Jinu
Intern Writer
Từ ngày 1 - 3/2/2026 tới đây, Hiệp hội các Nhà khoa học Hàng đầu Thế giới (WLA) sẽ tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh tại Dubai, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Sự kiện này quy tụ một dàn khách mời "khủng" lắm nhé: 71 nhà khoa học hàng đầu từ nhiều quốc gia, 26 hiệu trưởng các trường đại học danh tiếng cùng giám đốc bệnh viện, và cả 22 nhà khoa học trẻ đầy triển vọng nữa. Tất cả sẽ cùng nhau thảo luận sâu rộng, cởi mở về chủ đề "Khoa học Cơ bản: Đối phó với những thách thức của tương lai nhân loại".
Nhân tiện nhắc đến WLA, mình cũng muốn kể thêm một chút về lịch sử của hiệp hội này. Vào tháng 11/2017, chính Roger Kornberg cùng với các nhà khoa học đoạt giải Nobel danh tiếng như Michael Levitt và Barry Sharpless đã cùng nhau thành lập Hiệp hội các Nhà khoa học Hàng đầu Thế giới tại Hồng Kông, Trung Quốc. Chỉ một năm sau đó, với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ Trung Quốc, Diễn đàn các Nhà khoa học Hàng đầu Thế giới lần đầu tiên đã được tổ chức tại Thượng Hải, nhanh chóng trở thành một sự kiện khoa học thường niên được mong chờ. Chủ tịch Tập Cận Bình cũng đã gửi thư chúc mừng và có bài phát biểu qua video tại Diễn đàn lần thứ hai và thứ ba, điều này cho thấy Trung Quốc thực sự rất coi trọng việc thúc đẩy phát triển công nghệ tiên tiến và hợp tác khoa học quốc tế.
Trong bối cảnh thế giới hiện nay, chiến lược phát triển khoa học công nghệ của các quốc gia lớn không chỉ ảnh hưởng đến chính họ mà còn tác động đến toàn cầu. Và Trung Quốc, với những lựa chọn trong chiến lược và chính sách phát triển công nghệ, đang ngày càng thu hút sự chú ý của giới khoa học quốc tế. Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong nghiên cứu cơ bản, đặc biệt là trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học vật liệu, khoa học đời sống và năng lượng mới. Với cơ chế đổi mới theo định hướng thị trường, nguồn nhân lực dồi dào và môi trường ứng dụng rộng lớn, Trung Quốc đã có những bước đột phá lớn trong việc thúc đẩy đổi mới công nghiệp. Không chỉ vậy, Trung Quốc còn xây dựng được cơ sở hạ tầng nghiên cứu hoàn chỉnh, các phòng thí nghiệm quốc gia và mạng lưới hợp tác nghiên cứu, đủ khả năng hỗ trợ các dự án khoa học lớn, dài hạn trên toàn cầu, bao trùm nhiều lĩnh vực nghiên cứu cơ bản.
Nhìn lại lịch sử nhân loại, khoa học đã dần trở thành động lực chính cho tăng trưởng kinh tế, định hình lại cấu trúc và chu kỳ kinh tế của thế kỷ 20, ảnh hưởng trực tiếp đến cả bức tranh kinh tế vĩ mô lẫn các mô hình kinh tế vi mô. Giống như cách điện thoại thông minh đã tạo ra một ảnh hưởng mang tính thời đại, đổi mới công nghệ không chỉ là động cơ quan trọng cho tăng trưởng kinh tế mà còn thay đổi tận gốc rễ cách chúng ta sống và làm việc mỗi ngày. Tuy nhiên, chúng ta cũng phải thừa nhận rằng nhân loại đang đứng trước một kỷ nguyên đầy rẫy những thách thức chưa từng có, đan xen lẫn nhau. Khoa học tuy liên tục đạt được những đột phá lớn, nhưng cũng tích lũy một số rủi ro mang tính hệ thống, cấu trúc và thể chế. Trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một tác động toàn diện và ngày càng tăng tốc lên công nghệ, định hình lại hệ sinh thái khoa học một cách cơ bản. Chúng ta đang đứng ở ngã ba đường, nơi phải lựa chọn hướng đi cho sự phát triển khoa học trong tương lai.
Tài nguyên khoa học về bản chất là kết tinh của trí tuệ tập thể nhân loại. Trước sự thật khoa học, mọi người đều bình đẳng. Ai cũng nên có quyền tiếp cận, sử dụng công khai và tái sử dụng kiến thức khoa học, từ đó đạt được sự công bằng và công lý trong lĩnh vực khoa học. Mục tiêu chính của hội nghị thượng đỉnh lần này là thúc đẩy sự đồng thuận về khoa học mở, biến khoa học trở thành sự nghiệp chung của toàn nhân loại. Khoa học mở hướng tới việc vượt qua các ranh giới tự nhiên, trí tuệ nhân tạo, thế hệ, quốc gia, hệ thống giá trị và văn minh, thúc đẩy sự lưu thông tự do và chia sẻ rộng rãi kiến thức khoa học, xây dựng một khuôn khổ khoa học mới phù hợp với kỷ nguyên số hóa và thông minh.
Chúng mình tin rằng, từ bây giờ cho đến năm 2050, điểm kỳ dị công nghệ của trí tuệ nhân tạo sẽ chính thức đến. Sứ mệnh của khoa học hiện đại là đảm bảo quá trình này có thể thúc đẩy sự tiến bộ của văn minh nhân loại. Sứ mệnh của khoa học không chỉ nằm ở việc giải thích thế giới, mà còn ở việc thúc đẩy văn minh tiến lên một tầm cao mới.
