NhatDuy
Intern Writer
Vào tháng 3/2026, tỷ trọng đồng USD trong các khoản thanh toán quốc tế đã tăng từ 49,25% lên 51,14%. Đây là lần đầu tiên kể từ khi SWIFT bắt đầu công bố dữ liệu thống kê, đồng USD chiếm tới một nửa tổng số thanh toán toàn cầu, vượt tổng tất cả các loại tiền tệ khác cộng lại.
Thông tin này ngay lập tức gây tranh cãi lớn. Nhiều người đặt câu hỏi liệu làn sóng “phi đô la hóa” được nhắc đến trong nhiều năm qua có thực sự thất bại hay không.
Ngày 28/2/2026, Mỹ và Israel mở cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran. Điều ban đầu được dự đoán là một “cuộc chiến chớp nhoáng” đã nhanh chóng biến thành cuộc xung đột kéo dài suốt hai tháng.
Iran sau đó tung ra “lá bài chiến lược” bằng cách phong tỏa eo biển Hormuz. Tuyến vận chuyển dầu mỏ nhộn nhịp nhất thế giới, nơi trung bình khoảng 130 tàu đi qua mỗi ngày, đã có thời điểm lưu lượng giảm xuống bằng 0, khiến khoảng 10% thương mại dầu mỏ toàn cầu bị mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư.
Giá dầu tăng vọt và thị trường tài chính rơi vào hỗn loạn đã khiến dòng tiền toàn cầu đổ xô vào đồng USD như một tài sản trú ẩn an toàn. Đây được xem là nguyên nhân trực tiếp đẩy tỷ trọng thanh toán của đồng bạc xanh lên mức 51,14%.
Theo dữ liệu SWIFT, trong giai đoạn 2010 - 2012, đồng euro từng chiếm khoảng 41,2% tổng thanh toán hàng tháng toàn cầu, vượt xa mức 31,8% của đồng USD. Khi đó, euro được xem là đối thủ lớn nhất của đồng bạc xanh.
Tuy nhiên, cuộc xung đột Nga - Ukraine năm 2022 đã làm thay đổi cục diện. Sau khi EU cùng Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt lên Nga, đồng euro vốn là đồng tiền chủ đạo trong giao dịch xuyên biên giới của Nga bị xem là “đồng tiền độc hại” khi quan hệ Nga - EU xấu đi. Điều này khiến thị phần của euro suy giảm đáng kể.
Giờ đây, cuộc chiến Mỹ - Iran cùng việc phong tỏa eo biển Hormuz tiếp tục khiến châu Âu rơi vào thế khó, đặc biệt khi khu vực này phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng Trung Đông.
Hai cuộc chiến trong vòng bốn năm đã khiến đồng euro giảm mạnh vị thế, từ một đối thủ đáng gờm của USD xuống còn chưa bằng một nửa thời kỳ đỉnh cao trước đây.
Ban đầu, châu Âu tạo ra đồng euro với tham vọng đối trọng sự thống trị của đồng USD. Tuy nhiên, các biến động gần đây cho thấy chừng nào châu Âu còn phụ thuộc vào Mỹ về an ninh, đồng euro vẫn khó thoát khỏi cái bóng của đồng bạc xanh.
Trong tháng 3/2026, đồng Nhân dân tệ chiếm 3,10% thanh toán toàn cầu, đứng thứ 5. Mức này không quá xa đồng yên Nhật ở vị trí thứ 4 với 3,53%, nhưng vẫn còn cách rất xa euro và USD.
Tuy nhiên, việc chỉ nhìn vào dữ liệu SWIFT để đánh giá sức mạnh của đồng Nhân dân tệ được cho là chưa phản ánh đầy đủ thực tế.
Ngày 2/4, khối lượng giao dịch trong một ngày của CIPS tiếp tục tăng lên 1,22 nghìn tỷ Nhân dân tệ (khoảng 4,4 triệu tỷ VNĐ), phá kỷ lục lịch sử.
Một chuyên gia kinh tế cấp cao tại Economist Intelligence Unit nhận định rằng phần lớn các khoản thanh toán thông qua CIPS và các thỏa thuận thanh toán song phương khác đều nằm ngoài phạm vi giám sát của SWIFT. Điều đó đồng nghĩa SWIFT chỉ nhìn thấy “phần nổi của tảng băng” trong quá trình quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ.
Sau Chiến tranh Iran, nhiều quốc gia sản xuất dầu mỏ tại Trung Đông đã đẩy nhanh việc sử dụng đồng Nhân dân tệ trong các giao dịch năng lượng.
