ThanhDat
Intern Writer
Hai nhóm tàu sân bay tấn công của Mỹ đã áp sát Trung Đông, trong khi các vòng đàm phán với Iran vẫn liên tục rơi vào bế tắc. Ở vòng thương lượng bí mật gần nhất, Washington yêu cầu Tehran giải trừ chương trình vũ khí, còn Iran đòi Mỹ dỡ bỏ toàn bộ lệnh trừng phạt. Không có điểm chung. Những cuộc gặp này giống tối hậu thư hơn là đàm phán.
Dù vậy, tên lửa vẫn chưa được phóng. Đằng sau sự kiềm chế đó là những tính toán chiến lược phức tạp trong nội bộ Mỹ.
Châu Âu lo ngại nguy cơ sa lầy tại Trung Đông, nhất là khi xung đột Ukraine kéo dài nhiều năm vẫn chưa có hồi kết. Nếu không có sự ủng hộ đầy đủ từ châu Âu, Mỹ sẽ phải tự gánh rủi ro chính trị và chi phí rất lớn.
Thứ hai là lo ngại nội bộ quân sự. Lầu Năm Góc được cho là quan tâm đặc biệt đến kho dự trữ đạn dược. Iran sở hữu hàng nghìn tên lửa, hệ thống cơ sở ngầm kiên cố có nơi sâu tới 80 mét dưới lòng đất, vượt quá khả năng phá hủy của nhiều loại bom xuyên hầm hiện có. Ngoài ra còn có Hezbollah ở Lebanon và Houthi ở Yemen sẵn sàng tham gia nếu xung đột lan rộng.
Nếu chiến tranh nổ ra, các căn cứ Mỹ tại Trung Đông có thể hứng chịu tên lửa và UAV. Một cuộc chiến tiêu hao cường độ cao sẽ làm hao hụt nhanh kho vũ khí. Nguy hiểm hơn, nếu nguồn lực tại Trung Đông cạn kiệt, sức răn đe của Mỹ ở Tây Thái Bình Dương cũng suy yếu. Khi đó, nguy cơ mất cân bằng chiến lược tại eo biển Đài Loan sẽ gia tăng.
Thứ ba là bản thân Iran. Chính sách “áp lực tối đa” nhiều năm không khiến Tehran sụp đổ. Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei vẫn kiểm soát chặt bộ máy quyền lực. Áp lực bên ngoài thậm chí củng cố sự đoàn kết nội bộ. Iran mở rộng hợp tác với Trung Quốc, Nga và Ấn Độ, thanh toán bằng đồng nội tệ để giảm tác động trừng phạt. Thay vì suy yếu, Iran trở thành đối thủ khó đối phó.
Tuy nhiên, đây là tính toán đầy rủi ro. Khi vòng xoáy trả đũa bắt đầu, kiểm soát leo thang sẽ rất khó.
Ngưỡng cho chiến tranh toàn diện vẫn cao. Mỹ khó chấp nhận vừa sa lầy với Iran vừa suy yếu sức răn đe tại châu Á – Thái Bình Dương. Vì vậy, kịch bản khả thi hơn là tấn công có mục tiêu, quy mô hạn chế: đánh vào một cơ sở hạt nhân, căn cứ tên lửa cụ thể hoặc thực hiện hành động “chặt đầu” tương tự vụ ám sát Qassem Soleimani năm 2020.
Phân tích cho thấy Iran có nhiều phương án đáp trả, từ tấn công tên lửa quy mô lớn đến phong tỏa eo biển Hormuz. Bất kỳ bước đi nào cũng có thể đẩy Trung Đông vào vòng xoáy leo thang.
Hiện tại, cả hai bên đều dùng sức mạnh quân sự làm đòn bẩy mặc cả. Mỹ triển khai tàu sân bay và máy bay chiến đấu; Iran tăng tốc làm giàu uranium và phô diễn năng lực tên lửa. Đây là một ván cược nhiều rủi ro.
Chiến lược của Iran là giữ lập trường cứng rắn, chuẩn bị cho kịch bản xung đột toàn diện và gửi thông điệp rằng nếu chiến tranh xảy ra, lợi ích của Mỹ và Israel tại Trung Đông sẽ không nằm ngoài tầm ngắm. Chỉ khi Washington tin rằng cái giá phải trả là quá lớn, cơ hội hòa bình dù mong manh mới xuất hiện. (Sohu)
Dù vậy, tên lửa vẫn chưa được phóng. Đằng sau sự kiềm chế đó là những tính toán chiến lược phức tạp trong nội bộ Mỹ.
