The Storm Riders✔
Writer
Nhìn lại những ngày Internet còn tràn ngập ảnh chế đơn thuần hay video giải trí nhẹ nhàng, nhiều người không khỏi tiếc nuối. Mạng xã hội và không gian số hiện tại đang khiến người dùng ngày càng mệt mỏi bởi rủi ro rò rỉ thông tin, nội dung giả mạo từ AI cho đến những thuật toán gây nghiện.
Cảm giác hoài niệm về một không gian mạng "lành tính" đang dần thay thế bằng sự lo âu. Một khảo sát từ dịch vụ quản lý dữ liệu cá nhân Incogni đã phác họa khá rõ bức tranh tâm lý này của cư dân mạng hiện đại: đa số đều cảm thấy dữ liệu cá nhân của mình sớm muộn gì cũng bị lộ, nội dung AI làm mọi thứ trở nên khó tin, còn các nền tảng thì rút cạn thời gian của họ.
Thực tế đáng buồn là việc lộ dữ liệu không còn là câu chuyện "nếu xảy ra" mà đã chuyển thành "khi nào thì xảy ra" trong suy nghĩ của nhiều người. Khảo sát cho thấy hơn 50% người tham gia tin rằng việc thông tin cá nhân của họ bị rò rỉ là điều khó tránh khỏi, và chỉ có 11% không đồng ý với quan điểm này.
Xét theo độ tuổi, Gen Z (sinh từ 1997 đến 2012) có phần tự tin hơn cả về sự an toàn của bản thân trên mạng, nhưng vẫn có tới 47% cho rằng dữ liệu của họ kiểu gì cũng sẽ bị đánh cắp. Trong khi đó, Gen X (sinh từ 1965 đến 1980) tỏ ra bi quan nhất với tỷ lệ lên tới 56%.
Nỗi bức bối này kéo theo nhiều phản ứng tâm lý tiêu cực khác:
* 50% người dùng hối hận vì đã từng chia sẻ thông tin cá nhân lên mạng.
* 63% cảm thấy lo âu trước nguy cơ bị mất cắp dữ liệu.
* 41% đã quyết định xóa tài khoản mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin chính vì lo ngại quyền riêng tư.
Không chỉ có nỗi sợ lộ dữ liệu, sự bùng nổ của nội dung do AI tạo ra cũng đang bào mòn niềm tin của cộng đồng. Sự xuất hiện tràn lan của ảnh, video và tin tức AI khiến gần một nửa số người tham gia khảo sát không còn chắc chắn đâu là thật, đâu là giả.
Có 27% người dùng tỏ ra ngán ngẩm khi phải tốn thời gian lọc qua đống "rác AI" (AI slop), 1 trong 4 người thấy khó chịu vì thiếu cơ chế kiểm soát trách nhiệm đối với những kẻ tạo ra deepfake, và 27% muốn bớt dùng Internet hơn cũng vì đống hỗn độn mà AI gây ra. Incogni thậm chí còn so sánh sự bùng nổ rác AI hiện tại với thảm họa email rác (spam) những năm 1990, dù tình hình bây giờ tồi tệ hơn nhiều do nguy cơ gây chia rẽ cộng đồng.
Bên cạnh đó, thói quen dành quá nhiều thời gian trên mạng cũng là vấn đề lớn. 44% người dùng tự nhận thấy mình đang tốn quá nhiều thời gian online, trong khi 45% cho rằng mức độ sử dụng của họ là vừa đủ. Tình trạng này khiến 47% người dùng chọn cách xóa ứng dụng nhắn tin hoặc mạng xã hội vì chúng mang lại sự áp lực và căng thẳng.
Khi được hỏi liệu có chấp nhận trả phí để sử dụng một không gian mạng không bị theo dõi và không có các nguồn cấp dữ liệu do thuật toán điều khiển hay không, câu trả lời nhận được lại khá thực tế.
Chỉ có 29% người dùng đồng ý trả tiền (phần lớn nằm ở nhóm có thu nhập cao), trong khi có tới 46% thẳng thừng từ chối.
Tất nhiên, mặc cho những vấn nạn từ xâm phạm quyền riêng tư, rác AI cho đến lý thuyết "Internet chết" đang dần hiện hữu, số lượng người dùng Internet hiện tại vẫn đông đảo hơn bao giờ hết. Và chừng nào lượng người dùng vẫn tăng, những bên đang tạo ra các rắc rối này có lẽ cũng chẳng mấy bận tâm đến sự ngán ngẩm của chúng ta.
