Trong bối cảnh nguồn dữ liệu công cộng dần cạn kiệt, một thị trường ngầm đầy tiềm năng đã trỗi dậy khi các phòng thí nghiệm AI bắt đầu săn lùng dữ liệu từ những startup đã phá sản. Keelan Miskell, cựu sáng lập của một startup tiền điện tử, đã thu về khoảng 25.000 USD (hơn 636 triệu VNĐ) từ mã nguồn và dự kiến nhận thêm 15.000 USD (khoảng 381 triệu VNĐ) cho dữ liệu trên các nền tảng như Google, Notion và Slack. Những mảnh vỡ kỹ thuật số này, vốn trước đây bị coi là không có giá trị, nay trở thành nhiên liệu quý giá để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn. Theo ghi nhận từ MIT Technology Review, hoạt động này không còn là sự kiện hy hữu mà đã trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái công nghệ.
SimpleClosure hiện đang đóng vai trò trung gian đắc lực trong việc kết nối các startup đang trên đà tan rã với những ông lớn công nghệ khát dữ liệu. Nền tảng Asset Hub của công ty này đã thực hiện thành công hơn 150 giao dịch và dự kiến hoàn trả hơn 10 triệu USD (khoảng 254,5 tỷ VNĐ) cho các chủ sở hữu startup vào cuối năm 2026. CEO Dori Yona cho biết gần một nửa số giao dịch của họ hiện nay đã bao gồm việc chuyển nhượng mã nguồn hoặc kho lưu trữ dữ liệu nội bộ. Các đối thủ cạnh tranh như Sunset cũng đang áp dụng phương pháp định giá dựa trên số lượng nhân sự, quy mô dữ liệu và tần suất sử dụng công cụ để biến các 'phụ phẩm' vận hành thành tài sản có giá trị cao.
Sự bùng nổ của nhu cầu này bắt nguồn từ việc các phòng thí nghiệm AI đang dần chạm tới giới hạn của các tập dữ liệu tổng hợp. Các công ty như Surge AI tích cực mua lại kho lưu trữ hội thoại của những startup cũ để xây dựng các môi trường huấn luyện, nơi các tác nhân AI có thể học cách xử lý các cuộc tranh luận hoặc ra quyết định phức tạp. Nick Heiner, người đứng đầu bộ phận công nghệ tại Surge AI, nhấn mạnh rằng lịch sử trò chuyện trên Slack của một doanh nghiệp, nếu chứa đựng chiều sâu về tư duy và phản biện, có giá trị cao hơn nhiều so với hàng triệu tệp tin rời rạc. Tuy nhiên, do chưa có quy chuẩn đánh giá rõ ràng, giá cả trên thị trường này vẫn biến động mạnh dựa trên các giả thuyết nghiên cứu riêng của bên mua.
Những thương vụ đình đám như việc Google chi tới 10 triệu USD (khoảng 254,5 tỷ VNĐ) để sở hữu dữ liệu từ Spirit Airlines trong quá trình phá sản cho thấy quy mô ngày càng lớn của trào lưu này. Dù các bên tham gia khẳng định đã sàng lọc kỹ lưỡng thông tin cá nhân (PII) và hồ sơ nhân sự, các chuyên gia pháp lý vẫn cảnh báo về những rủi ro 'phóng xạ' tiềm ẩn trong dữ liệu. Những chi tiết nhỏ nhặt như lịch hẹn bác sĩ hay kế hoạch cá nhân vốn vô hại trước đây, nay có thể bị khai thác khi dữ liệu được chuyển giao mà không có sự đồng thuận rõ ràng từ chủ sở hữu gốc. Đây được ví như một 'miền Tây hoang dã' của ngành AI, nơi ranh giới giữa quyền riêng tư và quyền lợi kinh tế đang ngày càng trở nên mong manh.
