xây dựng văn hóa đổi mới và khởi nghiệp từ rất sớm.
Một trong những phần quan trọng nhất của chương trình này là Atal Tinkering Labs, những phòng thí nghiệm sáng tạo đặt ngay trong các trường học.
Chỉ sau bảy năm, hơn 10.000 phòng thí nghiệm như vậy đã được xây dựng trên khắp 35 bang và vùng lãnh thổ của Ấn Độ.
Điều đáng chú ý là hơn 60% số phòng lab này nằm ở các trường công lập và khu vực nông thôn, giúp học sinh ở nhiều hoàn cảnh khác nhau đều có thể tiếp cận công nghệ.
Khoảng 96% phòng lab được đặt tại các trường hỗn hợp hoặc trường dành cho nữ sinh, nhằm khuyến khích nhiều nữ sinh tham gia vào các ngành STEM.
Nhờ đó, chương trình đã tiếp cận hơn 7,5 triệu học sinh, đồng thời tạo ra hơn 1,2 triệu dự án sáng tạo.
Học sinh từ lớp 6 đến lớp 12 có thể tiếp cận nhiều công cụ và thiết bị để thử nghiệm, chế tạo và thiết kế các giải pháp cho những vấn đề thực tế. Các công nghệ mà học sinh được tiếp xúc khá đa dạng, từ robot, cơ điện tử, Internet vạn vật cho tới trí tuệ nhân tạo và in 3D.
Điểm khác biệt lớn của mô hình này là học sinh không chỉ học lý thuyết. Các em được khuyến khích tự đặt câu hỏi, tìm vấn đề trong cộng đồng và thử tạo ra giải pháp của riêng mình.
Để hỗ trợ quá trình đó, mạng lưới ATL còn có hơn 6.200 người hướng dẫn gồm giáo viên, kỹ sư, nhà khoa học, chuyên gia và doanh nhân. Họ tham gia hướng dẫn học sinh trong các dự án và giúp các em phát triển ý tưởng.
Một số sáng kiến nổi bật trong hệ sinh thái này gồm:
ATL Marathon
Một cuộc thi toàn quốc dành cho học sinh nhằm khuyến khích đổi mới sáng tạo và tinh thần khởi nghiệp.
Chương trình ATL Tinkering Curriculum
Chương trình học thực hành với các mô-đun về khoa học, điện tử, robot, vi điều khiển, cảm biến và in 3D.
Tích hợp AI và IoT vào chương trình học
Chương trình này được triển khai cùng CBSE và Intel, nhằm đưa trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật vào giảng dạy chính thức.
Chương trình Sáng tạo Sinh viên và Khởi nghiệp Sinh viên
Những học sinh có dự án tốt sẽ được hướng dẫn để phát triển sản phẩm, thậm chí biến ý tưởng thành startup.
Một nhóm cựu học sinh ATL đã phát triển dự án Saaf Water, một nền tảng sử dụng AI và IoT để theo dõi chất lượng nước theo thời gian thực. Hệ thống có thể phát hiện ô nhiễm sớm và đưa ra cảnh báo cho cộng đồng.
Dự án này đã giành 200.000 USD, tương đương khoảng 5,1 tỷ VNĐ, tại cuộc thi Call for Code của IBM.
Một câu chuyện khác là Ravinder Bishnoi, sinh viên đến từ Rajasthan. Khi còn học trong chương trình ATL, anh bắt đầu nghiên cứu thiết bị kiểm soát còi xe nhằm giảm ô nhiễm tiếng ồn ở khu vực cấm bấm còi.
Dự án sau đó phát triển thành startup mang tên KieKie Private Limited và nhận được tài trợ 1 crore rupee, khoảng 2,9 tỷ VNĐ, từ chương trình Atal New India Challenge.
Một dự án khác do Mohnish Kumar Dhruv phát triển là Atal Divyang Rath, một thiết bị hỗ trợ người khuyết tật di chuyển và sử dụng nhà vệ sinh dễ dàng hơn. Sáng kiến này đã nhận nhiều giải thưởng quốc gia và được giới thiệu trước Thủ tướng Ấn Độ trong Tuần lễ Công nghệ Quốc gia 2023.
