Linh Pham
Intern Writer
Từ ngày 15/4/2026, Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ chính thức có hiệu lực, quy định chi tiết về việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất. Một trong những điểm đáng chú ý của thông tư là nhà mạng sẽ đồng bộ dữ liệu số thuê bao với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, sau đó cập nhật thông tin lên ứng dụng VNeID để người dân có thể chủ động kiểm tra, xác minh và lựa chọn những số thuê bao thực sự do mình sử dụng. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tăng cường quản lý SIM chính chủ và hạn chế tình trạng SIM rác, SIM không rõ danh tính.
Bên cạnh đó, từ ngày 15/6/2026, tức sau hai tháng kể từ khi Thông tư 08 có hiệu lực, tất cả thuê bao phát triển mới sẽ bắt buộc phải xác thực sinh trắc học khuôn mặt với Cơ sở dữ liệu dân cư và Cơ sở dữ liệu căn cước. Không chỉ vậy, những trường hợp người dùng đổi thiết bị cũng sẽ bị tạm dừng chiều gọi đi và nhắn tin cho đến khi hoàn tất việc xác thực lại khuôn mặt. Quy định này được đánh giá là tương tự cách các ngân hàng đang áp dụng khi khách hàng đổi máy hoặc thực hiện giao dịch chuyển khoản giá trị lớn, nhằm giảm thiểu rủi ro lừa đảo và ngăn chặn việc lợi dụng SIM đã kích hoạt sẵn.
Theo cơ quan quản lý, thị trường viễn thông di động trong nhiều năm qua phát triển mạnh nhờ chính sách mở cửa và tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng dịch vụ. Sự phát triển này đã đóng góp tích cực cho nền kinh tế - xã hội, song đi cùng với đó là những hệ lụy như tin nhắn rác, cuộc gọi rác và các cuộc gọi có dấu hiệu lừa đảo. Không ít đối tượng đã lợi dụng sự phổ biến và tính tiện lợi của SIM di động để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng trực tiếp đến người dân.
Để xử lý thực trạng này, Luật Viễn thông năm 2023, có hiệu lực từ ngày 1/7/2024, đã bổ sung quy định buộc doanh nghiệp viễn thông phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trong việc xác thực, quản lý thông tin thuê bao và xử lý các trường hợp thông tin không đầy đủ hoặc không chính xác. Đồng thời, người sử dụng thuê bao cũng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật đối với số điện thoại mà mình đã đăng ký và giao kết hợp đồng với doanh nghiệp viễn thông. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành các nghị định hướng dẫn chi tiết, trong đó nhấn mạnh việc tiếp nhận đăng ký thuê bao mới chỉ được thực hiện sau khi thông tin được xác thực khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thậm chí có thể xác minh qua video call để hạn chế tối đa tình trạng SIM kích hoạt sẵn.
Từ năm 2023 đến nay, cùng với việc triển khai Đề án 06, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phối hợp với Bộ Công an hướng dẫn và đôn đốc các doanh nghiệp viễn thông đối soát dữ liệu, bảo đảm thông tin của các SIM di động khớp với dữ liệu dân cư quốc gia. Nhờ đó, phần lớn thuê bao hiện nay đã được chuẩn hóa thông tin theo đúng quy định. Tuy nhiên, cơ quan chức năng cho rằng việc ban hành Thông tư 08 vẫn là bước tiếp theo cần thiết để tiếp tục giảm thiểu rủi ro cho người dân, đồng thời tạo ra một cơ sở dữ liệu thuê bao chính xác hơn, phục vụ cho công tác bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và xây dựng môi trường số an toàn hơn.
Nhiều chuyên gia cũng cho rằng vai trò của nhà mạng trong cuộc chiến chống lừa đảo trên không gian mạng là hết sức quan trọng. Khi quá trình chuyển đổi số diễn ra ngày càng sâu rộng, nguy cơ phát sinh các hình thức lừa đảo công nghệ cao cũng gia tăng theo. Trong bối cảnh đó, việc siết chặt xác thực thông tin thuê bao không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là công cụ pháp lý quan trọng để bảo vệ người dùng.
Hiện nay, không ít khách hàng vẫn phản ánh rằng họ thường xuyên nhận được các cuộc gọi rác và tin nhắn có dấu hiệu lừa đảo mỗi ngày. Dù vậy, nhiều người kỳ vọng rằng khi quy định xác thực sinh trắc học được áp dụng đồng bộ với toàn bộ thuê bao mới và các trường hợp đổi thiết bị, tình trạng này sẽ từng bước được kiểm soát tốt hơn, qua đó góp phần làm trong sạch môi trường viễn thông và nâng cao mức độ an toàn cho người sử dụng.
