Nếu trước đây cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc chủ yếu xoay quanh chip AI hay các mô hình ngôn ngữ lớn, thì giờ đây mình thấy cuộc chơi đã dịch chuyển sang một lĩnh vực ít người để ý hơn là những linh kiện nằm bên trong các trung tâm dữ liệu.
Theo một số nguồn tin, chính quyền Mỹ đang xây dựng quy định nhằm cấm nhập khẩu các thiết bị trung tâm dữ liệu mới có nguồn gốc từ Trung Quốc, trong đó trọng tâm là các module thu phát quang, đây là thành phần giúp hàng chục nghìn máy chủ trong một trung tâm dữ liệu trao đổi dữ liệu với tốc độ cực cao.
Đa số mọi người thường chỉ nghĩ một trung tâm dữ liệu AI gồm GPU, CPU và máy chủ. Nhưng thực tế, để hàng chục nghìn GPU có thể hoạt động như một hệ thống thống nhất, chúng phải liên tục truyền dữ liệu cho nhau thông qua mạng tốc độ cực cao. Và những module quang nhỏ bé ấy chính là "mạch máu" của toàn bộ hệ thống.
Theo một số nguồn tin, chính quyền Mỹ đang xây dựng quy định nhằm cấm nhập khẩu các thiết bị trung tâm dữ liệu mới có nguồn gốc từ Trung Quốc, trong đó trọng tâm là các module thu phát quang, đây là thành phần giúp hàng chục nghìn máy chủ trong một trung tâm dữ liệu trao đổi dữ liệu với tốc độ cực cao.
Đa số mọi người thường chỉ nghĩ một trung tâm dữ liệu AI gồm GPU, CPU và máy chủ. Nhưng thực tế, để hàng chục nghìn GPU có thể hoạt động như một hệ thống thống nhất, chúng phải liên tục truyền dữ liệu cho nhau thông qua mạng tốc độ cực cao. Và những module quang nhỏ bé ấy chính là "mạch máu" của toàn bộ hệ thống.
Điều khiến Mỹ lo ngại là nếu những thiết bị này đến từ các nhà cung cấp bị xem là có nguy cơ về an ninh, chúng có thể trở thành điểm yếu trong hạ tầng AI quốc gia. Giới chức Mỹ cho rằng về lý thuyết, các linh kiện này có thể bị lợi dụng để thu thập dữ liệu, cài mã độc hoặc gây gián đoạn dịch vụ nếu bị can thiệp trong chuỗi cung ứng. Chính vì vậy, thay vì chờ rủi ro xảy ra như câu chuyện Huawei trước đây, Washington muốn ngăn việc các thiết bị này được triển khai ngay từ đầu.
Mấu chốt không phải là lệnh cấm này có được ban hành hay không mà là cách tư duy về an ninh mạng đang thay đổi. Trước đây, chúng ta thường tập trung bảo vệ hệ điều hành, phần mềm hay tài khoản người dùng. Nhưng trong kỷ nguyên AI, chính phần cứng cũng đang trở thành một phần của bài toán an ninh. Một con chip, một thiết bị mạng hay thậm chí một module quang tưởng chừng rất nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến cả một trung tâm dữ liệu trị giá hàng chục tỷ USD.
Các quốc gia sẽ không chỉ cạnh tranh xem ai tạo ra mô hình AI mạnh hơn, mà còn cạnh tranh xem ai kiểm soát được toàn bộ chuỗi cung ứng, từ chip, thiết bị mạng, trung tâm dữ liệu cho đến nguồn điện vận hành AI. Cuộc đua AI vì thế không còn chỉ là cuộc đua về thuật toán, mà đã trở thành cuộc đua về hạ tầng và an ninh quốc gia.
Ở góc độ an ninh mạng, mình nghĩ đây sẽ là xu hướng rất đáng theo dõi trong vài năm tới. Khi AI dần trở thành hạ tầng quan trọng của chính phủ và doanh nghiệp, việc bảo vệ một trung tâm dữ liệu sẽ không còn dừng ở tường lửa hay phần mềm chống mã độc. Niềm tin vào từng linh kiện bên trong hệ thống cũng sẽ trở thành một phần của an ninh mạng. Có lẽ trong tương lai, câu hỏi không chỉ là "thiết bị này hoạt động tốt không?", mà còn là "chúng ta có thực sự tin tưởng nó không?"
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview
