Thói quen đi chân trần trong nhà là lựa chọn phổ biến của nhiều người ngay khi bước chân qua cửa, tuy nhiên tác động của việc này đối với sức khỏe vẫn là chủ đề gây nhiều tranh luận. Theo các chuyên gia y tế, việc để da bàn chân tiếp xúc trực tiếp với mặt sàn có thể mang lại những lợi ích đáng kể cho hệ cơ và da liễu, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn những rủi ro về chấn thương hoặc biến chứng nghiêm trọng đối với một số nhóm đối tượng đặc thù. Việc hiểu rõ khi nào nên để chân trần và khi nào cần sự hỗ trợ của giày dép là yếu tố quan trọng để bảo vệ sức khỏe bàn chân lâu dài.
TS.BS Robert Conenello, chuyên gia y học thể thao và chỉnh hình chân tại Mỹ, bày tỏ sự ủng hộ đối với thói quen đi chân trần trong môi trường gia đình. Theo ông, việc để bàn chân tiếp xúc trực tiếp với mặt đất giúp kích hoạt và tăng cường sức mạnh cho các nhóm cơ nhỏ nằm sâu bên trong. Đây là những nhóm cơ đóng vai trò quan trọng trong việc giữ thăng bằng và hỗ trợ di chuyển, nhưng chúng thường có xu hướng yếu đi do quá trình lão hóa hoặc do con người quá phụ thuộc vào việc mang giày thường xuyên.
Sự suy yếu của các cơ bàn chân không chỉ gây ra các vấn đề tại chỗ mà còn ảnh hưởng đến khả năng vận động tổng thể của cơ thể. Trong thực hành lâm sàng, TS Conenello quan sát thấy nhiều vấn đề vận động phát sinh khi các cơ này không được huy động đúng cách trong các hoạt động thường ngày. Do đó, việc đi chân trần được xem là một cách tập luyện tự nhiên để duy trì sự linh hoạt và sức bền cho đôi chân, đặc biệt có lợi trong việc ngăn ngừa các vấn đề di chuyển ở người lớn tuổi.
Bên cạnh đó, việc đi chân trần còn mang lại lợi ích về mặt tâm lý và cảm giác. Bác sĩ Kopelman so sánh việc bàn chân cảm nhận các kết cấu bề mặt sàn khác nhau như một hình thức 'phản xạ trị liệu' quy mô nhỏ. Sự tương tác trực tiếp này không chỉ tạo ra hiệu ứng thư giãn cho hệ thần kinh mà còn giúp con người tăng cường sự kết nối cảm giác với môi trường sống xung quanh, góp phần giảm bớt căng thẳng sau một ngày làm việc.
Một rủi ro khác cần được lưu tâm là các chấn thương vật lý. Việc đi chân trần làm tăng nguy cơ trượt ngã trên các bề mặt trơn trượt hoặc bị thương do dẫm phải các vật cứng, sắc nhọn như đồ chơi trẻ em hay các mảnh vụn. Đặc biệt, các chuyên gia nhấn mạnh cảnh báo đối với nhóm đối tượng mắc bệnh tiểu đường, người có tuần hoàn máu kém hoặc mắc các bệnh lý về thần kinh. Với những nhóm này, khả năng cảm giác ở bàn chân thường bị suy giảm, dẫn đến việc khó phát hiện các vết thương nhỏ. Nếu không được xử lý kịp thời, những vết thương này có thể dẫn đến nhiễm trùng và các biến chứng nghiêm trọng khác.
Các chuyên gia y tế khuyên rằng không nên áp dụng việc đi chân trần một cách tuyệt đối trong mọi tình huống. TS Conenello lưu ý rằng khi phải đứng một chỗ trong thời gian dài, ví dụ như khi nấu ăn, việc sử dụng giày dép có đệm hỗ trợ là cần thiết. Đứng chân trần quá lâu trên bề mặt cứng có thể gây áp lực quá mức lên một vùng nhất định của bàn chân, dẫn đến mệt mỏi và đau nhức.
Bác sĩ Kopelman bổ sung thêm rằng việc thiếu lớp đệm giảm chấn khi di chuyển liên tục trên sàn cứng có thể làm tăng nguy cơ viêm cân gan chân – tình trạng viêm mô nối từ xương gót đến các ngón chân. Đối với những người muốn bảo vệ chân nhưng không thích đi dép, tất có thể là một lựa chọn trung gian phù hợp. Tất giúp giảm thiểu tiếp xúc trực tiếp với vi khuẩn, chất gây dị ứng và bảo vệ da khỏi các vết trầy xước nhẹ, dù nó làm giảm bớt hiệu ứng cảm giác trực tiếp. Để đảm bảo an toàn, TS Conenello khuyến cáo người dân nên duy trì thói quen vệ sinh chân thường xuyên, lau khô kỹ và sử dụng kem dưỡng ẩm để bảo vệ hàng rào tự nhiên của da.
Tác động tích cực đến hệ cơ và khả năng vận động
TS.BS Robert Conenello, chuyên gia y học thể thao và chỉnh hình chân tại Mỹ, bày tỏ sự ủng hộ đối với thói quen đi chân trần trong môi trường gia đình. Theo ông, việc để bàn chân tiếp xúc trực tiếp với mặt đất giúp kích hoạt và tăng cường sức mạnh cho các nhóm cơ nhỏ nằm sâu bên trong. Đây là những nhóm cơ đóng vai trò quan trọng trong việc giữ thăng bằng và hỗ trợ di chuyển, nhưng chúng thường có xu hướng yếu đi do quá trình lão hóa hoặc do con người quá phụ thuộc vào việc mang giày thường xuyên.
