Mẫn Nhi✔
Admin xinh gái
Phát hiện mới từ Trường Y thuộc Đại học Stanford chỉ ra não người không phải một khối duy nhất, mà gồm hai cơ quan riêng biệt tiến hóa hàng trăm triệu năm để hoạt động ăn khớp với nhau.
Quan niệm phổ biến lâu nay cho rằng não bộ con người là một cấu trúc liền khối chia làm ba vùng chính để điều khiển các hoạt động của cơ thể. Nghiên cứu mới từ Trường Y thuộc Đại học Stanford vừa đưa ra một góc nhìn hoàn toàn khác: não người thực chất được cấu thành từ hai cơ quan chức năng riêng biệt, bắt nguồn từ hai nhóm tế bào gốc khác nhau và cùng tiến hóa suốt hàng trăm triệu năm để vận hành như một thể thống nhất.
Cụ thể, phần não sau phụ trách kiểm soát những chức năng sinh tồn cơ bản nhất như nhịp tim, hô hấp và phản xạ nuốt. Ngược lại, khối não giữa và não trước đảm nhận các tác vụ phức tạp hơn như tư duy bậc cao, lập luận và ngôn ngữ. Hai hệ thống này không chỉ khác biệt về nhiệm vụ mà còn có xuất phát điểm sinh học tách biệt.
Nhóm nghiên cứu tại Stanford giải thích rằng hai phần não này phát triển từ hai loại tế bào gốc riêng. Một loại biểu hiện gen Otx2 sẽ hình thành nên các vùng não bậc cao gồm não trước và não giữa. Loại còn lại mang gen Gbx2 sẽ phát triển thành các tế bào thần kinh thuộc não sau.
Sự khác biệt giữa hai nhóm tế bào này còn nằm ở cấu trúc chất nhiễm sắc bên trong nhân tế bào, tức cách các chuỗi DNA được đóng gói và nén lại. Cấu trúc chất nhiễm sắc quyết định trực tiếp việc gen nào được kích hoạt trong vòng đời của tế bào, qua đó định đoạt số phận phát triển của chúng. Do cấu trúc này ở tế bào mang gen Otx2 và Gbx2 khác nhau căn bản, việc cố gắng ép loại tế bào này biến đổi thành loại kia trong phòng thí nghiệm gần như là điều bất khả thi.
Trước đây, các nhà khoa học từng gặp rất nhiều bế tắc khi cố gắng tạo mẫu tế bào thần kinh não sau. Nguyên nhân là họ dùng các tế bào gốc vốn được lập trình tự nhiên để phát triển thành não trước và não giữa, khiến các nỗ lực nuôi cấy không mang lại kết quả. Khi đã hiểu rõ cơ chế phân tách này, nhóm nghiên cứu do Kyle Loh dẫn dắt tại Stanford đã lần đầu tiên nuôi cấy thành công các neuron não sau trong đĩa petri để phục vụ thử nghiệm.
Nguồn gốc kép của hệ thần kinh không chỉ xuất hiện ở người. Các nhà khoa học tìm thấy dấu vết tương tự ở gà, cá ngựa vằn và sâu quả sồi. Ngay cả sứa biển, loài sinh vật đã rẽ nhánh tiến hóa khỏi tổ tiên loài người từ 600 đến 700 triệu năm trước, đến nay vẫn mang hai hệ thần kinh tách biệt nằm ở hai đầu đối diện của cơ thể.
Việc giải mã cách thức tiến hóa của hai phần não bộ mang lại giá trị thực tiễn lớn cho y học. Thành công trong việc nuôi cấy tế bào thần kinh não sau mở ra hướng đi mới giúp giới khoa học hiểu sâu hơn và tìm kiếm phương pháp điều trị cho các chứng bệnh thoái hóa thần kinh nghiêm trọng như teo cơ tủy sống (SMA) hay xơ cứng teo cơ một bên (ALS). Đây đều là những căn bệnh làm tổn thương nặng nề các neuron ở vùng não sau, vốn trước đây rất khó tiếp cận để nghiên cứu tái tạo.