Ba trở ngại lớn cản bước Washington
Thứ nhất là vấn đề đồng minh. Nếu phát động chiến dịch quân sự, Mỹ cần sự tham gia của châu Âu để chia sẻ tài chính, quân lực và gánh nặng hậu chiến. Tuy nhiên, Đức và Pháp chỉ bày tỏ quan ngại về chương trình hạt nhân Iran nhưng vẫn ưu tiên giải pháp ngoại giao, không ủng hộ hành động quân sự.
Châu Âu lo ngại nguy cơ sa lầy tại Trung Đông, nhất là khi xung đột Ukraine kéo dài nhiều năm vẫn chưa có hồi kết. Nếu không có sự ủng hộ đầy đủ từ châu Âu, Mỹ sẽ phải tự gánh rủi ro chính trị và chi phí rất lớn.
Thứ hai là lo ngại nội bộ quân sự. Lầu Năm Góc được cho là quan tâm đặc biệt đến kho dự trữ đạn dược. Iran sở hữu hàng nghìn tên lửa, hệ thống cơ sở ngầm kiên cố có nơi sâu tới 80 mét dưới lòng đất, vượt quá khả năng phá hủy của nhiều loại bom xuyên hầm hiện có. Ngoài ra còn có Hezbollah ở Lebanon và Houthi ở Yemen sẵn sàng tham gia nếu xung đột lan rộng.
Nếu chiến tranh nổ ra, các căn cứ Mỹ tại Trung Đông có thể hứng chịu tên lửa và UAV. Một cuộc chiến tiêu hao cường độ cao sẽ làm hao hụt nhanh kho vũ khí. Nguy hiểm hơn, nếu nguồn lực tại Trung Đông cạn kiệt, sức răn đe của Mỹ ở Tây Thái Bình Dương cũng suy yếu. Khi đó, nguy cơ mất cân bằng chiến lược tại eo biển Đài Loan sẽ gia tăng.
Thứ ba là bản thân Iran. Chính sách “áp lực tối đa” nhiều năm không khiến Tehran sụp đổ. Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei vẫn kiểm soát chặt bộ máy quyền lực. Áp lực bên ngoài thậm chí củng cố sự đoàn kết nội bộ. Iran mở rộng hợp tác với Trung Quốc, Nga và Ấn Độ, thanh toán bằng đồng nội tệ để giảm tác động trừng phạt. Thay vì suy yếu, Iran trở thành đối thủ khó đối phó.
Kịch bản Israel ra tay trước và nguy cơ leo thang
Trong bối cảnh đó, một phương án được thảo luận là để Israel tấn công trước vào các cơ sở hạt nhân hoặc mục tiêu trọng yếu của Iran. Nếu Tehran trả đũa và gây thương vong cho lực lượng Mỹ, Washington có thể chuyển từ vị thế “khởi xướng” sang “buộc phải đáp trả”. Điều này giúp môi trường chính trị trong nước thuận lợi hơn và tăng mức ủng hộ công chúng.
Tuy nhiên, đây là tính toán đầy rủi ro. Khi vòng xoáy trả đũa bắt đầu, kiểm soát leo thang sẽ rất khó.
Ngưỡng cho chiến tranh toàn diện vẫn cao. Mỹ khó chấp nhận vừa sa lầy với Iran vừa suy yếu sức răn đe tại châu Á – Thái Bình Dương. Vì vậy, kịch bản khả thi hơn là tấn công có mục tiêu, quy mô hạn chế: đánh vào một cơ sở hạt nhân, căn cứ tên lửa cụ thể hoặc thực hiện hành động “chặt đầu” tương tự vụ ám sát Qassem Soleimani năm 2020.
Phân tích cho thấy Iran có nhiều phương án đáp trả, từ tấn công tên lửa quy mô lớn đến phong tỏa eo biển Hormuz. Bất kỳ bước đi nào cũng có thể đẩy Trung Đông vào vòng xoáy leo thang.
Hiện tại, cả hai bên đều dùng sức mạnh quân sự làm đòn bẩy mặc cả. Mỹ triển khai tàu sân bay và máy bay chiến đấu; Iran tăng tốc làm giàu uranium và phô diễn năng lực tên lửa. Đây là một ván cược nhiều rủi ro.
Chiến lược của Iran là giữ lập trường cứng rắn, chuẩn bị cho kịch bản xung đột toàn diện và gửi thông điệp rằng nếu chiến tranh xảy ra, lợi ích của Mỹ và Israel tại Trung Đông sẽ không nằm ngoài tầm ngắm. Chỉ khi Washington tin rằng cái giá phải trả là quá lớn, cơ hội hòa bình dù mong manh mới xuất hiện. (Sohu)