Sự suy yếu của các cơ bàn chân không chỉ gây ra các vấn đề tại chỗ mà còn ảnh hưởng đến khả năng vận động tổng thể của cơ thể. Trong thực hành lâm sàng, TS Conenello quan sát thấy nhiều vấn đề vận động phát sinh khi các cơ này không được huy động đúng cách trong các hoạt động thường ngày. Do đó, việc đi chân trần được xem là một cách tập luyện tự nhiên để duy trì sự linh hoạt và sức bền cho đôi chân, đặc biệt có lợi trong việc ngăn ngừa các vấn đề di chuyển ở người lớn tuổi.
Cải thiện sức khỏe làn da và giải tỏa căng thẳng
Dưới góc độ da liễu, bác sĩ Hannah Kopelman cho rằng thói quen này cho phép làn da bàn chân được tiếp xúc với không khí, hay còn gọi là giúp da được 'thở'. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc ngăn chặn sự tích tụ độ ẩm, một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các bệnh nhiễm nấm bàn chân. Khi không bị gò bó trong tất hay giày, môi trường khô thoáng sẽ giúp bảo vệ sức khỏe làn da tốt hơn.Bên cạnh đó, việc đi chân trần còn mang lại lợi ích về mặt tâm lý và cảm giác. Bác sĩ Kopelman so sánh việc bàn chân cảm nhận các kết cấu bề mặt sàn khác nhau như một hình thức 'phản xạ trị liệu' quy mô nhỏ. Sự tương tác trực tiếp này không chỉ tạo ra hiệu ứng thư giãn cho hệ thần kinh mà còn giúp con người tăng cường sự kết nối cảm giác với môi trường sống xung quanh, góp phần giảm bớt căng thẳng sau một ngày làm việc.
Những nguy cơ về dị ứng và chấn thương vật lý
Mặc dù có nhiều ưu điểm, việc đi chân trần trong nhà không hoàn toàn vô hại. Bác sĩ Kopelman cảnh báo rằng mặt sàn có thể là nơi tích tụ của nhiều tác nhân gây kích ứng như bụi bẩn, lông thú cưng hoặc các hóa chất tồn dư từ nước lau sàn. Đối với những người có cơ địa nhạy cảm, mắc bệnh viêm da tiếp xúc hoặc bệnh chàm, việc tiếp xúc trực tiếp này có thể khiến tình trạng bệnh trở nên trầm trọng hơn. Ngoài ra, môi trường ẩm ướt trong nhà cũng là nơi tiềm ẩn mầm bệnh nấm nếu không được vệ sinh kỹ lưỡng.Một rủi ro khác cần được lưu tâm là các chấn thương vật lý. Việc đi chân trần làm tăng nguy cơ trượt ngã trên các bề mặt trơn trượt hoặc bị thương do dẫm phải các vật cứng, sắc nhọn như đồ chơi trẻ em hay các mảnh vụn. Đặc biệt, các chuyên gia nhấn mạnh cảnh báo đối với nhóm đối tượng mắc bệnh tiểu đường, người có tuần hoàn máu kém hoặc mắc các bệnh lý về thần kinh. Với những nhóm này, khả năng cảm giác ở bàn chân thường bị suy giảm, dẫn đến việc khó phát hiện các vết thương nhỏ. Nếu không được xử lý kịp thời, những vết thương này có thể dẫn đến nhiễm trùng và các biến chứng nghiêm trọng khác.
Khuyến nghị về việc sử dụng vật dụng bảo vệ bàn chân
Các chuyên gia y tế khuyên rằng không nên áp dụng việc đi chân trần một cách tuyệt đối trong mọi tình huống. TS Conenello lưu ý rằng khi phải đứng một chỗ trong thời gian dài, ví dụ như khi nấu ăn, việc sử dụng giày dép có đệm hỗ trợ là cần thiết. Đứng chân trần quá lâu trên bề mặt cứng có thể gây áp lực quá mức lên một vùng nhất định của bàn chân, dẫn đến mệt mỏi và đau nhức.
Bác sĩ Kopelman bổ sung thêm rằng việc thiếu lớp đệm giảm chấn khi di chuyển liên tục trên sàn cứng có thể làm tăng nguy cơ viêm cân gan chân – tình trạng viêm mô nối từ xương gót đến các ngón chân. Đối với những người muốn bảo vệ chân nhưng không thích đi dép, tất có thể là một lựa chọn trung gian phù hợp. Tất giúp giảm thiểu tiếp xúc trực tiếp với vi khuẩn, chất gây dị ứng và bảo vệ da khỏi các vết trầy xước nhẹ, dù nó làm giảm bớt hiệu ứng cảm giác trực tiếp. Để đảm bảo an toàn, TS Conenello khuyến cáo người dân nên duy trì thói quen vệ sinh chân thường xuyên, lau khô kỹ và sử dụng kem dưỡng ẩm để bảo vệ hàng rào tự nhiên của da.
