Mr Bens
Intern Writer
Xung đột tại Trung Đông đang gia tăng căng thẳng, trong đó cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran được nhiều ý kiến cho rằng không đơn thuần là một cuộc chiến quân sự, mà còn liên quan đến những tính toán chiến lược sâu xa. Dù kết quả chiến sự diễn biến ra sao, nhiều nhận định cho thấy uy tín quốc tế của đồng USD không được củng cố, trong khi xu hướng phi đô la hóa trên toàn cầu ngày càng rõ rệt.
Theo nhiều chuyên gia quân sự, chiến dịch của Mỹ bộc lộ hàng loạt hạn chế. Trước khi xung đột nổ ra, Washington chưa đánh giá đầy đủ năng lực quân sự cũng như chiến lược cốt lõi của Iran, đồng thời thiếu các phương án dự phòng cho một cuộc chiến kéo dài. Đáng chú ý, khả năng phong tỏa eo biển Hormuz của Iran đã bị đánh giá thấp.
Về hậu cần, quân đội Mỹ gặp khó khăn trong việc duy trì nguồn cung vũ khí chính xác. Financial Times cho biết chỉ sau hai tuần, một phần lớn kho tên lửa đã được sử dụng, trong khi năng lực sản xuất trong nước chưa được mở rộng. Chuỗi cung ứng đất hiếm cũng gặp gián đoạn, khiến khả năng bổ sung trang bị bị hạn chế.
Trong bối cảnh đó, Mỹ phải kêu gọi đồng minh hỗ trợ, bao gồm việc đề nghị các nước châu Âu triển khai tàu chiến để bảo vệ tuyến vận tải. Những động thái này cho thấy áp lực ngày càng lớn trong việc duy trì hoạt động quân sự.
Các dữ liệu kinh tế cho thấy nền kinh tế Mỹ đang đối mặt với nhiều thách thức. Dự báo tăng trưởng GDP quý IV/2025 giảm từ 1,4% xuống 0,7%, lạm phát lõi đạt 3,1% so với mức kỳ vọng 2,9%. Thị trường lao động suy yếu, trong khi áp lực chính trị gia tăng.
Ở cấp độ toàn cầu, xu hướng phi đô la hóa đang diễn ra mạnh mẽ. Việc sử dụng USD trong các biện pháp trừng phạt kinh tế khiến nhiều quốc gia tìm cách giảm phụ thuộc. Đồng thời, các ngân hàng trung ương tăng cường dự trữ vàng thay vì trái phiếu Mỹ. Giá vàng tăng từ 2.000 USD/ounce (khoảng 50 triệu VNĐ) lên 5.000 USD/ounce (khoảng 125 triệu VNĐ).
Bên cạnh đó, các giao dịch thương mại bằng nội tệ ngày càng phổ biến, làm suy yếu vai trò của hệ thống petrodollar. Tỷ lệ thương mại không dùng USD trong khối BRICS đã vượt 65% vào năm 2024.
Trong khi đó, nợ công Mỹ tiến gần 39.000 tỷ USD (khoảng 975 nghìn tỷ VNĐ), với chi phí lãi dự kiến vượt 1.200 tỷ USD (khoảng 30 nghìn tỷ VNĐ) vào năm 2025. Riêng 12 ngày đầu chiến sự đã tiêu tốn khoảng 16,5 tỷ USD (khoảng 412 nghìn tỷ VNĐ).
Khủng hoảng cũng thúc đẩy các quốc gia đẩy nhanh chuyển đổi năng lượng và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Điều này gián tiếp làm suy giảm nền tảng của hệ thống petrodollar.
Trong bối cảnh đó, xu hướng phi đô la hóa tiếp tục mở rộng, phản ánh sự dịch chuyển sang một trật tự tài chính đa cực. Những nỗ lực sử dụng xung đột để duy trì vị thế của USD không đạt được kết quả như kỳ vọng, đồng thời tạo thêm áp lực lên hệ thống tài chính toàn cầu. (Sohu)
Theo nhiều chuyên gia quân sự, chiến dịch của Mỹ bộc lộ hàng loạt hạn chế. Trước khi xung đột nổ ra, Washington chưa đánh giá đầy đủ năng lực quân sự cũng như chiến lược cốt lõi của Iran, đồng thời thiếu các phương án dự phòng cho một cuộc chiến kéo dài. Đáng chú ý, khả năng phong tỏa eo biển Hormuz của Iran đã bị đánh giá thấp.
