Từng khiến thị trường phát cuồng với mức tăng hơn 600% trong ngày đầu lên sàn, ngôi sao robot hình người Trung Quốc Unitree vừa nếm trải cú lao dốc chóng mặt, làm dấy lên câu hỏi liệu ngành robot hình người có phải một bong bóng bị bơm thổi quá mức.
Chỉ vài ngày sau màn chào sàn rực rỡ trên sàn chứng khoán Star Market Thượng Hải với mức tăng kỷ lục 629%, cổ phiếu của Unitree Robotics đã rơi tự do. Từ đỉnh cao 1.100 nhân dân tệ thiết lập trong ngày ra mắt, thị giá nhanh chóng chạm đáy 571 nhân dân tệ, tương đương mức giảm tới 48% chỉ sau năm phiên giao dịch liên tiếp. Cú trượt dốc này đã quét sạch khoảng 200 tỷ nhân dân tệ giá trị vốn hóa. Dù phiên giao dịch gần nhất ghi nhận nhịp hồi nhẹ lên mốc 615 nhân dân tệ, nâng vốn hóa công ty lên mức 248,8 tỷ nhân dân tệ (khoảng 37 tỷ USD), tâm lý lo ngại về một đợt sốt ảo vẫn chưa hề hạ nhiệt.
Chi tiết thú vị là ngay trong thời khắc hân hoan nhất của ngày gõ chuông niêm yết, nhà sáng lập kiêm CEO Wang Xingxing lại xuất hiện với gương mặt hoàn toàn không biểu lộ cảm xúc. Phản ứng điềm tĩnh đến lạnh lùng ấy dường như báo trước những biến động khó lường của thị trường chứng khoán khi đối mặt với một ngành công nghệ còn quá non trẻ.
Đơn vị bảo lãnh phát hành chính cho đợt IPO là Citic Securities từng đưa ra mức định giá hợp lý cho Unitree trong vòng 6 đến 12 tháng sau niêm yết chỉ vào khoảng 50,6 tỷ đến 55,9 tỷ nhân dân tệ. Nghĩa là ngay cả sau đợt bán tháo dữ dội vừa qua, giá trị vốn hóa thị trường hiện tại của Unitree vẫn cao hơn gấp bốn lần so với mức trần mà chính đơn vị bảo lãnh dự tính. Khi hệ số giá trên lợi nhuận (P/E) bị đẩy lên quá cao trong một thị trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt, việc giữ vững vị thế dẫn đầu là thách thức cực lớn.
Nhiều nhà đầu tư giai đoạn đầu đã bắt đầu rút lui khỏi các thương vụ robot vì cho rằng mức định giá của các công ty đã trở nên quá đắt đỏ và sản phẩm dần bão hòa, trong khi bài toán thương mại hóa quy mô lớn vẫn còn ở thì tương lai xa. Cơn sốt hiện tại phần lớn được thúc đẩy bởi tâm lý FOMO của giới tài chính sau khi lĩnh vực này được ưu tiên thúc đẩy.
Thực tế kiểm tra tại các cơ sở sản xuất cho thấy rào cản lớn nhất của robot hình người hiện nay không nằm ở sự tò mò của công chúng mà nằm ở hiệu quả kinh tế. Chi phí đầu tư ban đầu quá cao, phí bảo trì đắt đỏ và thời lượng pin ngắn ngủi đang khiến các nhà máy ngần ngại bỏ tiền thay thế con người. Robot có thể làm xiếc trên sân khấu, nhưng để bước vào dây chuyền sản xuất và tự nuôi sống chính mình, công nghệ này rõ ràng cần nhiều hơn những lời hứa hẹn từ các đợt phát hành cổ phiếu.