Cảm giác hoài niệm về một không gian mạng "lành tính" đang dần thay thế bằng sự lo âu. Một khảo sát từ dịch vụ quản lý dữ liệu cá nhân Incogni đã phác họa khá rõ bức tranh tâm lý này của cư dân mạng hiện đại: đa số đều cảm thấy dữ liệu cá nhân của mình sớm muộn gì cũng bị lộ, nội dung AI làm mọi thứ trở nên khó tin, còn các nền tảng thì rút cạn thời gian của họ.
Nỗi sợ lộ thông tin trở thành điều hiển nhiên
Thực tế đáng buồn là việc lộ dữ liệu không còn là câu chuyện "nếu xảy ra" mà đã chuyển thành "khi nào thì xảy ra" trong suy nghĩ của nhiều người. Khảo sát cho thấy hơn 50% người tham gia tin rằng việc thông tin cá nhân của họ bị rò rỉ là điều khó tránh khỏi, và chỉ có 11% không đồng ý với quan điểm này.
Xét theo độ tuổi, Gen Z (sinh từ 1997 đến 2012) có phần tự tin hơn cả về sự an toàn của bản thân trên mạng, nhưng vẫn có tới 47% cho rằng dữ liệu của họ kiểu gì cũng sẽ bị đánh cắp. Trong khi đó, Gen X (sinh từ 1965 đến 1980) tỏ ra bi quan nhất với tỷ lệ lên tới 56%.
Nỗi bức bối này kéo theo nhiều phản ứng tâm lý tiêu cực khác:
* 50% người dùng hối hận vì đã từng chia sẻ thông tin cá nhân lên mạng.
* 63% cảm thấy lo âu trước nguy cơ bị mất cắp dữ liệu.
* 41% đã quyết định xóa tài khoản mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin chính vì lo ngại quyền riêng tư.
Mệt mỏi vì "AI Slop" và các ứng dụng gây căng thẳng
Không chỉ có nỗi sợ lộ dữ liệu, sự bùng nổ của nội dung do AI tạo ra cũng đang bào mòn niềm tin của cộng đồng. Sự xuất hiện tràn lan của ảnh, video và tin tức AI khiến gần một nửa số người tham gia khảo sát không còn chắc chắn đâu là thật, đâu là giả.
Có 27% người dùng tỏ ra ngán ngẩm khi phải tốn thời gian lọc qua đống "rác AI" (AI slop), 1 trong 4 người thấy khó chịu vì thiếu cơ chế kiểm soát trách nhiệm đối với những kẻ tạo ra deepfake, và 27% muốn bớt dùng Internet hơn cũng vì đống hỗn độn mà AI gây ra. Incogni thậm chí còn so sánh sự bùng nổ rác AI hiện tại với thảm họa email rác (spam) những năm 1990, dù tình hình bây giờ tồi tệ hơn nhiều do nguy cơ gây chia rẽ cộng đồng.
Bên cạnh đó, thói quen dành quá nhiều thời gian trên mạng cũng là vấn đề lớn. 44% người dùng tự nhận thấy mình đang tốn quá nhiều thời gian online, trong khi 45% cho rằng mức độ sử dụng của họ là vừa đủ. Tình trạng này khiến 47% người dùng chọn cách xóa ứng dụng nhắn tin hoặc mạng xã hội vì chúng mang lại sự áp lực và căng thẳng.
Có sẵn sàng trả tiền để đổi lấy Internet "sạch"?
Khi được hỏi liệu có chấp nhận trả phí để sử dụng một không gian mạng không bị theo dõi và không có các nguồn cấp dữ liệu do thuật toán điều khiển hay không, câu trả lời nhận được lại khá thực tế.
Chỉ có 29% người dùng đồng ý trả tiền (phần lớn nằm ở nhóm có thu nhập cao), trong khi có tới 46% thẳng thừng từ chối.
Tất nhiên, mặc cho những vấn nạn từ xâm phạm quyền riêng tư, rác AI cho đến lý thuyết "Internet chết" đang dần hiện hữu, số lượng người dùng Internet hiện tại vẫn đông đảo hơn bao giờ hết. Và chừng nào lượng người dùng vẫn tăng, những bên đang tạo ra các rắc rối này có lẽ cũng chẳng mấy bận tâm đến sự ngán ngẩm của chúng ta.