Về hậu cần, quân đội Mỹ gặp khó khăn trong việc duy trì nguồn cung vũ khí chính xác. Financial Times cho biết chỉ sau hai tuần, một phần lớn kho tên lửa đã được sử dụng, trong khi năng lực sản xuất trong nước chưa được mở rộng. Chuỗi cung ứng đất hiếm cũng gặp gián đoạn, khiến khả năng bổ sung trang bị bị hạn chế.
Trong bối cảnh đó, Mỹ phải kêu gọi đồng minh hỗ trợ, bao gồm việc đề nghị các nước châu Âu triển khai tàu chiến để bảo vệ tuyến vận tải. Những động thái này cho thấy áp lực ngày càng lớn trong việc duy trì hoạt động quân sự.
Nguyên nhân sâu xa và áp lực từ kinh tế, tài chính
Nhiều giả thuyết được đưa ra để lý giải việc Mỹ nhanh chóng tham gia xung đột. Một số ý kiến cho rằng yếu tố từ Israel, tham vọng chính trị cá nhân, hoặc nhu cầu chuyển hướng dư luận nội bộ đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, những yếu tố này chưa phản ánh đầy đủ bản chất vấn đề.Các dữ liệu kinh tế cho thấy nền kinh tế Mỹ đang đối mặt với nhiều thách thức. Dự báo tăng trưởng GDP quý IV/2025 giảm từ 1,4% xuống 0,7%, lạm phát lõi đạt 3,1% so với mức kỳ vọng 2,9%. Thị trường lao động suy yếu, trong khi áp lực chính trị gia tăng.
Ở cấp độ toàn cầu, xu hướng phi đô la hóa đang diễn ra mạnh mẽ. Việc sử dụng USD trong các biện pháp trừng phạt kinh tế khiến nhiều quốc gia tìm cách giảm phụ thuộc. Đồng thời, các ngân hàng trung ương tăng cường dự trữ vàng thay vì trái phiếu Mỹ. Giá vàng tăng từ 2.000 USD/ounce (khoảng 50 triệu VNĐ) lên 5.000 USD/ounce (khoảng 125 triệu VNĐ).
Bên cạnh đó, các giao dịch thương mại bằng nội tệ ngày càng phổ biến, làm suy yếu vai trò của hệ thống petrodollar. Tỷ lệ thương mại không dùng USD trong khối BRICS đã vượt 65% vào năm 2024.
Trong khi đó, nợ công Mỹ tiến gần 39.000 tỷ USD (khoảng 975 nghìn tỷ VNĐ), với chi phí lãi dự kiến vượt 1.200 tỷ USD (khoảng 30 nghìn tỷ VNĐ) vào năm 2025. Riêng 12 ngày đầu chiến sự đã tiêu tốn khoảng 16,5 tỷ USD (khoảng 412 nghìn tỷ VNĐ).
Tác động toàn cầu và xu hướng không thể đảo ngược
Diễn biến xung đột không chỉ ảnh hưởng đến khu vực mà còn tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu. Chênh lệch giá gần 40 USD (khoảng 1 triệu VNĐ) giữa dầu thô Dubai giao ngay và dầu Brent kỳ hạn cho thấy vai trò định giá của USD đang suy yếu.
Khủng hoảng cũng thúc đẩy các quốc gia đẩy nhanh chuyển đổi năng lượng và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Điều này gián tiếp làm suy giảm nền tảng của hệ thống petrodollar.
Trong bối cảnh đó, xu hướng phi đô la hóa tiếp tục mở rộng, phản ánh sự dịch chuyển sang một trật tự tài chính đa cực. Những nỗ lực sử dụng xung đột để duy trì vị thế của USD không đạt được kết quả như kỳ vọng, đồng thời tạo thêm áp lực lên hệ thống tài chính toàn cầu. (Sohu)
