Con voi còi✔
Writer
Sếp của bạn có thể bị AI cho nghỉ việc trước cả bạn. Nghe có vẻ ngược đời, nhưng đây đang là một xu hướng có thật, thậm chí đã có tên riêng trong giới quản trị doanh nghiệp.
Nhiều người nghĩ khi công ty ứng dụng AI để cắt giảm chi phí, người bị nhắm tới đầu tiên sẽ là nhân viên tuyến đầu như chăm sóc khách hàng, nhân viên văn phòng hay lập trình viên. Nhưng thực tế ở nhiều công ty đi đầu lại ngược lại. Người biến mất trước tiên chính là các cấp quản lý trung gian.
Xu hướng này được gọi là "The Great Flattening", tạm dịch là làn sóng làm phẳng tổ chức. Theo dự báo của Gartner, một trong những công ty nghiên cứu công nghệ uy tín hàng đầu thế giới, 20% tổ chức sẽ dùng AI để làm phẳng cơ cấu công ty, loại bỏ hơn một nửa số vị trí quản lý cấp trung hiện tại, tính đến hết năm 2026.
Đây không chỉ là dự đoán trên giấy. Amazon là ví dụ rõ nhất. Vào tháng 9 năm 2024, CEO Andy Jassy thông báo công ty sẽ tăng tỷ lệ nhân viên trực tiếp so với quản lý thêm ít nhất 15% vào cuối quý một năm 2025, với lý do giảm bớt các tầng nấc để làm phẳng tổ chức, và công ty đã đạt mục tiêu này đúng hạn, chủ yếu bằng cách gộp các đội nhóm lại với nhau. Ngoài Amazon, các ngân hàng lớn ở Wall Street cũng lên kế hoạch cắt khoảng 200.000 vị trí trong ba đến năm năm tới, tập trung nhiều vào các chức năng giám sát ở tầng giữa. Còn tính chung, số lượng quản lý tại các công ty niêm yết đã giảm 6,1% trong giai đoạn từ 2022 đến 2025.
Vì sao quản lý cấp trung lại dễ bị thay thế đến vậy? Câu trả lời khá đơn giản. Khoảng 60% thời gian làm việc mỗi tuần của một quản lý cấp trung nằm ở bốn nhóm việc là báo cáo tình trạng, điều phối lịch trình và công việc, rà soát lần đầu các tài liệu hay đoạn code, và truyền đạt thông tin giữa các tầng trong công ty. Đây chính xác là những việc AI hiện đã làm tốt và nhanh hơn con người rất nhiều. Nói cách khác, giá trị cốt lõi của một quản lý truyền thống là đóng vai trò phiên dịch, biến ý muốn của cấp trên thành công việc cụ thể cho cấp dưới. Khi AI trở thành người phiên dịch giỏi hơn, vai trò đó không còn cần thiết như trước.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận công bằng cả hai mặt. Phần lớn các trường hợp thực tế không phải là xóa sổ hoàn toàn vai trò quản lý, mà là tái cấu trúc, gộp đội nhóm, tăng số người báo cáo cho mỗi quản lý. Mặt trái cũng được cảnh báo rõ. Những nhân viên trẻ vốn dựa vào quản lý cấp trung để được hướng dẫn, phát triển sự nghiệp và định hướng trong tổ chức cũng chịu ảnh hưởng khi tầng này biến mất. Một số chuyên gia còn lo ngại việc cắt bỏ quản lý cấp trung hôm nay đồng nghĩa với việc thiếu hụt nguồn lãnh đạo cấp cao trong tương lai, vì đây vốn là nơi đào tạo ra những nhà quản lý giỏi hơn.
Chuyện sếp bị AI thay thế trước nhân viên không phải là chuyện giật gân để câu view mà là một quá trình đang diễn ra thật, nhưng mức độ và tốc độ diễn ra ở mỗi công ty sẽ khác nhau.
