thumbnail - Tiểu hành tinh giết chết khủng long gây ra sóng thần cao hàng km và trận động đất lớn kéo dài một tháng
Trần Tiến
Hà Nội

Tiểu hành tinh giết chết khủng long gây ra sóng thần cao hàng km và trận động đất lớn kéo dài một tháng

Một trong những ngày tồi tệ nhất của hành tinh từng xảy ra vào khoảng 66 triệu năm trước khi một tiểu hành tinh khổng lồ đâm vào Trái đất và xóa sổ hầu hết sự sống, bao gồm cả khủng long. Giờ đây, một nghiên cứu mới đã xác định thêm bằng chứng về những hậu quả tồi tệ sau đó.Tiểu hành tinh giết chết khủng long gây ra sóng thần cao hàng km và trận động đất lớn kéo dài một tháng 

Tiểu hành tinh giết chết khủng long gây ra sóng thần cao hàng km và trận động đất lớn kéo dài một tháng 

Hậu quả từ tiểu hành tinh va chạm với Trái Đất đã tác động gây ra sóng thần trên khắp hành tinh cao hơn 1km và những trận động đất lớn xảy ra suốt nhiều tháng sau đó.

Kỷ Phấn trắng đã kết thúc đột ngột khi một tiểu hành tinh dài 10 km đâm vào khu vực ngày nay là bán đảo Yucatan ở Mexico. Nó đã gây ra một loạt các thảm họa môi trường bao gồm động đất, sóng thần, núi lửa phun trào và cháy rừng trên khắp thế giới. Các đại dương trở nên quá chua đối với nhiều dạng sống và một lượng lớn bồ hóng và đá bị thổi bay vào bầu khí quyển, ngăn cản ánh sáng Mặt trời trong 18 tháng. Sự kiện này làm gián đoạn quá trình quang hợp, giết chết thực vật và khiến chuỗi thức ăn bị sụp đổ.

Cuối cùng, sự kiện này đã gây ra sự diệt vong cho khoảng 3/4 sự sống trên Trái đất, đông đảo nhất là loài khủng long, khoảng 93% động vật có vú và hầu hết sinh vật biển. Càng ngày, các nhà khoa học càng tìm ra những bằng chứng cụ thể về những gì đã xảy ra ngay sau vụ va chạm, bao gồm xác cá bị hất tung lên khỏi mặt nước và chết ngạt trong cơn mưa thủy tinh nóng chảy. Hai nghiên cứu mới đã tìm thấy thêm bằng chứng về sự tàn phá sau đó.

Siêu sóng thần

Đầu tiên, các nhà khoa học tại Đại học Michigan đã tạo ra một mô phỏng toàn cầu về sóng thần xảy ra sau vụ va chạm, sao lưu nó bằng phân tích hồ sơ địa chất từ 120 địa điểm trên khắp thế giới.

Các mô phỏng được xây dựng dựa trên dữ liệu từ các nghiên cứu trước đó mô phỏng một tiểu hành tinh rộng 14 km di chuyển với tốc độ 43.200 km/h va vào lớp vỏ granit được bao phủ bởi lớp trầm tích dày và đại dương nông. Từ đó, nhóm có thể theo dõi các sóng tạo ra trong vài phút và vài giờ sau khi va chạm.

Trong vòng ba phút đầu tiên, một bức tường nước cao 4,5 km đã được hình thành từ vật liệu bị đẩy ra, chúng nhanh chóng rơi trở lại bề mặt. Mười phút sau khi va chạm, một cơn sóng thần hình vành khuyên kéo dài 1,5 km cao bắt đầu quét qua đại dương.

Sau một giờ, sóng thần đã đi từ Vịnh Mexico vào Bắc Đại Tây Dương, đến Thái Bình Dương sau bốn giờ. Vào thời điểm 24 giờ, các con sóng về cơ bản đã đi vòng quanh địa cầu, băng qua Thái Bình Dương từ phía đông và Đại Tây Dương từ phía tây để gặp nhau ở Ấn Độ Dương từ cả hai phía.