Các phòng thí nghiệm Atal không chỉ là nơi đặt thiết bị công nghệ.
Chúng đang hình thành một hệ sinh thái gồm học sinh, giáo viên, phụ huynh, doanh nghiệp và cộng đồng cùng tham gia hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Những phòng lab này cũng đang được xem như nơi ươm mầm cho thế hệ nhà sáng tạo và doanh nhân trẻ của Ấn Độ.
Dù vậy, Ấn Độ vẫn còn một chặng đường dài phía trước nếu muốn trở thành quốc gia dẫn đầu về đổi mới công nghệ. Nhiều chuyên gia cho rằng phong trào STEM và sáng tạo cần được mở rộng tới nhiều trường học hơn, đặc biệt là ở vùng sâu vùng xa. Đồng thời cần tăng cường hợp tác giữa các phòng lab, trường đại học và viện nghiên cứu.
Nếu nhìn từ góc độ rộng hơn, câu chuyện này đặt ra một câu hỏi khá thú vị.
Nếu trong trường phổ thông ở Việt Nam cũng có những phòng lab nơi học sinh có thể chế robot, thử nghiệm AI và biến ý tưởng thành dự án thật, liệu chúng ta có thấy nhiều startup công nghệ xuất hiện sớm hơn không? (education21)
Khi trường học trở thành nơi tạo ra nhà sáng tạo
Trong nhiều năm, giáo dục STEM tại Ấn Độ từng gặp khá nhiều khó khăn.Học sinh chủ yếu học theo cách ghi nhớ, chương trình nặng về thi cử, còn các hoạt động thực hành gần như rất ít. Những cơ hội để học sinh thử nghiệm, chế tạo hay làm dự án thực tế trong các lĩnh vực như điện tử, robot hay công nghệ gần như không tồn tại.
Trong khi đó, thế giới lại đang thay đổi rất nhanh. Các ngành nghề liên quan đến STEM, tức khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, được dự đoán sẽ tăng gấp đôi trong thập kỷ này. Những kỹ năng như sáng tạo, tư duy phản biện, giải quyết vấn đề hay hợp tác trở thành điều kiện quan trọng để bước vào thị trường lao động.
Chính vì vậy, năm 2016 chính phủ Ấn Độ thông qua tổ chức NITI Aayog đã khởi động Atal Innovation Mission, một chương trình nhằm xây dựng văn hóa đổi mới và khởi nghiệp từ rất sớm.
Một trong những phần quan trọng nhất của chương trình này là Atal Tinkering Labs, những phòng thí nghiệm sáng tạo đặt ngay trong các trường học.
Chỉ sau bảy năm, hơn 10.000 phòng thí nghiệm như vậy đã được xây dựng trên khắp 35 bang và vùng lãnh thổ của Ấn Độ.
Điều đáng chú ý là hơn 60% số phòng lab này nằm ở các trường công lập và khu vực nông thôn, giúp học sinh ở nhiều hoàn cảnh khác nhau đều có thể tiếp cận công nghệ.
Khoảng 96% phòng lab được đặt tại các trường hỗn hợp hoặc trường dành cho nữ sinh, nhằm khuyến khích nhiều nữ sinh tham gia vào các ngành STEM.
Nhờ đó, chương trình đã tiếp cận hơn 7,5 triệu học sinh, đồng thời tạo ra hơn 1,2 triệu dự án sáng tạo.
Học bằng cách làm, thay vì chỉ học thuộc
Các phòng thí nghiệm này hoạt động như một không gian sáng tạo trong trường học.Học sinh từ lớp 6 đến lớp 12 có thể tiếp cận nhiều công cụ và thiết bị để thử nghiệm, chế tạo và thiết kế các giải pháp cho những vấn đề thực tế. Các công nghệ mà học sinh được tiếp xúc khá đa dạng, từ robot, cơ điện tử, Internet vạn vật cho tới trí tuệ nhân tạo và in 3D.
Điểm khác biệt lớn của mô hình này là học sinh không chỉ học lý thuyết. Các em được khuyến khích tự đặt câu hỏi, tìm vấn đề trong cộng đồng và thử tạo ra giải pháp của riêng mình.