Vấn đề cốt lõi gây tranh cãi nằm ở việc ai thực sự là người hưởng lợi từ những khoản tiền thu được từ việc thanh lý dữ liệu này. Theo giáo sư Ifeoma Ajunwa từ Đại học Emory, hầu hết số tiền này chảy vào túi các nhà đầu tư và chủ nợ thay vì những nhân viên đã góp công tạo ra dữ liệu trong thời gian họ còn làm việc. Hiện tại, chưa có luật liên bang nào ngăn cấm việc bán dữ liệu nhân viên sau khi công ty phá sản, dù các chuyên gia cho rằng cần có cơ chế đồng thuận rõ ràng hơn. Trong tương lai gần, khi thị trường ổn định hơn, những 'người đào huyệt công nghệ' sẽ tiếp tục định giá những gì còn sót lại để đáp ứng cơn khát dữ liệu không có điểm dừng của ngành AI. (MIT Technology Review)
SimpleClosure hiện đang đóng vai trò trung gian đắc lực trong việc kết nối các startup đang trên đà tan rã với những ông lớn công nghệ khát dữ liệu. Nền tảng Asset Hub của công ty này đã thực hiện thành công hơn 150 giao dịch và dự kiến hoàn trả hơn 10 triệu USD (khoảng 254,5 tỷ VNĐ) cho các chủ sở hữu startup vào cuối năm 2026. CEO Dori Yona cho biết gần một nửa số giao dịch của họ hiện nay đã bao gồm việc chuyển nhượng mã nguồn hoặc kho lưu trữ dữ liệu nội bộ. Các đối thủ cạnh tranh như Sunset cũng đang áp dụng phương pháp định giá dựa trên số lượng nhân sự, quy mô dữ liệu và tần suất sử dụng công cụ để biến các 'phụ phẩm' vận hành thành tài sản có giá trị cao.
Sự bùng nổ của nhu cầu này bắt nguồn từ việc các phòng thí nghiệm AI đang dần chạm tới giới hạn của các tập dữ liệu tổng hợp. Các công ty như Surge AI tích cực mua lại kho lưu trữ hội thoại của những startup cũ để xây dựng các môi trường huấn luyện, nơi các tác nhân AI có thể học cách xử lý các cuộc tranh luận hoặc ra quyết định phức tạp. Nick Heiner, người đứng đầu bộ phận công nghệ tại Surge AI, nhấn mạnh rằng lịch sử trò chuyện trên Slack của một doanh nghiệp, nếu chứa đựng chiều sâu về tư duy và phản biện, có giá trị cao hơn nhiều so với hàng triệu tệp tin rời rạc. Tuy nhiên, do chưa có quy chuẩn đánh giá rõ ràng, giá cả trên thị trường này vẫn biến động mạnh dựa trên các giả thuyết nghiên cứu riêng của bên mua.
Những thương vụ đình đám như việc Google chi tới 10 triệu USD (khoảng 254,5 tỷ VNĐ) để sở hữu dữ liệu từ Spirit Airlines trong quá trình phá sản cho thấy quy mô ngày càng lớn của trào lưu này. Dù các bên tham gia khẳng định đã sàng lọc kỹ lưỡng thông tin cá nhân (PII) và hồ sơ nhân sự, các chuyên gia pháp lý vẫn cảnh báo về những rủi ro 'phóng xạ' tiềm ẩn trong dữ liệu. Những chi tiết nhỏ nhặt như lịch hẹn bác sĩ hay kế hoạch cá nhân vốn vô hại trước đây, nay có thể bị khai thác khi dữ liệu được chuyển giao mà không có sự đồng thuận rõ ràng từ chủ sở hữu gốc. Đây được ví như một 'miền Tây hoang dã' của ngành AI, nơi ranh giới giữa quyền riêng tư và quyền lợi kinh tế đang ngày càng trở nên mong manh.
Vấn đề cốt lõi gây tranh cãi nằm ở việc ai thực sự là người hưởng lợi từ những khoản tiền thu được từ việc thanh lý dữ liệu này. Theo giáo sư Ifeoma Ajunwa từ Đại học Emory, hầu hết số tiền này chảy vào túi các nhà đầu tư và chủ nợ thay vì những nhân viên đã góp công tạo ra dữ liệu trong thời gian họ còn làm việc. Hiện tại, chưa có luật liên bang nào ngăn cấm việc bán dữ liệu nhân viên sau khi công ty phá sản, dù các chuyên gia cho rằng cần có cơ chế đồng thuận rõ ràng hơn. Trong tương lai gần, khi thị trường ổn định hơn, những 'người đào huyệt công nghệ' sẽ tiếp tục định giá những gì còn sót lại để đáp ứng cơn khát dữ liệu không có điểm dừng của ngành AI. (MIT Technology Review)