Cú rơi 200 tỷ tệ và gương mặt không cảm xúc của nhà sáng lập
Chỉ vài ngày sau màn chào sàn rực rỡ trên sàn chứng khoán Star Market Thượng Hải với mức tăng kỷ lục 629%, cổ phiếu của Unitree Robotics đã rơi tự do. Từ đỉnh cao 1.100 nhân dân tệ thiết lập trong ngày ra mắt, thị giá nhanh chóng chạm đáy 571 nhân dân tệ, tương đương mức giảm tới 48% chỉ sau năm phiên giao dịch liên tiếp. Cú trượt dốc này đã quét sạch khoảng 200 tỷ nhân dân tệ giá trị vốn hóa. Dù phiên giao dịch gần nhất ghi nhận nhịp hồi nhẹ lên mốc 615 nhân dân tệ, nâng vốn hóa công ty lên mức 248,8 tỷ nhân dân tệ (khoảng 37 tỷ USD), tâm lý lo ngại về một đợt sốt ảo vẫn chưa hề hạ nhiệt.
Chi tiết thú vị là ngay trong thời khắc hân hoan nhất của ngày gõ chuông niêm yết, nhà sáng lập kiêm CEO Wang Xingxing lại xuất hiện với gương mặt hoàn toàn không biểu lộ cảm xúc. Phản ứng điềm tĩnh đến lạnh lùng ấy dường như báo trước những biến động khó lường của thị trường chứng khoán khi đối mặt với một ngành công nghệ còn quá non trẻ.
Giảm một nửa nhưng giá vẫn đắt gấp bốn lần dự phóng
Là công ty sản xuất robot hình người đầu tiên của Trung Quốc đại lục niêm yết công khai, Unitree được xem như thước đo định giá cho cả một làn sóng startup AI thể nghiệm (embodied-AI) đang tìm đường IPO. Tuy nhiên, mức định giá ngất ngưởng của công ty đang khiến các chuyên gia tài chính phải nhíu mày.Đơn vị bảo lãnh phát hành chính cho đợt IPO là Citic Securities từng đưa ra mức định giá hợp lý cho Unitree trong vòng 6 đến 12 tháng sau niêm yết chỉ vào khoảng 50,6 tỷ đến 55,9 tỷ nhân dân tệ. Nghĩa là ngay cả sau đợt bán tháo dữ dội vừa qua, giá trị vốn hóa thị trường hiện tại của Unitree vẫn cao hơn gấp bốn lần so với mức trần mà chính đơn vị bảo lãnh dự tính. Khi hệ số giá trên lợi nhuận (P/E) bị đẩy lên quá cao trong một thị trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt, việc giữ vững vị thế dẫn đầu là thách thức cực lớn.
Rào cản thương mại hóa đằng sau làn sóng FOMO
Xét về mặt kinh doanh thực tế, Unitree không phải là một "tay chơi" tay không bắt giặc. Tính đến tháng 7, hãng đã sản xuất lũy kế khoảng 18.000 robot hai chân thuộc nhiều dòng khác nhau, đồng thời doanh thu quý đầu năm tăng trưởng tới 68,5% so với cùng kỳ, đạt 423 triệu nhân dân tệ. Dẫu vậy, con số này dường như chưa đủ để gánh mức định giá hàng chục tỷ USD.Nhiều nhà đầu tư giai đoạn đầu đã bắt đầu rút lui khỏi các thương vụ robot vì cho rằng mức định giá của các công ty đã trở nên quá đắt đỏ và sản phẩm dần bão hòa, trong khi bài toán thương mại hóa quy mô lớn vẫn còn ở thì tương lai xa. Cơn sốt hiện tại phần lớn được thúc đẩy bởi tâm lý FOMO của giới tài chính sau khi lĩnh vực này được ưu tiên thúc đẩy.
Thực tế kiểm tra tại các cơ sở sản xuất cho thấy rào cản lớn nhất của robot hình người hiện nay không nằm ở sự tò mò của công chúng mà nằm ở hiệu quả kinh tế. Chi phí đầu tư ban đầu quá cao, phí bảo trì đắt đỏ và thời lượng pin ngắn ngủi đang khiến các nhà máy ngần ngại bỏ tiền thay thế con người. Robot có thể làm xiếc trên sân khấu, nhưng để bước vào dây chuyền sản xuất và tự nuôi sống chính mình, công nghệ này rõ ràng cần nhiều hơn những lời hứa hẹn từ các đợt phát hành cổ phiếu.
