Sợ AI "giật" mất chén cơm, giới trẻ Mỹ rủ nhau đi học làm thợ điện, thợ ống nước

[Mẫn Nhi]

Từng bị coi là lựa chọn "hạng hai" so với tấm bằng đại học hào nhoáng, các trường dạy nghề tại Mỹ đang chứng kiến một làn sóng học viên trẻ đổ xô đăng ký. Lý do rất thực tế: họ nhận ra AI có thể viết code, dịch thuật hay làm văn phòng, nhưng chắc chắn không thể đến tận nhà sửa cho họ cái đường ống nước hay đường dây điện bị hỏng.

Trong khi cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đang khiến dân văn phòng "đứng ngồi không yên", giới trẻ Mỹ lại đang tìm cho mình một lối đi cực kỳ thực tế. Theo một báo cáo từ tập đoàn dịch vụ tiền lương ADP, khi được hỏi về tương lai công việc, chỉ có vỏn vẹn 22% người trẻ trong độ tuổi từ 27 đến 39 (những người thường xuyên dùng AI) tin rằng công việc của họ an toàn trước làn sóng tự động hóa này.

Nỗi lo bị AI thay thế đã tạo nên một cú bẻ lái ngoạn mục: chuyển hướng sang học các nghề thực hành - những công việc đòi hỏi "tay chân" và kỹ năng thực tế mà robot hay thuật toán còn lâu mới bắt chước được.

"Học 3 tuần ở đây bằng 3 năm học đại học"​

Đó là chia sẻ đầy thẳng thắn của Nizier Lawrence, một thanh niên 20 tuổi đang theo học ngành điện tại Trường Kỹ thuật Apex ở Manhattan, New York. Trước khi đại dịch ập đến, Lawrence cũng như bao bạn bè đồng trang lứa khác, được định hướng là phải vào đại học. Thế nhưng, sau ba năm mài đũng quần tại một trường đại học tư, anh quyết định bỏ ngang để đi học nghề. Lawrence khẳng định bản thân đã học được nhiều kiến thức thực tế và có ích hơn hẳn khoảng thời gian trước đó.

Không chỉ riêng Lawrence, rất nhiều bạn trẻ hiện nay đã thay đổi tư duy. Những công việc như thợ điện, thợ sửa ống nước, kỹ thuật viên điều hòa hay thợ hàn đang trở thành "mỏ vàng" mới nhờ sự ổn định dài hạn.

Anthony Byrd, bạn học của Lawrence, tự tin chia sẻ rằng nhu cầu về thợ điện sẽ không bao giờ biến mất khi mà mọi hoạt động của xã hội hiện đại đều phụ thuộc vào năng lượng: "Hiện nay mọi thứ đều vận hành bằng điện. Nếu không có chúng tôi, cả thế giới có lẽ sẽ tê liệt".

Nghịch lý thú vị: AI bùng nổ lại làm tăng nhu cầu... thợ điện​

Có một sự thật khá hài hước là chính sự phát triển vũ bão của AI lại đang gián tiếp tạo thêm việc làm cho các ngành kỹ thuật truyền thống. Để các mô hình AI hoạt động trơn tru, người ta phải xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu (data center) khổng lồ. Và những trung tâm này thì cực kỳ khát điện cũng như hệ thống làm mát, kéo theo nhu cầu tuyển dụng thợ điện tăng vọt.

Theo dự báo từ Cục Thống kê lao động Mỹ, số lượng việc làm trong ngành điện sẽ tăng tới 9% trong giai đoạn 2024 - 2034, một con số vượt trội so với mức tăng trưởng trung bình của các ngành nghề khác. Đi kèm với nhu cầu cao là mức đãi ngộ cực tốt: thu nhập trung bình của thợ điện tại Mỹ đã tăng tới 55% trong giai đoạn từ 2015 đến 2025.

Chi phí rẻ, thời gian ngắn và không sợ thất nghiệp​

Bên cạnh triển vọng việc làm cực kỳ sáng sủa, các trường nghề còn ghi điểm tuyệt đối nhờ chi phí và thời gian đào tạo tối ưu.

Lấy ví dụ tại Trường Kỹ thuật Apex, học phí trọn gói chỉ rơi vào khoảng 18.000 USD. Con số này dễ thở hơn rất nhiều so với mức học phí trung bình hơn 38.000 USD mỗi năm tại các trường đại học ở Mỹ (chưa kể bạn phải học tới 4 năm). Trong khi đó, tại Apex, học viên chỉ mất khoảng 7 tháng là đã có thể ra trường và đi làm ngay với tư cách một thợ điện lành nghề.

Ngoài ra, khoảng thời gian dài học tập và làm việc online trong đại dịch COVID-19 cũng khiến nhiều người trẻ cảm thấy "ngán" việc phải ngồi trước màn hình máy tính cả ngày. Họ thèm khát những công việc mang tính tương tác trực tiếp, được chạm tay vào thực tế và nhìn thấy thành quả công việc ngay trước mắt. Đây chính là chất xúc tác mạnh mẽ giúp các nghề kỹ thuật truyền thống lấy lại vị thế vốn có của mình trong kỷ nguyên số.