Quan niệm phổ biến lâu nay cho rằng não bộ con người là một cấu trúc liền khối chia làm ba vùng chính để điều khiển các hoạt động của cơ thể. Nghiên cứu mới từ Trường Y thuộc Đại học Stanford vừa đưa ra một góc nhìn hoàn toàn khác: não người thực chất được cấu thành từ hai cơ quan chức năng riêng biệt, bắt nguồn từ hai nhóm tế bào gốc khác nhau và cùng tiến hóa suốt hàng trăm triệu năm để vận hành như một thể thống nhất.
Cụ thể, phần não sau phụ trách kiểm soát những chức năng sinh tồn cơ bản nhất như nhịp tim, hô hấp và phản xạ nuốt. Ngược lại, khối não giữa và não trước đảm nhận các tác vụ phức tạp hơn như tư duy bậc cao, lập luận và ngôn ngữ. Hai hệ thống này không chỉ khác biệt về nhiệm vụ mà còn có xuất phát điểm sinh học tách biệt.
Nhóm nghiên cứu tại Stanford giải thích rằng hai phần não này phát triển từ hai loại tế bào gốc riêng. Một loại biểu hiện gen Otx2 sẽ hình thành nên các vùng não bậc cao gồm não trước và não giữa. Loại còn lại mang gen Gbx2 sẽ phát triển thành các tế bào thần kinh thuộc não sau.
Sự khác biệt giữa hai nhóm tế bào này còn nằm ở cấu trúc chất nhiễm sắc bên trong nhân tế bào, tức cách các chuỗi DNA được đóng gói và nén lại. Cấu trúc chất nhiễm sắc quyết định trực tiếp việc gen nào được kích hoạt trong vòng đời của tế bào, qua đó định đoạt số phận phát triển của chúng. Do cấu trúc này ở tế bào mang gen Otx2 và Gbx2 khác nhau căn bản, việc cố gắng ép loại tế bào này biến đổi thành loại kia trong phòng thí nghiệm gần như là điều bất khả thi.
Trước đây, các nhà khoa học từng gặp rất nhiều bế tắc khi cố gắng tạo mẫu tế bào thần kinh não sau. Nguyên nhân là họ dùng các tế bào gốc vốn được lập trình tự nhiên để phát triển thành não trước và não giữa, khiến các nỗ lực nuôi cấy không mang lại kết quả. Khi đã hiểu rõ cơ chế phân tách này, nhóm nghiên cứu do Kyle Loh dẫn dắt tại Stanford đã lần đầu tiên nuôi cấy thành công các neuron não sau trong đĩa petri để phục vụ thử nghiệm.
Nguồn gốc kép của hệ thần kinh không chỉ xuất hiện ở người. Các nhà khoa học tìm thấy dấu vết tương tự ở gà, cá ngựa vằn và sâu quả sồi. Ngay cả sứa biển, loài sinh vật đã rẽ nhánh tiến hóa khỏi tổ tiên loài người từ 600 đến 700 triệu năm trước, đến nay vẫn mang hai hệ thần kinh tách biệt nằm ở hai đầu đối diện của cơ thể.
Việc giải mã cách thức tiến hóa của hai phần não bộ mang lại giá trị thực tiễn lớn cho y học. Thành công trong việc nuôi cấy tế bào thần kinh não sau mở ra hướng đi mới giúp giới khoa học hiểu sâu hơn và tìm kiếm phương pháp điều trị cho các chứng bệnh thoái hóa thần kinh nghiêm trọng như teo cơ tủy sống (SMA) hay xơ cứng teo cơ một bên (ALS). Đây đều là những căn bệnh làm tổn thương nặng nề các neuron ở vùng não sau, vốn trước đây rất khó tiếp cận để nghiên cứu tái tạo.