Đến cuối tháng 3/2026, Nhân dân tệ đã chiếm tới 41% giao dịch dầu thô giữa Trung Đông và Trung Quốc, lần đầu tiên trở thành đồng tiền thanh toán lớn thứ hai trong thương mại dầu mỏ khu vực này, chỉ sau USD. Chỉ vài năm trước, đồng USD còn chiếm hơn 90% thị phần thanh toán dầu mỏ tại Trung Đông.
Tháng 1/2026, Iran tuyên bố thanh toán 100% giao dịch dầu thô với Trung Quốc bằng Nhân dân tệ, hoàn toàn bỏ qua hệ thống SWIFT. Trong khi đó, Saudi Aramco cũng nâng tỷ lệ thanh toán bằng Nhân dân tệ trong doanh số bán cho Trung Quốc lên 45%.
Hệ thống petrodollar tồn tại hơn 50 năm hiện được cho là đang xuất hiện những “vết nứt cấu trúc” đầu tiên, với đồng Nhân dân tệ trở thành yếu tố thúc đẩy thay đổi.
Đầu năm 2026, tổng giá trị dự trữ vàng của các ngân hàng trung ương toàn cầu đạt 3,93 nghìn tỷ USD (khoảng 102,18 triệu tỷ VNĐ), lần đầu vượt lượng trái phiếu kho bạc Mỹ trị giá 3,88 nghìn tỷ USD (khoảng 100,88 triệu tỷ VNĐ) để trở thành tài sản dự trữ lớn nhất thế giới.
Diễn biến này được xem là tín hiệu cho thấy nhiều ngân hàng trung ương đang giảm niềm tin vào đồng USD và chuyển sang tích trữ vàng.
Tính đến cuối tháng 3/2026, dự trữ vàng của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đạt 74,38 triệu ounce, đánh dấu tháng tăng thứ 17 liên tiếp. Trong khi đó, lượng trái phiếu kho bạc Mỹ do Trung Quốc nắm giữ giảm xuống còn 682,6 tỷ USD (khoảng 17,75 triệu tỷ VNĐ) vào tháng 11/2025, mức thấp nhất kể từ năm 2008. Xu hướng tăng vàng và giảm nắm giữ nợ Mỹ ngày càng rõ rệt.
Đến cuối tháng 4, xung đột Mỹ - Iran đã kéo dài hơn 60 ngày. Vòng đàm phán gián tiếp thứ hai dự kiến diễn ra ngày 26/4 tại Islamabad đã bị hủy bỏ hoàn toàn sau khi Washington hủy chuyến đi của đặc phái viên, còn phái đoàn Iran rời Pakistan trong cùng ngày.
Khi chưa có dấu hiệu kết thúc, việc phong tỏa eo biển Hormuz tiếp tục khiến giá dầu và khí đốt toàn cầu leo thang. Giá nhiên liệu tăng mạnh cùng chi phí sinh hoạt đắt đỏ tại Mỹ đã khiến sự bất mãn trong công chúng gia tăng, kéo tỷ lệ ủng hộ của Tổng thống Donald Trump xuống mức thấp kỷ lục.
Con số 51% trên hệ thống SWIFT cho thấy đồng USD vẫn duy trì vị thế thống trị mạnh mẽ trong thanh toán toàn cầu. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng đây giống như một “tấm gương méo”, phản ánh nhu cầu trú ẩn an toàn trong khủng hoảng nhiều hơn là toàn bộ cục diện tiền tệ thực tế.
Trong khi USD tiếp tục thắng thế trên mặt trận SWIFT, thì ở những lĩnh vực chiến lược hơn như thanh toán dầu mỏ, dự trữ ngân hàng trung ương và hạ tầng thanh toán xuyên biên giới, lợi thế của đồng bạc xanh được cho là đang dần suy giảm.
Quá trình quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ không phải cuộc chạy nước rút mà là một cuộc chiến dài hạn. Những cột mốc như giao dịch CIPS vượt 1 nghìn tỷ Nhân dân tệ mỗi ngày, thanh toán dầu mỏ Trung Đông vượt 41% hay sự phát triển của Nhân dân tệ kỹ thuật số mới được xem là những chiến trường thực sự quan trọng quyết định tương lai của hệ thống tiền tệ toàn cầu. (Sohu)
Thông tin này ngay lập tức gây tranh cãi lớn. Nhiều người đặt câu hỏi liệu làn sóng “phi đô la hóa” được nhắc đến trong nhiều năm qua có thực sự thất bại hay không.