Để hỗ trợ quá trình đó, mạng lưới ATL còn có hơn 6.200 người hướng dẫn gồm giáo viên, kỹ sư, nhà khoa học, chuyên gia và doanh nhân. Họ tham gia hướng dẫn học sinh trong các dự án và giúp các em phát triển ý tưởng.
Một số sáng kiến nổi bật trong hệ sinh thái này gồm:
ATL Marathon
Một cuộc thi toàn quốc dành cho học sinh nhằm khuyến khích đổi mới sáng tạo và tinh thần khởi nghiệp.
Chương trình ATL Tinkering Curriculum
Chương trình học thực hành với các mô-đun về khoa học, điện tử, robot, vi điều khiển, cảm biến và in 3D.
Tích hợp AI và IoT vào chương trình học
Chương trình này được triển khai cùng CBSE và Intel, nhằm đưa trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật vào giảng dạy chính thức.
Chương trình Sáng tạo Sinh viên và Khởi nghiệp Sinh viên
Những học sinh có dự án tốt sẽ được hướng dẫn để phát triển sản phẩm, thậm chí biến ý tưởng thành startup.
Khi học sinh bắt đầu tạo ra các dự án thật
Một số câu chuyện từ chương trình này cho thấy cách mô hình giáo dục mới có thể tạo ra những kết quả bất ngờ.Một nhóm cựu học sinh ATL đã phát triển dự án Saaf Water, một nền tảng sử dụng AI và IoT để theo dõi chất lượng nước theo thời gian thực. Hệ thống có thể phát hiện ô nhiễm sớm và đưa ra cảnh báo cho cộng đồng.
Dự án này đã giành 200.000 USD, tương đương khoảng 5,1 tỷ VNĐ, tại cuộc thi Call for Code của IBM.
Một câu chuyện khác là Ravinder Bishnoi, sinh viên đến từ Rajasthan. Khi còn học trong chương trình ATL, anh bắt đầu nghiên cứu thiết bị kiểm soát còi xe nhằm giảm ô nhiễm tiếng ồn ở khu vực cấm bấm còi.
Dự án sau đó phát triển thành startup mang tên KieKie Private Limited và nhận được tài trợ 1 crore rupee, khoảng 2,9 tỷ VNĐ, từ chương trình Atal New India Challenge.
Một dự án khác do Mohnish Kumar Dhruv phát triển là Atal Divyang Rath, một thiết bị hỗ trợ người khuyết tật di chuyển và sử dụng nhà vệ sinh dễ dàng hơn. Sáng kiến này đã nhận nhiều giải thưởng quốc gia và được giới thiệu trước Thủ tướng Ấn Độ trong Tuần lễ Công nghệ Quốc gia 2023.
Các phòng thí nghiệm Atal không chỉ là nơi đặt thiết bị công nghệ.
Chúng đang hình thành một hệ sinh thái gồm học sinh, giáo viên, phụ huynh, doanh nghiệp và cộng đồng cùng tham gia hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Những phòng lab này cũng đang được xem như nơi ươm mầm cho thế hệ nhà sáng tạo và doanh nhân trẻ của Ấn Độ.
Dù vậy, Ấn Độ vẫn còn một chặng đường dài phía trước nếu muốn trở thành quốc gia dẫn đầu về đổi mới công nghệ. Nhiều chuyên gia cho rằng phong trào STEM và sáng tạo cần được mở rộng tới nhiều trường học hơn, đặc biệt là ở vùng sâu vùng xa. Đồng thời cần tăng cường hợp tác giữa các phòng lab, trường đại học và viện nghiên cứu.
Nếu nhìn từ góc độ rộng hơn, câu chuyện này đặt ra một câu hỏi khá thú vị.
Nếu trong trường phổ thông ở Việt Nam cũng có những phòng lab nơi học sinh có thể chế robot, thử nghiệm AI và biến ý tưởng thành dự án thật, liệu chúng ta có thấy nhiều startup công nghệ xuất hiện sớm hơn không? (education21)
