404 Not Found
Writer
Chris Fall, Giám đốc Trung tâm Tiêu chuẩn và Đổi mới Trí tuệ Nhân tạo (CAISI) thuộc Bộ Thương mại Mỹ, vừa bất ngờ từ chức chỉ sau khoảng 3 tháng nhậm chức. Hiện Bộ Thương mại chưa công bố lý do, chỉ đành bổ nhiệm khẩn cấp Giám đốc Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia (NIST) là ông Arvind Raman sang kiêm nhiệm "gánh kèo"
Thoạt nhìn, đây có vẻ chỉ là một vụ thay đổi nhân sự. Nhưng nếu nhìn rộng hơn, câu chuyện có thể phản ánh những áp lực ngày càng lớn trong cuộc đua AI toàn cầu.
Làm "sếp an toàn AI" lúc này có lẽ không dễCAISI được thành lập với nhiệm vụ xây dựng tiêu chuẩn đánh giá và kiểm thử các mô hình AI tiên tiến trước khi chúng được triển khai rộng rãi. Đây là nơi được kỳ vọng sẽ giúp chính phủ Mỹ xác định liệu một mô hình AI có thể bị lợi dụng để tạo mã độc, tự động tìm kiếm lỗ hổng, hỗ trợ tấn công lừa đảo hay thực hiện các hoạt động tấn công mạng nguy hiểm khác hay không.
Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ Mỹ hiện không chỉ theo đuổi mục tiêu an toàn AI. Quốc gia này còn đang cạnh tranh quyết liệt với Trung Quốc trong cuộc đua giành vị trí dẫn đầu về trí tuệ nhân tạo.
Điều đó khiến những người làm công tác quản lý AI rơi vào thế khó. Nếu siết kiểm soát quá chặt, các công ty công nghệ có thể bị chậm chân trong cuộc đua toàn cầu. Nhưng nếu nới lỏng quá mức, những mô hình AI ngày càng mạnh có thể tạo ra các rủi ro an ninh mạng và an ninh quốc gia chưa từng có. Nói cách khác, người ngồi ở vị trí này mỗi ngày đều phải trả lời cùng một câu hỏi: ưu tiên tăng tốc phát triển AI hay ưu tiên kiểm soát rủi ro từ AI?
CAISI có bị "Hữu danh vô thực"?Một chi tiết đáng chú ý là trong khi CAISI được thành lập để đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá và quản lý rủi ro AI, cơ quan này lại không xuất hiện trong thông báo công khai của Nhà Trắng về sáng kiến Gold Eagle.
Đây là chương trình mới được triển khai nhằm tiếp nhận, ưu tiên và điều phối xử lý các lỗ hổng an ninh mạng trên phạm vi liên bang. Với việc AI ngày càng được sử dụng trong cả tấn công lẫn phòng thủ mạng, nhiều người kỳ vọng CAISI sẽ có vai trò nhất định trong các sáng kiến như vậy.
Sự vắng mặt của CAISI không đồng nghĩa với việc cơ quan này bị gạt ra ngoài, nhưng nó làm dấy lên câu hỏi liệu trọng tâm của Washington có đang thay đổi hay không.
Nếu trước đây câu hỏi lớn là "AI có an toàn không?", thì hiện nay chính phủ Mỹ có thể đang quan tâm nhiều hơn tới câu hỏi "AI sẽ được sử dụng như thế nào trong các cuộc tấn công và phòng thủ mạng?" Đó là sự khác biệt giữa tư duy AI Safety và AI Security.
Áp lực từ cuộc đua AI với Trung QuốcWashington hiện muốn các mô hình AI mạnh phải trải qua nhiều bước đánh giá hơn trước khi được triển khai rộng rãi, đặc biệt khi công nghệ này ngày càng có khả năng hỗ trợ tạo mã độc, tìm kiếm lỗ hổng bảo mật hoặc phục vụ các hoạt động tấn công mạng.
Nhưng ở chiều ngược lại, cuộc đua AI toàn cầu đang nóng lên từng ngày. Các công ty công nghệ muốn tăng tốc phát triển, còn những mô hình mới từ Trung Quốc như Kimi K3 liên tục xuất hiện với tham vọng cạnh tranh cùng OpenAI và Anthropic.
Điều đó khiến cơ quan quản lý rơi vào thế khó. Siết quá chặt thì bị cho là làm chậm đổi mới. Nới quá lỏng thì phải gánh trách nhiệm nếu một ngày nào đó AI trở thành nguồn gốc của một sự cố lớn.
Và đó có lẽ là nghịch lý lớn nhất của ngành AI hiện nay: ai cũng muốn AI phát triển nhanh hơn, nhưng không ai muốn là người chịu trách nhiệm nếu mọi thứ đi sai hướng.
Tóm lạiChiếc ghế của Chris Fall có thể vừa trống. Nhưng áp lực phía sau chiếc ghế đó thì không hề biến mất. Bởi trong cuộc đua AI hiện nay, quyết định khó nhất không phải là phát triển công nghệ đến đâu, mà là xác định ai sẽ là người chịu trách nhiệm nếu công nghệ đó đi quá xa
Giờ đây, mọi ánh mắt sẽ đổ dồn về người kế nhiệm. Mong rằng chủ nhân tiếp theo của chiếc ghế này sẽ ngồi được lâu hơn 90 ngày, để Mỹ kịp xây dựng một chiến lược AI rõ ràng thay vì liên tục phải tìm người giữ ghế.
