thumbnail - 'Giữa Bitcoin và tiền mặt, tôi thích khách hàng trả tiền mặt hơn'
Minh.T.T
Hà Nội

'Giữa Bitcoin và tiền mặt, tôi thích khách hàng trả tiền mặt hơn'

Mời các bạn theo dõi tiếp câu chuyện thực tế về El Salvador sau 6 tháng công bố Đạo luật Bitcoin, cho phép người dân sử dụng Bitcoin làm phương tiện thanh toán hợp pháp.

*Xem thêm: Quốc gia đầu tiên hợp pháp hóa thanh toán bằng Bitcoin giờ ra sao? 

Từ tuần lễ Bitcoin

Vào tháng 11/2021, hai tháng sau khi Đạo luật Bitcoin đi vào hiệu lực, hàng trăm du khách đã đổ về sân bay quốc tế ở San Salvador. Họ đi qua cửa nhập cảnh mà không phải trả khoản phí 12 USD như bình thường. Nếu vẫn muốn trả, các sỹ quan tại đây sẽ chấp nhận Bitcoin.

Đó là Tuần lễ Bitcoin ở El Salvador, một tuần lễ gồm nhiều hội thảo và sự kiện thu hút giới đầu tư tiền mã hóa trên toàn thế giới, là cơ hội để chính quyền Bukele thuyết phục cộng đồng Bitcoin toàn cầu về những tiềm năng mà tiền mã hóa có thể mang lại cho El Salvador - và El Salvador có thể làm gì cho Bitcoin.

Bãi biển Bitcoin đã được trang hoàng mới lạ để chào đón dịp này. Đường phố ngập tràn những quầy thức ăn nhanh với bảng hiệu lớn in biểu tượng Bitcoin. Một DJ chơi các bài hát techno và pop, bao gồm bài “Despacito” phiên bản tiền mã hóa, trong đó lời bài hát “Tengo que bailar contigo hoy” (I have to dance with you today) được thay bằng “Tengo que compar un bitcoin hoy” (I have to buy a bitcoin today).

Dagart Allison, một nhân viên quản lý tài sản đến từ Los Angeles xem nghiên cứu tiền mã hóa như thú vui, đã đến buổi công bố của Bukele tại hội thảo Bitcoin Miami. Anh quá phấn khích về Đạo luật Bitcoin đến mức quyết tâm đến El Salvador, nhưng lại quan ngại về những vấn đề an ninh tại quốc gia này. Tuần lễ Bitcoin là cơ hội tuyệt vời để thực hiện ý định khi anh biết rõ sẽ gặp nhiều người cùng chí hướng.

Nhưng thánh địa Bitcoin không hấp dẫn như kỳ vọng. Khi tìm cách thuê ván trượt tại một cửa hàng ở El Tunco bằng Bitcoin, anh bị từ chối vì chủ cửa hàng không chấp nhận Bitcoin. Anh hỏi rằng họ có ví Chivo không, họ nói có, nhưng lại không biết làm cách nào để sử dụng nó với các ví khác - chức năng này đã bị ẩn đi đằng sau hàng loạt nút bấm khó hiểu.

Dưới góc nhìn Bitcoin, mọi thứ thật tuyệt - trong suy nghĩ của tôi, nó thật đột phá và xinh đẹp, và giống như một sự hoàn hảo vậy” - anh nói về El Salvador như vậy. “Và khi bạn đến đây, bạn nhận ra rằng ở nền móng của nó, chuyện hoàn toàn khác biệt. Đó là một cuộc vật lộn”

Craig Toennies, một người di cư từ Mỹ đang điều hành một khách sạn El Zonte trước khi rời đi giữa đại dịch, cho biết hoạt động trang trí và chuẩn bị cho Tuần lễ Bitcoin khiến nơi đây dường như mang màu sắc tiền mã hóa hơn nhiều, so với bản chất thực sự của nó. “Nó mang một không khí rất giả tạo” - anh nói. Kể từ khi trở lại vào tháng 11, anh cho biết những người duy nhất đang thực hiện giao dịch bằng Bitcoin là khách du lịch.