Tiểu hành tinh giết chết khủng long gây ra sóng thần cao hàng km và trận động đất lớn kéo dài một tháng 

Những mô phỏng này được sao lưu bằng phân tích hồ sơ địa chất. Nhóm nghiên cứu đã kiểm tra các lớp trầm tích lắng đọng xung quanh ranh giới K-Pg vào cuối kỷ Phấn trắng và tìm thấy một số lượng lớn các địa điểm có ranh giới bị gián đoạn ở Bắc Đại Tây Dương và Nam Thái Bình Dương, cho thấy sóng thần đã tấn công những khu vực này nặng nề nhất. Ngược lại, các đại dương Nam Đại Tây Dương, Bắc Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương và Địa Trung Hải có ít sự gián đoạn nhất.

Nhưng tất nhiên, các hiệu ứng còn kéo dài lâu hơn nữa.

Trận động đất cực lớn

Nghiên cứu thứ hai cung cấp bằng chứng về một trận động đất lớn làm rung chuyển hành tinh trong nhiều tuần hoặc thậm chí vài tháng sau tác động ban đầu. Nhà địa chất học Hermann Bermúdez đã kiểm tra chi tiết các mỏm đá ở Colombia, Mexico và Mỹ có bảo tồn ranh giới K-Pg.

Trên đảo Gorgonilla, Colombia, cách địa điểm va chạm khoảng 3.000 km phía tây nam, Bermúdez nhận thấy các lớp bùn và sa thạch có dấu hiệu biến dạng trầm tích mềm. Điều này được cho là rung chuyển từ các trận động đất ngay sau tác động.

Tuy nhiên, cũng có những dấu hiệu nó đang tiếp tục ầm ĩ lâu hơn. Tại ranh giới, ông cũng tìm thấy một lớp hình cầu, những hạt thủy tinh nhỏ bé là một khẩu súng hút tác động của tiểu hành tinh. Nhiệt và áp suất từ một va chạm làm tan chảy và phân tán vật chất từ lớp vỏ vào khí quyển, nơi mưa trở lại thành thủy tinh.

Tiểu hành tinh giết chết khủng long gây ra sóng thần cao hàng km và trận động đất lớn kéo dài một tháng 

Lớp spherule trên đảo Gorgonilla

Sẽ mất vài tuần hoặc vài tháng để lớp spherule này trên đảo Gorgonilla hình thành, do nó phải lắng xuống đáy đại dương khoảng 2 km. Chưa hết, lớp spherule cũng bị đứt gãy và biến dạng. Nó cho thấy các trận động đất đã tiếp tục làm rung chuyển mặt đất trong một thời gian dài sau khi va chạm.

Tại các địa điểm ở Mỹ, Bermúdez đã tìm thấy các đứt gãy và vết nứt tương tự có khả năng phát sinh từ trận động đất lớn, trong khi các địa điểm ở Mexico có dấu hiệu hóa lỏng, xảy ra khi rung lắc mạnh khiến bùn nước chảy ra giống chất lỏng hơn.

Bermúdez ước tính trận động đất sẽ giải phóng khoảng 10^23 jun năng lượng. Năng lượng đó gấp khoảng 50.000 lần so với trận động đất 9,1 độ Richter xảy ra ở Ấn Độ Dương vào năm 2004.

Kết hợp với nhau, hai nghiên cứu này giúp mô tả chi tiết và sống động hơn về ngày hủy diệt khủng khiếp cách đây 66 triệu năm.

Nghiên cứu về sóng thần đã được công bố trên tạp chí AGU Advances, trong khi Bermúdez sẽ trình bày những phát hiện của mình về trận động đất lớn tại cuộc họp của Hiệp hội Địa chất Mỹ (GSA) trong tháng 10.


>>> Nhìn loài bạch tuộc cực hiếm và dễ thương sống ở dưới đáy biển này bạn mới thấy thiên nhiên kỳ thú đến dường nào

Nguồn: Newatlas

Chủ đề liên quan

Chủ đề khác