Ngày 28/2/2026, Mỹ và Israel mở cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran. Điều ban đầu được dự đoán là một “cuộc chiến chớp nhoáng” đã nhanh chóng biến thành cuộc xung đột kéo dài suốt hai tháng.
Iran sau đó tung ra “lá bài chiến lược” bằng cách phong tỏa eo biển Hormuz. Tuyến vận chuyển dầu mỏ nhộn nhịp nhất thế giới, nơi trung bình khoảng 130 tàu đi qua mỗi ngày, đã có thời điểm lưu lượng giảm xuống bằng 0, khiến khoảng 10% thương mại dầu mỏ toàn cầu bị mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư.
Giá dầu tăng vọt và thị trường tài chính rơi vào hỗn loạn đã khiến dòng tiền toàn cầu đổ xô vào đồng USD như một tài sản trú ẩn an toàn. Đây được xem là nguyên nhân trực tiếp đẩy tỷ trọng thanh toán của đồng bạc xanh lên mức 51,14%.
Đồng euro suy yếu mạnh sau các cuộc khủng hoảng
Sự tăng giá mạnh của đồng USD tác động trực tiếp tới đồng euro. Tỷ trọng thanh toán bằng euro giảm từ 22,82% xuống còn 21,30%, tương đương mức giảm khoảng 1,5 điểm phần trăm. Dù con số nghe không lớn, nhưng trên thực tế nó phản ánh lượng giao dịch khổng lồ.
Theo dữ liệu SWIFT, trong giai đoạn 2010 - 2012, đồng euro từng chiếm khoảng 41,2% tổng thanh toán hàng tháng toàn cầu, vượt xa mức 31,8% của đồng USD. Khi đó, euro được xem là đối thủ lớn nhất của đồng bạc xanh.
Tuy nhiên, cuộc xung đột Nga - Ukraine năm 2022 đã làm thay đổi cục diện. Sau khi EU cùng Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt lên Nga, đồng euro vốn là đồng tiền chủ đạo trong giao dịch xuyên biên giới của Nga bị xem là “đồng tiền độc hại” khi quan hệ Nga - EU xấu đi. Điều này khiến thị phần của euro suy giảm đáng kể.
Giờ đây, cuộc chiến Mỹ - Iran cùng việc phong tỏa eo biển Hormuz tiếp tục khiến châu Âu rơi vào thế khó, đặc biệt khi khu vực này phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng Trung Đông.
Hai cuộc chiến trong vòng bốn năm đã khiến đồng euro giảm mạnh vị thế, từ một đối thủ đáng gờm của USD xuống còn chưa bằng một nửa thời kỳ đỉnh cao trước đây.
Ban đầu, châu Âu tạo ra đồng euro với tham vọng đối trọng sự thống trị của đồng USD. Tuy nhiên, các biến động gần đây cho thấy chừng nào châu Âu còn phụ thuộc vào Mỹ về an ninh, đồng euro vẫn khó thoát khỏi cái bóng của đồng bạc xanh.
Trong tháng 3/2026, đồng Nhân dân tệ chiếm 3,10% thanh toán toàn cầu, đứng thứ 5. Mức này không quá xa đồng yên Nhật ở vị trí thứ 4 với 3,53%, nhưng vẫn còn cách rất xa euro và USD.
Tuy nhiên, việc chỉ nhìn vào dữ liệu SWIFT để đánh giá sức mạnh của đồng Nhân dân tệ được cho là chưa phản ánh đầy đủ thực tế.
CIPS, dầu mỏ và vàng đang tạo ra mặt trận mới
Trong tháng 3/2026, giá trị giao dịch bình quân mỗi ngày của hệ thống thanh toán CIPS đạt khoảng 920,5 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 3,3 triệu tỷ VNĐ), tăng gần 48% so với mức 619,7 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 2,23 triệu tỷ VNĐ) trong tháng 2 và lập kỷ lục cao nhất gần một năm.Ngày 2/4, khối lượng giao dịch trong một ngày của CIPS tiếp tục tăng lên 1,22 nghìn tỷ Nhân dân tệ (khoảng 4,4 triệu tỷ VNĐ), phá kỷ lục lịch sử.
Một chuyên gia kinh tế cấp cao tại Economist Intelligence Unit nhận định rằng phần lớn các khoản thanh toán thông qua CIPS và các thỏa thuận thanh toán song phương khác đều nằm ngoài phạm vi giám sát của SWIFT. Điều đó đồng nghĩa SWIFT chỉ nhìn thấy “phần nổi của tảng băng” trong quá trình quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ.