Cho đến thành phố Bitcoin

Những điểm sáng của Tuần lễ Bitcoin được công bố một cách chớp nhoáng và mờ nhạt, sau khi mọi cuộc hội thảo đều đã kết thúc và nhiều người tham dự đã bay về nhà. Nốc những chai bia Suprema và Regia, đám đông còn sót lại ngồi trước một khán đài hướng ra bờ biển Thái Bình Dương, ngay cuối con đường từ El Zonte.

Vào tối muộn, họ đưa smartphone lên, sẵn sàng để quay phim cảnh pháo hoa được bắn lên ngay trên đầu mình. Một người đàn ông trịnh trọng bước lên sân khấu, mang áo thun trắng, và đội mũ lưỡi trai ngược, tay cầm micro. Màn hình hiện ra tên ông là “El Presidente” (Ngài Tổng thống): Bukele đã đến để trò chuyện với mọi người!

'Giữa Bitcoin và tiền mặt, tôi thích khách hàng trả tiền mặt hơn' 

Người dân lắng nghe Tổng thống Nayib Bukele phát biểu tại Tuần lễ Bitcoin

Khi âm lượng nhạc được hạ xuống, ông nói với khán giả bằng tiếng Anh: “Tuần lễ Bitcoin diễn ra thế nào rồi mọi người?”

Bukele nói theo ngôn ngữ của cộng đồng Bitcoin, đề cập đến Satoshi (Satoshi Nakamoto, biệt danh của người tạo ra Bitcoin) và chèn vào bài phát biểu những thuật ngữ “trong ngành” như “orange pilled” (một ý tưởng đề cao Bitcoin, xem đồng tiền mã hóa này là nhà vô địch của tự do và tự chủ tiền tệ).

Sau đó, ông công bố điều đã dự định từ trước: thành lập một thành phố mới gọi là Thành phố Bitcoin, ở vùng La Union phía nam El Salvador.

Nó không chỉ là một ý tưởng, mà sẽ thực sự là một đơn vị hành chính hợp pháp có thị trưởng và mọi thứ khác” - ông nói.

Bukele tiếp tục nói về Thành phố Bitcoin, rằng nó sẽ bao gồm các khu vực dân cư và thương mại, bảo tàng, một sân bay - “mọi thứ, đều liên quan đến Bitcoin”. Thành phố cũng sẽ có một khu khai thác Bitcoin bằng...núi lửa, và một siêu thị trung tâm được thiết kế theo hình chữ “B” giống như biểu tượng của Bitcoin vậy.

Hiển nhiên, giống như phần còn lại của El Salvador, Bitcoin sẽ là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Thành phố Bitcoin. Nhưng đám đông bên dưới lại hò hét một cách sôi động hơn bao giờ hết khi Bukele bắt đầu tiết lộ những kế hoạch kích cầu táo bạo hơn nữa.

Ông nói, người dân tại Thành phố Bitcoin sẽ không phải nộp thuế thu nhập, không thuế lãi về vốn, không thuế tài sản, không thuế quỹ lương, không thuế địa phương.

Trái phiếu Bitcoin 

'Giữa Bitcoin và tiền mặt, tôi thích khách hàng trả tiền mặt hơn' 

Tổng thống Nayib Bukele và Samson Mow, Giám đốc chiến lược của Blockstream

Bukele tiếp tục mời lên sân khấu Samson Mow, lúc bấy giờ là Giám đốc chiến lược của một công ty tiền mã hóa tên Blockstream. Mow giải thích Thành phố Bitcoin sẽ được vận hành nhờ một “trái phiếu Bitcoin” trị giá 1 tỷ USD. Một nửa số tiền huy động được sẽ được dùng để xây dựng cơ sở hạ tầng năng lượng và khai thác. Nửa còn lại sẽ dùng để...mua thêm Bitcoin - theo Mow, ý tưởng ở đây là nếu Bitcoin tiếp tục gia tăng về giá trị, El Salvador sẽ thu được lợi nhuận và trả lợi tức cho những người nắm giữ trái phiếu.