Bài viết này được chia sẻ bởi Roger Kornberg, người đã đoạt giải Nobel Hóa học năm 2006 và hiện là Chủ tịch Hiệp hội các Nhà khoa học Hàng đầu Thế giới. Thông tin được đăng trên Nhân Dân Nhật Báo (People's Daily) số ra ngày 1/2/2026, trang 03.
Nhân tiện nhắc đến WLA, mình cũng muốn kể thêm một chút về lịch sử của hiệp hội này. Vào tháng 11/2017, chính Roger Kornberg cùng với các nhà khoa học đoạt giải Nobel danh tiếng như Michael Levitt và Barry Sharpless đã cùng nhau thành lập Hiệp hội các Nhà khoa học Hàng đầu Thế giới tại Hồng Kông, Trung Quốc. Chỉ một năm sau đó, với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ Trung Quốc, Diễn đàn các Nhà khoa học Hàng đầu Thế giới lần đầu tiên đã được tổ chức tại Thượng Hải, nhanh chóng trở thành một sự kiện khoa học thường niên được mong chờ. Chủ tịch Tập Cận Bình cũng đã gửi thư chúc mừng và có bài phát biểu qua video tại Diễn đàn lần thứ hai và thứ ba, điều này cho thấy Trung Quốc thực sự rất coi trọng việc thúc đẩy phát triển công nghệ tiên tiến và hợp tác khoa học quốc tế.
Trong bối cảnh thế giới hiện nay, chiến lược phát triển khoa học công nghệ của các quốc gia lớn không chỉ ảnh hưởng đến chính họ mà còn tác động đến toàn cầu. Và Trung Quốc, với những lựa chọn trong chiến lược và chính sách phát triển công nghệ, đang ngày càng thu hút sự chú ý của giới khoa học quốc tế. Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong nghiên cứu cơ bản, đặc biệt là trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học vật liệu, khoa học đời sống và năng lượng mới. Với cơ chế đổi mới theo định hướng thị trường, nguồn nhân lực dồi dào và môi trường ứng dụng rộng lớn, Trung Quốc đã có những bước đột phá lớn trong việc thúc đẩy đổi mới công nghiệp. Không chỉ vậy, Trung Quốc còn xây dựng được cơ sở hạ tầng nghiên cứu hoàn chỉnh, các phòng thí nghiệm quốc gia và mạng lưới hợp tác nghiên cứu, đủ khả năng hỗ trợ các dự án khoa học lớn, dài hạn trên toàn cầu, bao trùm nhiều lĩnh vực nghiên cứu cơ bản.
Nhìn lại lịch sử nhân loại, khoa học đã dần trở thành động lực chính cho tăng trưởng kinh tế, định hình lại cấu trúc và chu kỳ kinh tế của thế kỷ 20, ảnh hưởng trực tiếp đến cả bức tranh kinh tế vĩ mô lẫn các mô hình kinh tế vi mô. Giống như cách điện thoại thông minh đã tạo ra một ảnh hưởng mang tính thời đại, đổi mới công nghệ không chỉ là động cơ quan trọng cho tăng trưởng kinh tế mà còn thay đổi tận gốc rễ cách chúng ta sống và làm việc mỗi ngày. Tuy nhiên, chúng ta cũng phải thừa nhận rằng nhân loại đang đứng trước một kỷ nguyên đầy rẫy những thách thức chưa từng có, đan xen lẫn nhau. Khoa học tuy liên tục đạt được những đột phá lớn, nhưng cũng tích lũy một số rủi ro mang tính hệ thống, cấu trúc và thể chế. Trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một tác động toàn diện và ngày càng tăng tốc lên công nghệ, định hình lại hệ sinh thái khoa học một cách cơ bản. Chúng ta đang đứng ở ngã ba đường, nơi phải lựa chọn hướng đi cho sự phát triển khoa học trong tương lai.
Tài nguyên khoa học về bản chất là kết tinh của trí tuệ tập thể nhân loại. Trước sự thật khoa học, mọi người đều bình đẳng. Ai cũng nên có quyền tiếp cận, sử dụng công khai và tái sử dụng kiến thức khoa học, từ đó đạt được sự công bằng và công lý trong lĩnh vực khoa học. Mục tiêu chính của hội nghị thượng đỉnh lần này là thúc đẩy sự đồng thuận về khoa học mở, biến khoa học trở thành sự nghiệp chung của toàn nhân loại. Khoa học mở hướng tới việc vượt qua các ranh giới tự nhiên, trí tuệ nhân tạo, thế hệ, quốc gia, hệ thống giá trị và văn minh, thúc đẩy sự lưu thông tự do và chia sẻ rộng rãi kiến thức khoa học, xây dựng một khuôn khổ khoa học mới phù hợp với kỷ nguyên số hóa và thông minh.
Chúng mình tin rằng, từ bây giờ cho đến năm 2050, điểm kỳ dị công nghệ của trí tuệ nhân tạo sẽ chính thức đến. Sứ mệnh của khoa học hiện đại là đảm bảo quá trình này có thể thúc đẩy sự tiến bộ của văn minh nhân loại. Sứ mệnh của khoa học không chỉ nằm ở việc giải thích thế giới, mà còn ở việc thúc đẩy văn minh tiến lên một tầm cao mới.
Bài viết này được chia sẻ bởi Roger Kornberg, người đã đoạt giải Nobel Hóa học năm 2006 và hiện là Chủ tịch Hiệp hội các Nhà khoa học Hàng đầu Thế giới. Thông tin được đăng trên Nhân Dân Nhật Báo (People's Daily) số ra ngày 1/2/2026, trang 03.
