Bui Nhat Minh
Intern Writer
Tối ngày 21 tháng 8 năm 1986, người dân quanh Lake Nyos ở miền bắc Cameroon đi ngủ như mọi ngày, không ai ngờ rằng nhiều người trong số họ sẽ không bao giờ tỉnh dậy nữa.
Khoảng 10 giờ đêm, một tiếng nổ trầm vang lên từ hồ. Nhưng thứ thực sự đáng sợ không phải là âm thanh đó, mà là một đám mây khí vô hình khí carbon dioxide (CO₂) âm thầm lan xuống các ngôi làng Nyos, Kam, Cha và Subum.
Không màu, không mùi, không dấu hiệu cảnh báo, đám khí này nhanh chóng thay thế oxy trong không khí. Người dân chỉ kịp nhận ra điều bất thường khi những người xung quanh lần lượt ngã xuống. Đến sáng hôm sau, hơn 1.700 người đã thiệt mạng, cùng với khoảng 3.500 gia súc.
Một trong những người sống sót, Anthony Bangsi, sau này kể lại rằng: “Bạn không thể nhìn thấy nó. Chỉ khi người bên cạnh gục xuống, bạn mới biết có chuyện xảy ra.”
Thảm họa này gây chấn động toàn cầu, đặc biệt khi nó xảy ra chỉ vài tháng sau sự kiện Chernobyl disaster, khiến thế giới vốn đã hoang mang lại càng thêm lo sợ trước những mối nguy từ tự nhiên.
Bên dưới hồ là một túi magma lớn, liên tục giải phóng khí CO₂. Qua thời gian, khí này tích tụ dưới đáy hồ ở nồng độ cực cao. Khi đạt đến ngưỡng nguy hiểm, chỉ cần một tác động nhỏ như lở đất hoặc rung chấn, toàn bộ lượng khí có thể thoát ra cùng lúc.
Hiện tượng này được gọi là phun trào limnic một dạng “đảo lộn hồ” cực kỳ hiếm nhưng chết người. Khi xảy ra, khí CO₂ nặng hơn không khí sẽ tràn xuống vùng thấp, “bóp nghẹt” mọi sinh vật trên đường đi.
Điều đáng lo ngại là trước đó, vào năm 1984, một hồ khác gần đó là hồ Monoun cũng từng xảy ra hiện tượng tương tự, khiến 37 người thiệt mạng. Tuy nhiên, nguyên nhân khi đó chưa được hiểu rõ, thậm chí từng bị nghi là tấn công khủng bố.
Sau thảm họa năm 1986, các nhà khoa học tiếp tục phát hiện những hồ khác trên thế giới như hồ Kivu ở châu Phi cũng có nguy cơ tương tự.
Nhờ đó, áp suất khí dưới đáy hồ giảm đáng kể, ngăn chặn nguy cơ xảy ra thêm một vụ phun trào chết chóc.
Đến năm 2020, các nhà khoa học cho rằng hồ Nyos đã đạt trạng thái ổn định và an toàn hơn nhiều so với trước đây.
Thảm họa hồ Nyos là một lời nhắc nhở lạnh lẽo: thiên nhiên không phải lúc nào cũng ồn ào và dễ nhận biết. Đôi khi, mối nguy lớn nhất lại đến từ những thứ hoàn toàn vô hình và im lặng đến chết chóc.(popularmechanics)
Khoảng 10 giờ đêm, một tiếng nổ trầm vang lên từ hồ. Nhưng thứ thực sự đáng sợ không phải là âm thanh đó, mà là một đám mây khí vô hình khí carbon dioxide (CO₂) âm thầm lan xuống các ngôi làng Nyos, Kam, Cha và Subum.
Không màu, không mùi, không dấu hiệu cảnh báo, đám khí này nhanh chóng thay thế oxy trong không khí. Người dân chỉ kịp nhận ra điều bất thường khi những người xung quanh lần lượt ngã xuống. Đến sáng hôm sau, hơn 1.700 người đã thiệt mạng, cùng với khoảng 3.500 gia súc.
Một trong những người sống sót, Anthony Bangsi, sau này kể lại rằng: “Bạn không thể nhìn thấy nó. Chỉ khi người bên cạnh gục xuống, bạn mới biết có chuyện xảy ra.”
Thảm họa này gây chấn động toàn cầu, đặc biệt khi nó xảy ra chỉ vài tháng sau sự kiện Chernobyl disaster, khiến thế giới vốn đã hoang mang lại càng thêm lo sợ trước những mối nguy từ tự nhiên.
Bí ẩn “hồ sát thủ” và hiện tượng phun trào limnic
Các nhà khoa học nhanh chóng đổ về khu vực để tìm lời giải. Họ phát hiện Lake Nyos không phải là một hồ nước bình thường, mà nằm trong một miệng núi lửa dạng “maar” hình thành khi nước ngầm gặp dung nham nóng và phát nổ.Bên dưới hồ là một túi magma lớn, liên tục giải phóng khí CO₂. Qua thời gian, khí này tích tụ dưới đáy hồ ở nồng độ cực cao. Khi đạt đến ngưỡng nguy hiểm, chỉ cần một tác động nhỏ như lở đất hoặc rung chấn, toàn bộ lượng khí có thể thoát ra cùng lúc.
Hiện tượng này được gọi là phun trào limnic một dạng “đảo lộn hồ” cực kỳ hiếm nhưng chết người. Khi xảy ra, khí CO₂ nặng hơn không khí sẽ tràn xuống vùng thấp, “bóp nghẹt” mọi sinh vật trên đường đi.
Điều đáng lo ngại là trước đó, vào năm 1984, một hồ khác gần đó là hồ Monoun cũng từng xảy ra hiện tượng tương tự, khiến 37 người thiệt mạng. Tuy nhiên, nguyên nhân khi đó chưa được hiểu rõ, thậm chí từng bị nghi là tấn công khủng bố.
Sau thảm họa năm 1986, các nhà khoa học tiếp tục phát hiện những hồ khác trên thế giới như hồ Kivu ở châu Phi cũng có nguy cơ tương tự.
Nỗ lực ngăn chặn thảm kịch lặp lại
Sau sự kiện, cộng đồng khoa học quốc tế đã thành lập các nhóm nghiên cứu chuyên sâu để theo dõi các hồ núi lửa nguy hiểm. Tại Lake Nyos, một hệ thống ống đặc biệt đã được lắp đặt để giải phóng dần khí CO₂ từ đáy hồ lên mặt nước một cách an toàn.Nhờ đó, áp suất khí dưới đáy hồ giảm đáng kể, ngăn chặn nguy cơ xảy ra thêm một vụ phun trào chết chóc.
Đến năm 2020, các nhà khoa học cho rằng hồ Nyos đã đạt trạng thái ổn định và an toàn hơn nhiều so với trước đây.
Thảm họa hồ Nyos là một lời nhắc nhở lạnh lẽo: thiên nhiên không phải lúc nào cũng ồn ào và dễ nhận biết. Đôi khi, mối nguy lớn nhất lại đến từ những thứ hoàn toàn vô hình và im lặng đến chết chóc.(popularmechanics)