Nếu bạn muốn đầu tư vào El Salvador, đây là cách dễ dàng nhất để làm điều đó” - Mow nói với đám đông. Ông hình dung ra một tương lai trong đó các quốc gia khác cũng sẽ phát hành trái phiếu Bitcoin. “Đây là khởi đầu của một đợt FOMO Bitcoin trên toàn quốc gia” - ông nói.

Đối với dân Bitcoin như Allison, công bố nói trên có phần không đáng tin cậy. “Trong thế giới Bitcoin, càng nhiều người làm những điều phô trương, chúng ta càng hoài nghi về nó” - anh nói. “Nếu nó thật sự là thứ tốt đẹp như vậy, nó sẽ tự khiến mọi người chú ý”. Tuy nhiên, anh tỏ ra hào hứng với ý tưởng một thành phố xây dựng xung quanh Bitcoin.

Một số nhà kinh tế học nghi ngờ mối liên hệ giữa trái phiếu Bitcoin và cuộc khủng hoảng nợ của El Salvador, vốn ngày càng nghiêm trọng dưới thời Bukele và hai người tiền nhiệm, đặt ông này vào tình thế khó khăn, đặc biệt nếu muốn tiếp tục duy trì khoản tài trợ cho các chính sách dân túy của mình. El Salvador sẽ phải trả 800 triệu USD tiền lãi đối với số trái phiếu đô-la truyền thống của họ trước tháng 1/2023.

Với hầu hết các nền kinh tế, nếu tình trạng của họ là bình thường, họ sẽ có thể tiếp cận được các thị trường vốn quốc tế” - theo Alvaro Trigueros Arguello, một nhà kinh tế hoạch tại Tổ chức Phát triển Kinh tế và Xã hội Salvador. “Điều diễn ra tại El Salvador là rủi ro chủ quyền đang tăng lên, đặc biệt kể từ lúc đại dịch bắt đầu”.

Kết quả là, chính quyền Bukele phải từ bỏ các thị trường vốn quốc tế. Con đường thông thường để giải quyết món nợ này là thông qua một khoản vay đa phương. Nhưng, vì Đạo luật Bitcoin, Bukele đã bị Quỹ Tiền tệ Quốc tế cảnh cáo. Vào cuối tháng 1, tổ chức này yêu cầu ông phải loại bỏ Bitcoin khỏi danh sách phương tiện thanh toán hợp pháp. Bukele phản hồi lại trên Twitter của mình bằng một ảnh chế từ bộ phim hoạt hình Gia đình Simpsons.

'Giữa Bitcoin và tiền mặt, tôi thích khách hàng trả tiền mặt hơn' 

Kế hoạch thực sự hòng giải cứu nền kinh tế

Đây là lúc những người ủng hộ Bitcoin thể hiện. Trái phiếu đầu tiên dự kiến sẽ dành cho cơ sở hạ tầng tại Thành phố Bitcoin và mua thêm Bitcoin. Nhưng, trong trường hợp nó thành công, chính phủ có thể cân nhắc phát hành những trái phiếu tương tự, hi vọng kêu gọi được nguồn vốn để bù đắp cho khoản nợ nói trên mà không phải chạy vạy với IMF. “Trái phiếu đầu tiên sẽ không giải quyết được vấn đề tài chính của chính phủ” - Trigueros nói. “Điều chúng tôi tin họ đang suy nghĩ là nếu trái phiếu đầu tiên này thành công, thì họ có thể phát hành những trái phiếu mới tương tự để giải quyết khoảng trống tài chính của ngân sách”.