Sau Chiến tranh Iran, nhiều quốc gia sản xuất dầu mỏ tại Trung Đông đã đẩy nhanh việc sử dụng đồng Nhân dân tệ trong các giao dịch năng lượng.
Đến cuối tháng 3/2026, Nhân dân tệ đã chiếm tới 41% giao dịch dầu thô giữa Trung Đông và Trung Quốc, lần đầu tiên trở thành đồng tiền thanh toán lớn thứ hai trong thương mại dầu mỏ khu vực này, chỉ sau USD. Chỉ vài năm trước, đồng USD còn chiếm hơn 90% thị phần thanh toán dầu mỏ tại Trung Đông.
Tháng 1/2026, Iran tuyên bố thanh toán 100% giao dịch dầu thô với Trung Quốc bằng Nhân dân tệ, hoàn toàn bỏ qua hệ thống SWIFT. Trong khi đó, Saudi Aramco cũng nâng tỷ lệ thanh toán bằng Nhân dân tệ trong doanh số bán cho Trung Quốc lên 45%.
Hệ thống petrodollar tồn tại hơn 50 năm hiện được cho là đang xuất hiện những “vết nứt cấu trúc” đầu tiên, với đồng Nhân dân tệ trở thành yếu tố thúc đẩy thay đổi.
Đầu năm 2026, tổng giá trị dự trữ vàng của các ngân hàng trung ương toàn cầu đạt 3,93 nghìn tỷ USD (khoảng 102,18 triệu tỷ VNĐ), lần đầu vượt lượng trái phiếu kho bạc Mỹ trị giá 3,88 nghìn tỷ USD (khoảng 100,88 triệu tỷ VNĐ) để trở thành tài sản dự trữ lớn nhất thế giới.
Diễn biến này được xem là tín hiệu cho thấy nhiều ngân hàng trung ương đang giảm niềm tin vào đồng USD và chuyển sang tích trữ vàng.
Tính đến cuối tháng 3/2026, dự trữ vàng của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đạt 74,38 triệu ounce, đánh dấu tháng tăng thứ 17 liên tiếp. Trong khi đó, lượng trái phiếu kho bạc Mỹ do Trung Quốc nắm giữ giảm xuống còn 682,6 tỷ USD (khoảng 17,75 triệu tỷ VNĐ) vào tháng 11/2025, mức thấp nhất kể từ năm 2008. Xu hướng tăng vàng và giảm nắm giữ nợ Mỹ ngày càng rõ rệt.
Đến cuối tháng 4, xung đột Mỹ - Iran đã kéo dài hơn 60 ngày. Vòng đàm phán gián tiếp thứ hai dự kiến diễn ra ngày 26/4 tại Islamabad đã bị hủy bỏ hoàn toàn sau khi Washington hủy chuyến đi của đặc phái viên, còn phái đoàn Iran rời Pakistan trong cùng ngày.
Khi chưa có dấu hiệu kết thúc, việc phong tỏa eo biển Hormuz tiếp tục khiến giá dầu và khí đốt toàn cầu leo thang. Giá nhiên liệu tăng mạnh cùng chi phí sinh hoạt đắt đỏ tại Mỹ đã khiến sự bất mãn trong công chúng gia tăng, kéo tỷ lệ ủng hộ của Tổng thống Donald Trump xuống mức thấp kỷ lục.
Con số 51% trên hệ thống SWIFT cho thấy đồng USD vẫn duy trì vị thế thống trị mạnh mẽ trong thanh toán toàn cầu. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng đây giống như một “tấm gương méo”, phản ánh nhu cầu trú ẩn an toàn trong khủng hoảng nhiều hơn là toàn bộ cục diện tiền tệ thực tế.
Trong khi USD tiếp tục thắng thế trên mặt trận SWIFT, thì ở những lĩnh vực chiến lược hơn như thanh toán dầu mỏ, dự trữ ngân hàng trung ương và hạ tầng thanh toán xuyên biên giới, lợi thế của đồng bạc xanh được cho là đang dần suy giảm.
Quá trình quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ không phải cuộc chạy nước rút mà là một cuộc chiến dài hạn. Những cột mốc như giao dịch CIPS vượt 1 nghìn tỷ Nhân dân tệ mỗi ngày, thanh toán dầu mỏ Trung Đông vượt 41% hay sự phát triển của Nhân dân tệ kỹ thuật số mới được xem là những chiến trường thực sự quan trọng quyết định tương lai của hệ thống tiền tệ toàn cầu. (Sohu)
