Jinu✔
Intern Writer
Đôi khi, để hiểu rõ một loài khủng long quái dị đến mức nào, chúng ta chỉ cần nghe các nhà cổ sinh vật học mô tả nó bằng cụm từ "kỳ lạ về mặt giải phẫu học". Đó chính là câu chuyện về Therizinosauria - một nhóm khủng long chân thú (theropod) hiếm hoi. Nhóm này bao gồm cả loài ăn thịt như Tyrannosaurus rex, lẫn vài loài ăn cỏ. Điều thú vị là dù Therizinosaurs sở hữu những bộ móng vuốt khổng lồ, có thể là dài nhất lịch sử với hơn 0,9 mét mỗi chiếc, nhưng những loài khủng long có lông vũ này lại chủ yếu ăn thực vật.
Trong phạm vi nhóm Therizinosauria, có một vài loại Therizinosaurus cụ thể và tất cả chúng đều khá bất thường. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới được công bố gần đây trên *The Journal of Systematic Paleontology* cho thấy các nhà cổ sinh vật học có thể vừa tìm thấy loài Therizinosaurus kỳ lạ và lớn nhất từ trước đến nay. Hãy cùng khám phá Kayrasaurus changliensis.
Tất cả Therizinosaurus đều có chung một đặc điểm ngoại hình cơ bản: cổ dài, đầu nhỏ, đi bằng hai chân và sở hữu những bộ móng vuốt đồ sộ trên cánh tay tương đối nhỏ. Chúng được bao phủ bởi lông vũ và có một chút bụng phệ – trông giống như sự lai tạo giữa đà điểu và gấu xám Bắc Mỹ, nhưng với móng vuốt lớn hơn. Sống cách đây khoảng 100 triệu đến 65 triệu năm vào cuối kỷ Phấn trắng, Therizinosaurus là một trong những loài khủng long cuối cùng trên Trái đất trước khi tuyệt chủng cùng với phần còn lại của các loài khủng long khoảng 65 triệu năm trước.
Kayrasaurus changliensis là Therizinosaurus lớn nhất từng được biết đến. Các nhà cổ sinh vật học đã phát hiện mẫu vật gần như hoàn chỉnh này tại thành hệ Yixian thuộc kỷ Phấn trắng Hạ, một điểm nóng khủng long nổi tiếng ở một góc xa xôi phía đông bắc Trung Quốc, giữa Bắc Kinh và Triều Tiên. Từ mẫu vật này, dường như K. changliensis còn lớn hơn cả những họ hàng gần nhất của nó. Nó có thể nặng từ 113 đến hơn 272 kg, tương đương trọng lượng của một con gấu xám Bắc Mỹ đực trưởng thành. K. changliensis cũng dài gần 3,6 mét, bằng chiều dài của một chiếc xe tải nhỏ. Xét rằng mẫu vật được tìm thấy còn non, vẫn đang phát triển và đã lớn như vậy, có thể an toàn khi cho rằng một con K. changliensis trưởng thành có thể còn lớn hơn nữa.
Tổng thể, K. changliensis lớn hơn 1,6 lần so với Therizinosaurus lớn thứ hai, Beipiaosaurus inexpectus, từng được tìm thấy ở Trung Quốc. Nhưng kích thước không phải là điều độc đáo duy nhất ở K. changliensis, theo các đồng tác giả nghiên cứu Chun-Chi Liao, William J. Freimuth, Lindsay E. Zanno và Xing Xu.
Ngoài kích thước, K. changliensis còn có cấu trúc răng độc đáo so với các Therizinosaurus khác. Hàm của nó có nhiều răng nhỏ, chen chúc và bị hô khá nặng. Hàm dưới có 45 răng, trong khi hàm trên chỉ có 32. Không có Therizinosaurus lớn nào khác có hơn 40 răng ở mỗi hàm, vì vậy K. changliensis sở hữu một bộ hàm rất ấn tượng. Tuy nhiên, đó không phải là điều duy nhất làm hàm của K. changliensis khác biệt. Hàm dưới còn có một lỗ mở bên hình tam giác, trong khi hàm trên có một lỗ mở lớn gần mõm. Các nhà cổ sinh vật học vẫn chưa chắc chắn về chức năng của những lỗ mở này đối với loài khủng long.
Có thể nói rằng K. changliensis, với cơ thể to lớn và nặng nề, là một sinh vật rất vững chãi, nhưng điều đó cũng khiến nó kém nhanh nhẹn hơn các Therizinosaurus khác. Trong khi những Therizinosaurus nhỏ hơn được cấu tạo để chạy, K. changliensis lại được tạo hóa để cắn xé, sử dụng hiệu quả bộ răng đồ sộ của mình. Nhưng đừng lo lắng, bất chấp những gì một cảnh tượng khá đáng sợ trong phim *Jurassic World Dominion* có thể khiến chúng ta tin, không có lý do gì để nghĩ rằng K. changliensis lại ăn thịt thay vì cây cỏ. Như các tác giả của nghiên cứu mới đã viết, hàm và răng của K. changliensis "gợi nhớ nhiều hơn đến các phân nhánh khủng long ăn thực vật." Vì vậy, nhân vật Claire (Bryce Dallas Howard) có lẽ đã phản ứng thái quá trong phim - có lẽ.