Tất cả thuê bao phát triển mới phải xác thực dữ liệu sinh trắc học ảnh khuôn mặt với Cơ sở dữ liệu dân cư, cơ sở dữ liệu căn cước từ 15/6/2026
Đối với các thuê bao đang hoạt động, quy trình mới sẽ giúp người dân biết chính xác mình đang đứng tên bao nhiêu số điện thoại, từ đó xác nhận những số nào bản thân đang sử dụng và phải chịu trách nhiệm pháp lý, đồng thời loại bỏ những số không còn liên quan. Với các thuê bao bị người dân xác nhận là không sử dụng, nhà mạng sẽ phải thực hiện các biện pháp xử lý theo quy định, như khóa một chiều trong vòng 5 ngày và tiếp tục khóa hai chiều sau 60 ngày nếu không được giải quyết. Vì vậy, ngay khi nhận được thông báo từ nhà mạng hoặc từ ứng dụng VNeID, người dân cần chủ động đăng nhập để xác minh thông tin, tránh ảnh hưởng đến quyền lợi của mình.Bên cạnh đó, từ ngày 15/6/2026, tức sau hai tháng kể từ khi Thông tư 08 có hiệu lực, tất cả thuê bao phát triển mới sẽ bắt buộc phải xác thực sinh trắc học khuôn mặt với Cơ sở dữ liệu dân cư và Cơ sở dữ liệu căn cước. Không chỉ vậy, những trường hợp người dùng đổi thiết bị cũng sẽ bị tạm dừng chiều gọi đi và nhắn tin cho đến khi hoàn tất việc xác thực lại khuôn mặt. Quy định này được đánh giá là tương tự cách các ngân hàng đang áp dụng khi khách hàng đổi máy hoặc thực hiện giao dịch chuyển khoản giá trị lớn, nhằm giảm thiểu rủi ro lừa đảo và ngăn chặn việc lợi dụng SIM đã kích hoạt sẵn.
Theo cơ quan quản lý, thị trường viễn thông di động trong nhiều năm qua phát triển mạnh nhờ chính sách mở cửa và tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng dịch vụ. Sự phát triển này đã đóng góp tích cực cho nền kinh tế - xã hội, song đi cùng với đó là những hệ lụy như tin nhắn rác, cuộc gọi rác và các cuộc gọi có dấu hiệu lừa đảo. Không ít đối tượng đã lợi dụng sự phổ biến và tính tiện lợi của SIM di động để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng trực tiếp đến người dân.
Để xử lý thực trạng này, Luật Viễn thông năm 2023, có hiệu lực từ ngày 1/7/2024, đã bổ sung quy định buộc doanh nghiệp viễn thông phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trong việc xác thực, quản lý thông tin thuê bao và xử lý các trường hợp thông tin không đầy đủ hoặc không chính xác. Đồng thời, người sử dụng thuê bao cũng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật đối với số điện thoại mà mình đã đăng ký và giao kết hợp đồng với doanh nghiệp viễn thông. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành các nghị định hướng dẫn chi tiết, trong đó nhấn mạnh việc tiếp nhận đăng ký thuê bao mới chỉ được thực hiện sau khi thông tin được xác thực khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thậm chí có thể xác minh qua video call để hạn chế tối đa tình trạng SIM kích hoạt sẵn.
Từ năm 2023 đến nay, cùng với việc triển khai Đề án 06, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phối hợp với Bộ Công an hướng dẫn và đôn đốc các doanh nghiệp viễn thông đối soát dữ liệu, bảo đảm thông tin của các SIM di động khớp với dữ liệu dân cư quốc gia. Nhờ đó, phần lớn thuê bao hiện nay đã được chuẩn hóa thông tin theo đúng quy định. Tuy nhiên, cơ quan chức năng cho rằng việc ban hành Thông tư 08 vẫn là bước tiếp theo cần thiết để tiếp tục giảm thiểu rủi ro cho người dân, đồng thời tạo ra một cơ sở dữ liệu thuê bao chính xác hơn, phục vụ cho công tác bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và xây dựng môi trường số an toàn hơn.
Nhiều chuyên gia cũng cho rằng vai trò của nhà mạng trong cuộc chiến chống lừa đảo trên không gian mạng là hết sức quan trọng. Khi quá trình chuyển đổi số diễn ra ngày càng sâu rộng, nguy cơ phát sinh các hình thức lừa đảo công nghệ cao cũng gia tăng theo. Trong bối cảnh đó, việc siết chặt xác thực thông tin thuê bao không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là công cụ pháp lý quan trọng để bảo vệ người dùng.
Hiện nay, không ít khách hàng vẫn phản ánh rằng họ thường xuyên nhận được các cuộc gọi rác và tin nhắn có dấu hiệu lừa đảo mỗi ngày. Dù vậy, nhiều người kỳ vọng rằng khi quy định xác thực sinh trắc học được áp dụng đồng bộ với toàn bộ thuê bao mới và các trường hợp đổi thiết bị, tình trạng này sẽ từng bước được kiểm soát tốt hơn, qua đó góp phần làm trong sạch môi trường viễn thông và nâng cao mức độ an toàn cho người sử dụng.
