El Nino xuất hiện: Cảnh báo nguy cơ mạnh lên thành siêu El Nino lịch sử

[Hư Trúc]

Hiện tượng El Nino đã chính thức quay trở lại Thái Bình Dương và đang gia tăng nhanh chóng về cường độ. Theo báo cáo từ Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia Mỹ (NOAA), đợt thiên tai này được dự báo có nguy cơ phát triển thành một siêu El Nino, trở thành một trong những sự kiện khí hậu mạnh mẽ nhất trong lịch sử từng được ghi nhận tính từ năm 1950.

Trung tâm Dự báo Khí hậu (CPC) thuộc NOAA ước tính có khoảng 63% khả năng đợt El Nino này sẽ đạt mức 'rất mạnh'. Cơ quan này cũng khẳng định chắc chắn 100% hiện tượng này sẽ kéo dài qua mùa thu năm nay và khả năng cao sẽ tiếp tục duy trì sức ảnh hưởng sang tận mùa đông năm sau.

Cơ chế trỗi dậy của siêu El Nino từ lòng đại dương​

Cường độ của El Nino được đo lường bằng mức chênh lệch nhiệt độ mặt nước biển so với trung bình tại khu vực Thái Bình Dương dọc theo đường xích đạo. Một đợt El Nino mạnh sẽ ghi nhận mức nhiệt cao hơn trung bình 1,5 độ C. Tuy nhiên, để được xếp vào hàng siêu El Nino, nhiệt độ vùng biển nhiệt đới này phải tăng vượt ngưỡng trung bình ít nhất 2 độ C.

Hàng loạt mô hình khí hậu hàng đầu thế giới đang đồng loạt củng cố các cảnh báo cực đoan. Trung tâm Dự báo Thời tiết Tầm trung châu Âu nhận định đợt El Nino năm nay có nguy cơ trở thành sự kiện mạnh nhất từng được ghi nhận trong lịch sử.

Đồng thời, dữ liệu phân tích từ Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu chỉ ra khoảng 75% các mô hình dự báo nhiệt độ mặt biển Thái Bình Dương sẽ tăng cao kỷ lục, vượt mức trung bình ít nhất là 2,5 độ C, thậm chí một số kịch bản còn đưa ra mức tăng chạm mốc 4 độ C.

Nguyên nhân trực tiếp thúc đẩy quá trình này là sự dịch chuyển mạnh mẽ của dòng nước ấm dưới đại dương. Sự thay đổi hướng gió trong vài tháng qua đã đẩy một lượng nước nóng bất thường từ phía tây di chuyển sang vùng nhiệt đới phía đông Thái Bình Dương.

Khối nước ấm khổng lồ này nằm sâu từ 183 đến 305 mét dưới mặt biển, sau đó trồi lên bề mặt ở khu vực gần Nam Mỹ cách xa hàng nghìn kilomet. Đây chính là cơ chế vật lý tương tự từng xuất hiện trong các đợt El Nino cực đại trước đây.

Sự xáo trộn chu kỳ khí hậu và nhiệt độ toàn cầu​

El Nino xuất hiện theo chu kỳ từ 2 đến 7 năm một lần, là một phần của chu kỳ khí hậu tự nhiên El Nino - Dao động Nam (ENSO) tại Thái Bình Dương. Chu kỳ này liên tục chuyển đổi giữa pha nóng El Nino, pha lạnh La Nina và các giai đoạn trung hòa xen kẽ.

Khi El Nino hoạt động, sự gia tăng nhiệt độ mặt nước biển ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương sẽ làm suy yếu hoặc đảo ngược hoàn toàn gió mậu dịch. Sự thay đổi này trực tiếp gây ra những rối loạn sâu sắc về nhiệt độ toàn cầu và mô hình phân bố lượng mưa trên toàn thế giới.

Đợt El Nino gần nhất kéo dài từ tháng 6/2023 đến tháng 4/2024 đã giải phóng một lượng nhiệt khổng lồ, khiến năm 2024 trở thành năm nóng nhất lịch sử khí tượng.

Thời điểm đó, nhiệt độ toàn cầu lần đầu tiên vượt ngưỡng giới hạn 1,5 độ C đặt ra trong Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu.

Sự xuất hiện của đợt El Nino mới được dự báo sẽ tiếp tục đẩy nhiệt độ toàn cầu lên cao trong năm nay và năm sau, đe dọa phá vỡ các kỷ lục trước đó.

Kịch bản thiên tai phân hóa sâu sắc theo địa lý​

Tác động của El Nino mang đến các thái cực thời tiết hoàn toàn trái ngược nhau tùy theo từng khu vực địa lý. Tại Đại Tây Dương, hiện tượng này có xu hướng làm giảm hoạt động của mùa bão. Trái lại, ở vùng Thái Bình Dương, tần suất bão sẽ gia tăng mạnh mẽ, khiến Hawaii và nhiều hòn đảo khác phải đối mặt với các cơn bão nguy hiểm hơn.

Ở phía tây Nam Mỹ, người dân sẽ đối phó với mưa lớn kéo dài, lũ lụt nghiêm trọng đi kèm mùa hè ấm áp hơn. Bên kia đại dương, Ấn Độ sẽ trải qua các đợt nắng nóng gay gắt hơn, trong khi Australia phải đối mặt với nguy cơ hạn hán, cháy rừng và nhiệt độ tăng cao.

Tình trạng thời tiết khắc nghiệt cũng diễn ra tại Đông Bắc châu Phi. Theo chuyên gia khí hậu Muhammad Azhar Ehsan từ Đại học Columbia, khu vực này sẽ chứng kiến sự chuyển biến đột ngột từ hạn hán nghiêm trọng sang mưa lũ dữ dội. Trong khi đó, các vùng đất khô hạn tại Trung Đông lại có thể đón nhận lượng mưa bổ sung có lợi.

Tại Mỹ, hiện tượng này gây mưa bão dồn dập ở các bang phía nam, làm tăng nguy cơ lũ lụt do triều cường dâng cao. Đồng thời, El Nino cũng kích hoạt hiện tượng tảo nở hoa dọc theo bờ Tây và làm thay đổi chu kỳ di cư của các loài sinh vật biển.

Kết luận​

Theo quy luật thông thường, một chu kỳ El Nino sẽ hình thành vào mùa hè, đạt cường độ đỉnh điểm vào cuối thu hoặc đầu đông, sau đó suy yếu dần vào mùa xuân năm sau.

Tuy nhiên, các phân tích thực tế từ nhóm nghiên cứu của chuyên gia Muhammad Azhar Ehsan cho thấy đợt El Nino này đang có những dấu hiệu phát triển mạnh mẽ và có khả năng đạt đỉnh sớm hơn từ 1 đến 2 tháng so với chu kỳ thông thường.

Nhà khoa học khí hậu Gabriel Vecchi tại Đại học Princeton lưu ý thêm rằng các đợt El Nino có quy mô lớn như thế này thường có xu hướng kéo dài hơn, đặt hệ thống khí hậu thế giới trước những thử thách khắc nghiệt trong thời gian tới.