Hư Trúc✔
Writer
Thông qua các quan sát gần đây từ kính viễn vọng không gian James Webb, các nhà thiên văn học phát hiện một thiên thể quen thuộc sở hữu những đặc điểm giống Trái Đất hơn nhiều so với nhận định trước đây, nổi bật là các đám mây nước liên tục thay đổi độ dày và mô hình thời tiết biến chuyển.
Thông qua các quan sát mới nhất, giới thiên văn phát hiện một ngoại hành tinh – về mặt kỹ thuật là một sao lùn nâu đã được biết đến nhiều năm – có nhiều nét tương đồng với Trái Đất hơn so với những gì từng nghĩ. Thiên thể này mang tên WISE 0855, sở hữu các đám mây nước có độ dày thay đổi theo thời gian, cho thấy nơi đây đang diễn ra các hiện tượng thời tiết tiếp diễn.
WISE 0855 là một sao lùn nâu có kích thước tương đương sao Mộc, nằm cách chúng ta khoảng 7,5 năm ánh sáng. Thiên thể này từng được kính viễn vọng khảo sát hồng ngoại Wide-Field Infrared Survey Explorer (WISE) chụp ảnh từ năm 2010 và được Kevin Luhman chính thức phát hiện vào năm 2014 khi lọc dữ liệu. Những quan sát ban đầu từng khiến WISE 0855 trông có vẻ xanh hơn thực tế do ảnh chụp bị nhiễu bởi các nguồn nền. Tuy nhiên, các phân tích gần đây đã hé lộ nhiều chi tiết hơn, bao gồm mô hình nước và sự bao phủ của mây.
Nhóm nghiên cứu tại Đài quan sát Steward thuộc Đại học Arizona đã sử dụng đài quan sát hồng ngoại của Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST) để theo dõi sao lùn nâu này suốt 11 giờ. Trong khoảng thời gian đó, họ thu thập quang phổ ánh sáng mỗi 15 phút một lần, về cơ bản là ghi lại một chuỗi hình ảnh theo thời gian của thiên thể này. Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí The Astronomical Journal.
Nhờ JWST, nhóm nghiên cứu nhận thấy các đám mây mờ đi rồi rõ lại, liên tục thay đổi khi WISE 0855 tự quay quanh trục. Dẫu vậy, cơ chế hoạt động tại đây có phần khác biệt so với sự thay đổi thời tiết thông thường ở Trái Đất, do bầu khí quyển của nó chứa các luồng khí bốc lên từ sâu bên dưới. Rốt cuộc, WISE 0855 nhiều khả năng không phải là một thế giới có thể sinh sống được và có lẽ giống với sao Mộc hơn là Trái Đất. Bên cạnh đó, các sao lùn nâu như WISE 0855 cũng không được xem là hành tinh thực thụ.
Mây từng được phát hiện trên nhiều hành tinh khác: Sao Hỏa có mây vào ban đêm, và ngoài kia cũng có hành tinh với bầu khí quyển ngập tràn những đám mây kim loại khắc nghiệt. Vì vậy, chi tiết về mây trên WISE 0855 chưa hẳn là điểm sáng duy nhất của tin tức này, mà phát hiện còn sở hữu hai khía cạnh rất đáng chú ý khác:
Thông qua các quan sát mới nhất, giới thiên văn phát hiện một ngoại hành tinh – về mặt kỹ thuật là một sao lùn nâu đã được biết đến nhiều năm – có nhiều nét tương đồng với Trái Đất hơn so với những gì từng nghĩ. Thiên thể này mang tên WISE 0855, sở hữu các đám mây nước có độ dày thay đổi theo thời gian, cho thấy nơi đây đang diễn ra các hiện tượng thời tiết tiếp diễn.
WISE 0855 là một sao lùn nâu có kích thước tương đương sao Mộc, nằm cách chúng ta khoảng 7,5 năm ánh sáng. Thiên thể này từng được kính viễn vọng khảo sát hồng ngoại Wide-Field Infrared Survey Explorer (WISE) chụp ảnh từ năm 2010 và được Kevin Luhman chính thức phát hiện vào năm 2014 khi lọc dữ liệu. Những quan sát ban đầu từng khiến WISE 0855 trông có vẻ xanh hơn thực tế do ảnh chụp bị nhiễu bởi các nguồn nền. Tuy nhiên, các phân tích gần đây đã hé lộ nhiều chi tiết hơn, bao gồm mô hình nước và sự bao phủ của mây.
Nhóm nghiên cứu tại Đài quan sát Steward thuộc Đại học Arizona đã sử dụng đài quan sát hồng ngoại của Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST) để theo dõi sao lùn nâu này suốt 11 giờ. Trong khoảng thời gian đó, họ thu thập quang phổ ánh sáng mỗi 15 phút một lần, về cơ bản là ghi lại một chuỗi hình ảnh theo thời gian của thiên thể này. Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí The Astronomical Journal.
Nhờ JWST, nhóm nghiên cứu nhận thấy các đám mây mờ đi rồi rõ lại, liên tục thay đổi khi WISE 0855 tự quay quanh trục. Dẫu vậy, cơ chế hoạt động tại đây có phần khác biệt so với sự thay đổi thời tiết thông thường ở Trái Đất, do bầu khí quyển của nó chứa các luồng khí bốc lên từ sâu bên dưới. Rốt cuộc, WISE 0855 nhiều khả năng không phải là một thế giới có thể sinh sống được và có lẽ giống với sao Mộc hơn là Trái Đất. Bên cạnh đó, các sao lùn nâu như WISE 0855 cũng không được xem là hành tinh thực thụ.
Chúng ta từng tìm thấy các hành tinh tương tự – vậy WISE 0855 có gì đặc biệt?
Mây từng được phát hiện trên nhiều hành tinh khác: Sao Hỏa có mây vào ban đêm, và ngoài kia cũng có hành tinh với bầu khí quyển ngập tràn những đám mây kim loại khắc nghiệt. Vì vậy, chi tiết về mây trên WISE 0855 chưa hẳn là điểm sáng duy nhất của tin tức này, mà phát hiện còn sở hữu hai khía cạnh rất đáng chú ý khác:
- Vị trí tương đối gần về mặt vũ trụ: WISE 0855 chỉ cách Trái Đất 7,5 năm ánh sáng (khoảng 44 nghìn tỷ dặm). Cùng với việc là sao lùn nâu lạnh nhất từng được tìm thấy, thiên thể này còn ở khá gần chúng ta khi xét trên quy mô thiên văn. Để so sánh, hệ sao gần Trái Đất nhất là Proxima Centauri cách khoảng 4,25 năm ánh sáng; khoảng cách của WISE 0855 chỉ xa hơn Proxima chừng 3,25 năm ánh sáng – gần như nằm chung một khu vực lân cận.
- Khả năng quan sát trực tiếp chưa từng có của JWST: Kính viễn vọng James Webb đã phát hiện được các đám mây, chuyển động cũng như thành phần tổng thể của chúng để phục vụ cho các quan sát thực tế. Đây là lần đầu tiên một nhóm nghiên cứu có thể xác nhận các đám mây nước và theo dõi trực tiếp quá trình chúng dày lên rồi mỏng đi.