Nguồn tham khảo: báo cáo dự báo của Gartner, thông tin từ Amazon, các phân tích từ Fast Company, Forbes về xu hướng làm phẳng tổ chức do AI.
Nhiều người nghĩ khi công ty ứng dụng AI để cắt giảm chi phí, người bị nhắm tới đầu tiên sẽ là nhân viên tuyến đầu như chăm sóc khách hàng, nhân viên văn phòng hay lập trình viên. Nhưng thực tế ở nhiều công ty đi đầu lại ngược lại. Người biến mất trước tiên chính là các cấp quản lý trung gian.
Xu hướng này được gọi là "The Great Flattening", tạm dịch là làn sóng làm phẳng tổ chức. Theo dự báo của Gartner, một trong những công ty nghiên cứu công nghệ uy tín hàng đầu thế giới, 20% tổ chức sẽ dùng AI để làm phẳng cơ cấu công ty, loại bỏ hơn một nửa số vị trí quản lý cấp trung hiện tại, tính đến hết năm 2026.
Đây không chỉ là dự đoán trên giấy. Amazon là ví dụ rõ nhất. Vào tháng 9 năm 2024, CEO Andy Jassy thông báo công ty sẽ tăng tỷ lệ nhân viên trực tiếp so với quản lý thêm ít nhất 15% vào cuối quý một năm 2025, với lý do giảm bớt các tầng nấc để làm phẳng tổ chức, và công ty đã đạt mục tiêu này đúng hạn, chủ yếu bằng cách gộp các đội nhóm lại với nhau. Ngoài Amazon, các ngân hàng lớn ở Wall Street cũng lên kế hoạch cắt khoảng 200.000 vị trí trong ba đến năm năm tới, tập trung nhiều vào các chức năng giám sát ở tầng giữa. Còn tính chung, số lượng quản lý tại các công ty niêm yết đã giảm 6,1% trong giai đoạn từ 2022 đến 2025.
Vì sao quản lý cấp trung lại dễ bị thay thế đến vậy? Câu trả lời khá đơn giản. Khoảng 60% thời gian làm việc mỗi tuần của một quản lý cấp trung nằm ở bốn nhóm việc là báo cáo tình trạng, điều phối lịch trình và công việc, rà soát lần đầu các tài liệu hay đoạn code, và truyền đạt thông tin giữa các tầng trong công ty. Đây chính xác là những việc AI hiện đã làm tốt và nhanh hơn con người rất nhiều. Nói cách khác, giá trị cốt lõi của một quản lý truyền thống là đóng vai trò phiên dịch, biến ý muốn của cấp trên thành công việc cụ thể cho cấp dưới. Khi AI trở thành người phiên dịch giỏi hơn, vai trò đó không còn cần thiết như trước.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận công bằng cả hai mặt. Phần lớn các trường hợp thực tế không phải là xóa sổ hoàn toàn vai trò quản lý, mà là tái cấu trúc, gộp đội nhóm, tăng số người báo cáo cho mỗi quản lý. Mặt trái cũng được cảnh báo rõ. Những nhân viên trẻ vốn dựa vào quản lý cấp trung để được hướng dẫn, phát triển sự nghiệp và định hướng trong tổ chức cũng chịu ảnh hưởng khi tầng này biến mất. Một số chuyên gia còn lo ngại việc cắt bỏ quản lý cấp trung hôm nay đồng nghĩa với việc thiếu hụt nguồn lãnh đạo cấp cao trong tương lai, vì đây vốn là nơi đào tạo ra những nhà quản lý giỏi hơn.
Chuyện sếp bị AI thay thế trước nhân viên không phải là chuyện giật gân để câu view mà là một quá trình đang diễn ra thật, nhưng mức độ và tốc độ diễn ra ở mỗi công ty sẽ khác nhau.
Nguồn tham khảo: báo cáo dự báo của Gartner, thông tin từ Amazon, các phân tích từ Fast Company, Forbes về xu hướng làm phẳng tổ chức do AI.