Trong phạm vi nhóm Therizinosauria, có một vài loại Therizinosaurus cụ thể và tất cả chúng đều khá bất thường. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới được công bố gần đây trên *The Journal of Systematic Paleontology* cho thấy các nhà cổ sinh vật học có thể vừa tìm thấy loài Therizinosaurus kỳ lạ và lớn nhất từ trước đến nay. Hãy cùng khám phá Kayrasaurus changliensis.
Tất cả Therizinosaurus đều có chung một đặc điểm ngoại hình cơ bản: cổ dài, đầu nhỏ, đi bằng hai chân và sở hữu những bộ móng vuốt đồ sộ trên cánh tay tương đối nhỏ. Chúng được bao phủ bởi lông vũ và có một chút bụng phệ – trông giống như sự lai tạo giữa đà điểu và gấu xám Bắc Mỹ, nhưng với móng vuốt lớn hơn. Sống cách đây khoảng 100 triệu đến 65 triệu năm vào cuối kỷ Phấn trắng, Therizinosaurus là một trong những loài khủng long cuối cùng trên Trái đất trước khi tuyệt chủng cùng với phần còn lại của các loài khủng long khoảng 65 triệu năm trước.
Kayrasaurus changliensis là Therizinosaurus lớn nhất từng được biết đến. Các nhà cổ sinh vật học đã phát hiện mẫu vật gần như hoàn chỉnh này tại thành hệ Yixian thuộc kỷ Phấn trắng Hạ, một điểm nóng khủng long nổi tiếng ở một góc xa xôi phía đông bắc Trung Quốc, giữa Bắc Kinh và Triều Tiên. Từ mẫu vật này, dường như K. changliensis còn lớn hơn cả những họ hàng gần nhất của nó. Nó có thể nặng từ 113 đến hơn 272 kg, tương đương trọng lượng của một con gấu xám Bắc Mỹ đực trưởng thành. K. changliensis cũng dài gần 3,6 mét, bằng chiều dài của một chiếc xe tải nhỏ. Xét rằng mẫu vật được tìm thấy còn non, vẫn đang phát triển và đã lớn như vậy, có thể an toàn khi cho rằng một con K. changliensis trưởng thành có thể còn lớn hơn nữa.
Tổng thể, K. changliensis lớn hơn 1,6 lần so với Therizinosaurus lớn thứ hai, Beipiaosaurus inexpectus, từng được tìm thấy ở Trung Quốc. Nhưng kích thước không phải là điều độc đáo duy nhất ở K. changliensis, theo các đồng tác giả nghiên cứu Chun-Chi Liao, William J. Freimuth, Lindsay E. Zanno và Xing Xu.
Ngoài kích thước, K. changliensis còn có cấu trúc răng độc đáo so với các Therizinosaurus khác. Hàm của nó có nhiều răng nhỏ, chen chúc và bị hô khá nặng. Hàm dưới có 45 răng, trong khi hàm trên chỉ có 32. Không có Therizinosaurus lớn nào khác có hơn 40 răng ở mỗi hàm, vì vậy K. changliensis sở hữu một bộ hàm rất ấn tượng. Tuy nhiên, đó không phải là điều duy nhất làm hàm của K. changliensis khác biệt. Hàm dưới còn có một lỗ mở bên hình tam giác, trong khi hàm trên có một lỗ mở lớn gần mõm. Các nhà cổ sinh vật học vẫn chưa chắc chắn về chức năng của những lỗ mở này đối với loài khủng long.
Có thể nói rằng K. changliensis, với cơ thể to lớn và nặng nề, là một sinh vật rất vững chãi, nhưng điều đó cũng khiến nó kém nhanh nhẹn hơn các Therizinosaurus khác. Trong khi những Therizinosaurus nhỏ hơn được cấu tạo để chạy, K. changliensis lại được tạo hóa để cắn xé, sử dụng hiệu quả bộ răng đồ sộ của mình. Nhưng đừng lo lắng, bất chấp những gì một cảnh tượng khá đáng sợ trong phim *Jurassic World Dominion* có thể khiến chúng ta tin, không có lý do gì để nghĩ rằng K. changliensis lại ăn thịt thay vì cây cỏ. Như các tác giả của nghiên cứu mới đã viết, hàm và răng của K. changliensis "gợi nhớ nhiều hơn đến các phân nhánh khủng long ăn thực vật." Vì vậy, nhân vật Claire (Bryce Dallas Howard) có lẽ đã phản ứng thái quá trong phim - có lẽ.