Vào tháng 1, khi được hỏi trong một hội thảo báo chí rằng liệu có phải trái phiếu Bitcoin được sử dụng để hỗ trợ thanh toán khoản vay đang cận kề của El Salvador, cũng như lấp vào khoảng trống trong ngân sách hay không, bộ trưởng tài chính của Bukele, ông Alejandro Zelaya đã trả lời rằng: “Khi chúng được phát hành, chúng tôi sẽ xem xét liệu chiến lược đó có thành công hay không, mà tôi nghĩ là chúng sẽ thành công”.

Nhà kinh tế học người Salvador, Rommel Rodrigues, cho biết ông nghi ngờ việc Bukele đã lên mọi kế hoạch ngay từ đầu nhằm thu hút người ủng hộ Bitcoin, từ đó giúp giải quyết những vấn đề kinh tế của El Salvador. Thay vào đó, ông tin rằng giải pháp xuất hiện khi kế hoạch đang trên đà triển khai. “Đặc điểm của chính phủ này là ứng biến về mặt kinh tế” - ông nói.

Rodriguez dự đoán Bukele có thể thu về một lượng lớn tiền từ các fan Bitcoin mà ông lôi kéo được, bằng cách “đánh cược” tương lai đất nước vào Bitcoin, nhưng để được trọn 1 tỷ USD thì có lẽ không thể. “Vấn đề là mỗi người có tính cách riêng của họ. Đi ngược lại và xin lời khuyên từ IMF sẽ là một cú tát đau đớn vào hình ảnh quốc tế của ông ấy”

'Giữa Bitcoin và tiền mặt, tôi thích khách hàng trả tiền mặt hơn' 

Ban đầu, Bukele cho biết trái phiếu sẽ được tung ra đầu năm 2022. Vào ngày 11/3, bộ trưởng tài chính Zelaya cho biết lịch ấn định đến giữa tháng 3. Nhưng hiện tại, chưa có biến chuyển gì liên quan trái phiếu này.

Biến động giá Bitcoin và tiền mặt vẫn được ưa thích hơn

Trong khi đó, Bukele vẫn bullish (có niềm tin giá sẽ tăng) với Bitcoin. Ông thường xuyên lên Twitter để khoe khoang về việc dùng quỹ chính phủ mua Bitcoin - cho đến thời điểm hiện tại, chính phủ El Salvador đã mua hơn 1.000 Bitcoin. Nhưng kể từ khi đạt mức cao nhất mọi thời đại, gần 69.000 USD vào đầu tháng 11 năm ngoái, giá của Bitcoin đã liên tục giảm, có thời điểm vào cuối tháng 1 mất gần 50% so với đỉnh, khiến giá trị số Bitcoin mà quốc gia này nắm giữ bị thất thoát hàng chục triệu USD. Bukele có thể đã trở thành nạn nhân của một trong những lý do chính mà chính phủ các nước không muốn dính líu đến Bitcoin: độ biến động quá lớn của nó.

Trước khi Bukele công bố Đạo luật Bitcoin, ông ấy không nổi tiếng lắm. Ngay nay, ông ấy có thể nói là nhà lãnh đạo nổi tiếng nhất ở Trung Mỹ” - Gladstein cho biết. “Ông ấy đặt cược toàn bộ uy tín vào vụ này”

Quay trở lại Concepcion de Ataco, 4 tháng sau hội thảo tiền mã hóa, Bonilla, người chủ tiệm giày, vẫn chưa nghe gì về Thành phố Bitcoin hay trái phiếu Bitcoin. Anh vẫn chưa bị thuyết phục trước sự hấp dẫn của tiền mã hóa. Cuộc khảo sát do phòng thương mại của El Salvador công bố hồi tháng 3 cho thấy chỉ 3,6% số chủ doanh nghiệp nước này tin rằng Bitcoin giúp tăng doanh số cho họ.

Về cơ bản chỉ có các công ty lớn mới dùng nó thôi” - Bonilla nói. “Giữa bitcoin và tiền mặt, tôi thích khách hàng trả tiền mặt hơn”

Tham khảo: RestofWorld

Chủ đề liên quan

Chủ đề khác